Cái đố

(Ngày Nay) - Thế nào khi đi xa, mỗi lúc nhớ về nhà cũ, nét chạm khắc trên hai miếng đố luôn là điểm khởi đầu để bao ký ức ùa về... 
Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Bão số một năm 2016 quét qua phía nam Nam Định, nhà tôi bay mất mái.

Cũng giống như cơ thể một con người, mái nhà đã không còn, thì những rui mè bằng luồng chẻ và cả hai cái xà làm bằng gỗ xoan cũng không còn dùng được nữa. 

Đám ngói vụn, bà Khuyên xúc đổ ra bờ ao. Rui mè mục vứt xó vườn. Cái nóc, hóa ra cũng làm bằng xoan và táp bởi nhiều đoạn, anh em tôi tính giữ lại, nhưng sờ vào cũng hỏng cả. 

Vậy là ngôi nhà bằng tuổi tôi, bố mẹ công khó công nhọc đóng từng viên gạch, sau trận bão, còn lại đúng bốn bức tường. 

Hôm lợp tôn xong, dọn nhà tưởng chẳng còn lại gì thì tôi bỗng thấy hai miếng gỗ hình thang trên cửa sổ. Hai cái đố.

Bây giờ chẳng mấy ai biết đến cái đố nhà. Dù có câu thành ngữ vẫn thường dùng "giầu nứt đố đổ vách ". Đố, là hai miếng gỗ kê đầu xà dọc, đoạn nối giữa nóc và vỉ kèo. Tôi bảo bà Khuyên giữ lại hai miếng đố này làm kỉ niệm. 

Thực ra, hai miếng gỗ con này chính là tác phẩm khai tâm của tôi về nghệ thuật. 

Tôi ở dưới ngoại đi học từ bé. Nhà ông bà ngoại thuộc diện khá trong một cái làng giàu và khoa bảng. Mái nhà lợp ngói nam, xà làm bằng gỗ lim, không giống loại xà xoan nguyên cây nhà tôi, mà được xẻ, bào và chuốt góc rất ngay ngắn. Đặc biệt nóc nhà cũng làm bằng lim, ở gian giữa còn vẽ hình ô van và ghi một hàng chữ cổ chú ngày đặt nóc.

Hè về nhà, lúc trông em cho bố mẹ ra đồng, tôi thường ngồi bên cái võng, tay đu, miệng hát à ơi em ngủ cho say, để chống lại cơn buồn ngủ tôi thường ngửa mặt lên tìm kiếm những điều thú vị trên mái nhà. 

Một miếng xoáy ốc của mắt xoan trên thanh rui phía gần giường bố, một góc mẻ của cái mè luồng sát phía đằng sau, gói chăn bông buộc dây chuối trên xà nhà. Cái thước thợ làm bằng tre gác ngang gian giữa. Và đặc biệt là hai cái đố nhà phía trên cửa tò vò thông gió ở hai hồi. Cả cái mái nhà mộc mạc, ông thợ mộc nào đã nổi hứng chạm vài đường nét đơn sơ lên hai cái đố. Nét chạm bình thường được phết sơn then khiến hai đầu nóc nhà trở nên nổi bật.

Chỉ có vậy, không hơn. Thế nào khi đi xa, mỗi lúc nhớ về nhà cũ, nét chạm khắc trên hai miếng đố luôn là điểm khởi đầu để bao ký ức ùa về. 

Nhớ cái đố. Nhớ một nét chạm đơn sơ nổi bật trên nền mộc mạc. Có khi nào con người vì để cho cuộc sống chạm khắc quá nhiều lên tâm trí rồi đánh mất cái bản lai diện mục của mình.

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.
Hiệp hội xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam mở rộng cơ hội tiếp xúc giữa nghệ sĩ và khán giả
Hiệp hội xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam mở rộng cơ hội tiếp xúc giữa nghệ sĩ và khán giả
(Ngày Nay) - Từ ngày 21 đến 23/11/2026, 11 bộ phim Việt Nam sẽ được trình chiếu với 22 suất chiếu tại hai cụm rạp ở Hải Phòng, kết hợp các hoạt động giao lưu giữa khán giả với đạo diễn, diễn viên, nhà sản xuất và thành viên các đoàn phim. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm dành cho công chúng trong khuôn khổ Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh” (Hai Phong Film Port) do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với thành phố Hải Phòng tổ chức.