Cô Leah Spasova, một nhà tâm lý học tại Oxfordshire, đã ròng rã nhiều năm đấu tranh để được quyền triệt sản, dù cùng lúc đó, hệ thống y tế địa phương vẫn sẵn sàng chi trả cho thủ thuật thắt ống dẫn tinh ở nam giới. Qua điều tra, Cơ quan Thanh tra Dịch vụ Công và Y tế (PHSO) xác nhận đây là một sự phân biệt đối xử rõ rệt trong việc cấp kinh phí y tế tại địa phương. Cô Spasova thẳng thắn bày tỏ: “Tôi đã quyết định không sinh con. Tôi không muốn phải lãng phí 30 năm cuộc đời để chịu đựng tác dụng phụ từ những biện pháp tránh thai vốn chẳng hề phù hợp với mình”.
Hành trình khiếu nại của Spasova bắt đầu từ sau khi cô bị Hội đồng Chăm sóc Tích hợp (ICB) khu vực Buckinghamshire, Oxfordshire và Berkshire West từ chối cấp kinh phí triệt sản. “Tôi đã mòn mỏi tìm hiểu suốt 10 năm nhưng chỉ nhận được sự đùn đẩy giữa các đơn vị y tế, để rồi cuối cùng nguyện vọng của tôi bị thẳng thừng bác bỏ”, cô chia sẻ. Khi tự mình tìm hiểu, cô Spasova nhận ra ICB đã phớt lờ nguyên tắc cốt lõi trong y tế: bác sĩ chỉ là người tư vấn, còn quyền quyết định đối với cơ thể phải thuộc về bệnh nhân. Cơ quan thanh tra sau đó làm rõ rằng ICB thường xuyên siết ngân sách triệt sản nữ với lý do lo ngại chi phí và rủi ro bệnh nhân hối hận - những rào cản vốn chưa bao giờ tồn tại đối với nam giới khi họ muốn thắt ống dẫn tinh.
PHSO kết luận rằng cách tiếp cận của ICB là không công bằng, thiếu nhất quán và dựa trên những lý lẽ chủ quan. Cơ quan thanh tra chỉ rõ rằng phụ nữ đang bị tước đi cơ hội bình đẳng so với nam giới trong việc đưa ra những lựa chọn sáng suốt về quyền sinh sản. Bà Paula Sussex, Thanh tra Dịch vụ Công và Y tế, bày tỏ quan ngại về việc hệ thống y tế đang làm lung lay niềm tin của bệnh nhân: “Vụ việc là minh chứng cho sức mạnh từ tiếng nói cá nhân. Nhờ khiếu nại của Leah, ICB hiện buộc phải rà soát lại toàn bộ chính sách triệt sản của mình”. Về phần mình, Spasova chỉ trích các quy định hiện tại là “phân biệt đối xử một cách cực đoan”, đồng thời khẳng định cuộc đấu tranh cho sự công bằng và quyền tự quyết cơ thể của phụ nữ vẫn còn nhiều nút thắt chưa được tháo gỡ.
Dù phán quyết nghiêng về phía mình, cô Spasova khẳng định vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết triệt để. “Cuộc điều tra đã kết thúc, nhưng tôi vẫn chưa được thực hiện thủ thuật. Tôi vẫn bị yêu cầu phải nộp đơn và phải xin xỏ sự chấp thuận cho một quyết định vốn thuộc về cơ thể của chính mình”, cô chia sẻ. Trước sức ép từ nhiều phía, đơn vị quản lý NHS tại địa phương tuyên bố chấp nhận kết luận của PHSO, đồng thời ban hành chính sách mới nhằm đảm bảo quyền tiếp cận thủ thuật cho những bệnh nhân đủ điều kiện. Triệt sản nữ là phương pháp ngăn chặn thụ thai vĩnh viễn bằng cách thắt ống dẫn trứng với hiệu quả gần như tuyệt đối (99%). Tuy nhiên, khác với thủ thuật của nam giới, đây là phương pháp xâm lấn sâu và rất khó để khôi phục khả năng sinh sản.
