Ngày 6/10, Indonesia thông báo chấm dứt dự án khai phá hàng triệu hecta rừng để phát triển các vùng trồng lúa. Chính phủ cho biết sản lượng lúa hiện đã đạt mức tự chủ, không còn cần tiếp tục mở rộng diện tích canh tác vào rừng.
Chương trình được Indonesia khởi động năm 2024, với mục tiêu chấm dứt phụ thuộc vào nhập khẩu gạo trong vòng 5 năm. Theo kế hoạch ban đầu, khoảng 3 triệu hecta đất sẽ được khai phá để phục vụ sản xuất lúa.
Indonesia là một trong những quốc gia có diện tích rừng lớn nhất thế giới. Các khu rừng tại đây đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ khí CO2 - loại khí nhà kính chủ yếu gây nóng lên toàn cầu do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch.
Chính phủ Indonesia đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa quốc gia này trở thành bể hấp thụ carbon ròng, nghĩa là lượng carbon được rừng và các hệ sinh thái trên đất hấp thụ sẽ lớn hơn lượng phát thải.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo mục tiêu này có thể gặp rủi ro nếu Indonesia tiếp tục phá rừng để mở rộng nông nghiệp, khai thác gỗ, trong khi cháy rừng vẫn diễn ra trên diện rộng.
Sản lượng lúa đã vượt nhu cầu
Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto hồi đầu năm ca ngợi việc nước này đạt được một "chiến thắng quan trọng", sau khi số liệu cho thấy sản lượng lúa trong nước đã đủ đáp ứng nhu cầu trên toàn quốc.
Indonesia hiện thuộc nhóm những nước tiêu thụ gạo lớn nhất thế giới. Đặc phái viên về khí hậu Hashim Djojohadikusumo ngày 6/10 cho biết lượng gạo dự trữ chiến lược của chính phủ đã đạt khoảng 5,3 triệu tấn.
"Chính phủ không còn thấy cần thiết phải mở rộng diện tích trồng lúa tại các khu vực được gọi là đất rừng", Hashim, em trai Tổng thống Prabowo nói.
Thay vì tiếp tục khai phá đất rừng, chính phủ sẽ tập trung vào các biện pháp thâm canh, chẳng hạn sử dụng giống lúa năng suất cao để tăng sản lượng trên diện tích đất hiện có.
Hiện chưa rõ bao nhiêu diện tích rừng đã bị chuyển đổi thành ruộng lúa trước khi dự án bị dừng. Theo Cơ quan Lương thực Quốc gia Indonesia, nước này sản xuất khoảng 34,71 triệu tấn gạo trong năm 2025, cao hơn đáng kể so với nhu cầu khoảng 31,19 triệu tấn.
Quyết định mới có lợi cho mục tiêu khí hậu
Indonesia từ lâu đối mặt với sức ép phải cân bằng giữa nhu cầu mở rộng sản xuất nông nghiệp và bảo vệ rừng. Việc phá rừng không chỉ làm mất môi trường sống của nhiều loài động vật mà còn giải phóng lượng lớn carbon được lưu trữ trong cây cối và đất.
Đặc biệt, các khu vực rừng than bùn của Indonesia chứa lượng carbon rất lớn. Khi bị đốt hoặc làm khô để phục vụ nông nghiệp, những vùng đất này có thể trở thành nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể. Cháy rừng và cháy đất than bùn cũng thường xuyên gây ra những đợt khói mù nghiêm trọng, lan sang các quốc gia láng giềng như Malaysia và Singapore.
Trong những năm thời tiết nóng và khô do hiện tượng El Nino, nguy cơ cháy rừng càng gia tăng. Các đám cháy không chỉ liên quan đến điều kiện thời tiết mà còn thường xuất phát từ hoạt động phát quang đất để phục vụ nông nghiệp.
Tổ chức vận động môi trường Mighty Earth hoan nghênh quyết định của chính phủ Indonesia. "Quyết định này tiếp tục khẳng định vai trò dẫn đầu của Indonesia trong việc mở rộng sản xuất nông nghiệp đồng thời bảo vệ thiên nhiên", Glenn Hurowitz, nhà sáng lập Mighty Earth nói. Theo ông, việc dừng mở rộng diện tích trồng lúa vào rừng cũng tạo cơ hội thu hút các khoản đầu tư quy mô lớn nhằm thực hiện mục tiêu của Tổng thống Prabowo là phục hồi 12 triệu hecta rừng, đất than bùn và các hệ sinh thái khác.
Quyết định của Indonesia đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong chính sách an ninh lương thực: thay vì tiếp tục mở rộng diện tích canh tác bằng cách khai phá rừng, nước này sẽ ưu tiên tăng năng suất trên những vùng đất nông nghiệp hiện có.
