Theo báo cáo công bố trên tạp chí khoa học Neuron, những dao động chậm trong hoạt động của các tế bào thần kinh sản sinh histamine có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng truy xuất ký ức đã được lưu trữ.
Giáo sư Hiroshi Nomura thuộc Đại học Thành phố Nagoya cho biết, kết quả nghiên cứu cho thấy việc không thể nhớ lại thông tin không đồng nghĩa với việc ký ức đã biến mất. Ông nhấn mạnh: "Đôi khi bộ não chỉ đơn giản đang ở trong một trạng thái khiến ký ức đã lưu trữ trở nên khó tiếp cận hơn".
Để tìm hiểu cơ chế này, các nhà khoa học huấn luyện chuột tạo mối liên quan giữa tín hiệu âm thanh và phần thưởng là nước đường. Kết quả cho thấy khi hoạt động của các tế bào thần kinh tiết histamine ở mức cao ngay trước khi tín hiệu âm thanh xuất hiện, khả năng chuột nhớ lại phản xạ đã học tăng rõ rệt. Tần suất phản ứng dựa trên trí nhớ cao hơn khoảng 40% trong những giai đoạn hoạt động mạnh của các tế bào thần kinh này so với khi hoạt động ở mức thấp.
Nhóm nghiên cứu cũng chứng minh rằng việc ức chế hoạt động của các tế bào thần kinh tiết histamine làm giảm khả năng truy xuất ký ức, trong khi kích thích chúng lại giúp cải thiện khả năng ghi nhớ. Đáng chú ý, những tác động này không ảnh hưởng đến khả năng vận động, thính giác hay phản ứng của chuột với phần thưởng.
Theo Giáo sư Nomura, phát hiện trên có thể giúp lý giải hiện tượng quen thuộc mà nhiều người từng trải qua, khi một người biết chắc mình có thông tin nhưng không thể nhớ ra ngay lúc đó. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nghiên cứu mới chỉ được thực hiện trên động vật và chưa trực tiếp chứng minh cơ chế tương tự ở con người. Do đó, cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định liệu trạng thái hoạt động của các tế bào thần kinh tiết histamine có ảnh hưởng đến khả năng truy xuất ký ức của con người hay không.
Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục tìm hiểu vai trò của cơ chế này đối với các dạng trí nhớ khác, cũng như khả năng liên quan đến tình trạng suy giảm nhận thức do tuổi tác và các bệnh lý thần kinh.
