Lợi nhuận tăng giữa những dấu hỏi từ ý kiến kiểm toán ngoại trừ
Từng được xem là "anh cả" trên thị trường vàng Việt Nam, Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) bước qua năm 2025 với bức tranh tài chính đầy những nghịch lý khi ghi nhận doanh thu giảm nhưng lợi nhuận lại tăng.
Cụ thể theo báo cáo tài chính năm 2025 đã được kiểm toán, doanh thu thuần của SJC đạt khoảng 14.031 tỷ đồng, giảm 56% so với mức 32.193 tỷ đồng của năm 2024.
Trong bối cảnh doanh thu giảm mạnh, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp lại đạt khoảng 426 tỷ đồng, tăng khoảng gần 10% so với năm trước. Đây là mức lợi nhuận cao nhất trong chuỗi năm tài chính gần đây được công bố của SJC.
Sự trái chiều giữa doanh thu và lợi nhuận chủ yếu đến từ việc giá vốn hàng bán giảm mạnh hơn tốc độ giảm doanh thu. Giá vốn giảm khoảng 58%, trong khi doanh thu thuần giảm 56%. Nhờ đó, lợi nhuận gộp tăng và biên lợi nhuận gộp được cải thiện từ khoảng 2% năm 2024 lên 5% năm 2025.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào con số lợi nhuận, bức tranh tài chính của SJC có thể chưa phản ánh đầy đủ những vấn đề được nêu trong báo cáo kiểm toán.
Báo cáo tài chính năm 2025 của SJC được kiểm toán bởi Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC. Đáng chú ý, kiểm toán viên đã đưa ra ý kiến ngoại trừ.
Theo đơn vị kiểm toán, do không thể tham gia chứng kiến kiểm kê hàng tồn kho tại thời điểm ngày 1/1/2024 và cũng không thu thập được đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp bằng các thủ tục thay thế, AASC chưa có cơ sở để khẳng định tính hiện hữu và tính phù hợp của khoản mục hàng tồn kho tại thời điểm này. Vì vậy, đơn vị kiểm toán không thể xác định các ảnh hưởng (nếu có) đến số liệu so sánh trên báo cáo tài chính năm kết thúc ngày 31/12/2024.
Bên cạnh đó, AASC cũng nhấn mạnh rằng trong năm 2024, một số cán bộ, nhân viên của SJC đã bị khởi tố về các tội danh tham ô tài sản và lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Do vụ án vẫn đang trong quá trình xét xử phúc thẩm và chưa có kết luận cuối cùng, kiểm toán chưa thể xác định mức độ ảnh hưởng của vụ việc đối với việc lập và trình bày báo cáo tài chính của SJC cho các năm 2024 và 2025.
Về bản chất, ý kiến ngoại trừ không đồng nghĩa toàn bộ báo cáo tài chính của SJC bị phủ nhận. Nhưng, đây là dấu hiệu cho thấy kiểm toán viên không thể thu thập đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp đối với một số vấn đề, từ đó chưa thể xác định đầy đủ ảnh hưởng của các vấn đề này đến báo cáo tài chính.
Quy mô hàng tồn kho lớn khiến những vấn đề liên quan đến kiểm kê và bằng chứng kiểm toán trở thành điểm cần đặc biệt lưu ý khi đánh giá báo cáo tài chính của SJC. Tại ngày 31/12/2025, tổng tài sản SJC đạt 2.500 tỷ đồng, trong đó hàng tồn kho của doanh nghiệp ở mức khoảng 2.000 tỷ đồng (trong đó có đến 1.635 tỷ đồng là hàng hóa và 239 tỷ đồng là thành phẩm), lượng hàng tồn kho chiếm đến 80% tổng tài sản và là một trong những khoản mục cốt lõi đối với doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc, đá quý.
 |
| Hàng tồn kho của SJC tại cuối năm 2025 đạt 2.000 tỷ đồng, chiếm 80% tổng tài sản. |
Khi đó, việc không thể thu thập đầy đủ bằng chứng kiểm toán tại thời điểm đầu kỳ là vấn đề không thể xem nhẹ. Hàng tồn kho không chỉ liên quan trực tiếp đến giá vốn và lợi nhuận, mà còn là một trong những tài sản cốt lõi của doanh nghiệp.
Việc kiểm toán viên không thể xác nhận đầy đủ số liệu đầu kỳ cũng khiến việc đánh giá tính liên tục và chính xác của các số liệu liên quan trong kỳ báo cáo trở nên phức tạp hơn.
Như vậy, bên cạnh một năm kinh doanh ghi nhận lợi nhuận cao, SJC vẫn phải đối mặt với những vấn đề mà chính kiểm toán viên chưa thể đưa ra kết luận đầy đủ do hạn chế về bằng chứng và diễn biến pháp lý.
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý khi đánh giá chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp. Lợi nhuận tăng không đồng nghĩa với việc mọi rủi ro về tài sản, quản trị và nghĩa vụ tiềm tàng đã được giải quyết.
Cơn địa chấn kim cương lậu phân phối trong hệ thống
Những dấu hỏi về quản trị tại SJC tiếp tục trở nên đáng chú ý sau diễn biến mới trong Chuyên án 268V về đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia.
Ngày 20/7/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa khởi tố thêm 4 bị can về tội “Buôn lậu”, trong đó có bà Phạm Thị Hồng Duyên, Trưởng phòng Kinh doanh SJC. Ba bị can còn lại gồm Trần Công, Trần Hữu Thanh Quân và Hoàng Trung Bắc.
Theo kết quả điều tra ban đầu, trong giai đoạn 2022–2024, bà Lê Thúy Hằng, khi đó là Tổng giám đốc SJC, bị xác định đã thống nhất, chỉ đạo Phạm Thị Hồng Duyên liên hệ đặt mua kim cương nhập lậu từ Hồng Kông, vận chuyển trái phép về Việt Nam để đưa vào hệ thống cửa hàng bán lẻ của SJC tiêu thụ.
Cơ quan điều tra bước đầu xác định khoảng 3.400 viên kim cương, tổng trị giá trên 500 tỷ đồng, đã được đưa vào hệ thống bán lẻ của SJC trong giai đoạn này.
Theo thông tin được công bố, để che giấu nguồn gốc, số kim cương nhập lậu được đưa vào hệ thống quản lý dưới hình thức thu mua lại từ khách hàng cá nhân. Thông tin cá nhân của nhiều khách hàng được sử dụng để lập hồ sơ, sau đó kim cương được chuyển đến Công ty Rồng Vàng SJC để kiểm định, trước khi nhập kho và phân phối ra thị trường.
Nếu các tình tiết điều tra được chứng minh qua quá trình tố tụng, đây không còn là câu chuyện về một số cá nhân bên ngoài tìm cách đưa kim cương lậu vào Việt Nam. Vấn đề nghiêm trọng hơn nằm ở việc nguồn hàng bị cơ quan điều tra xác định là nhập lậu đã được đưa vào một chuỗi kinh doanh có nhiều khâu kiểm soát, từ thu mua, lập hồ sơ, kiểm định đến nhập kho và bán ra thị trường.
Đối với SJC, vụ án cũng đặt ra phải chứng minh khả năng kiểm soát hàng hóa trong toàn bộ chuỗi vận hành, từ khâu thu mua đến kiểm định và phân phối.
Đặc biệt, kim cương là mặt hàng có giá trị cao nhưng việc xác định nguồn gốc, chất lượng và tính hợp pháp của sản phẩm thường phụ thuộc lớn vào hồ sơ giao dịch, quy trình kiểm định và uy tín của đơn vị kinh doanh. Khi một lượng lớn kim cương bị cơ quan điều tra xác định là hàng nhập lậu đã được đưa vào hệ thống bán lẻ của một thương hiệu lớn, rủi ro không chỉ dừng lại ở những cá nhân bị khởi tố.
Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn hay SJC được thành lập vào năm 1988. Ngày 16/09/2010, SJC đổi sang tên mới là Công ty TNHH MTV Vàng Bạc Đá Quý Sài Gòn. Đây là là doanh nghiệp nhà nước thuộc quản lý của UBND TP.HCM. Từ 2003–2006, SJC chuyển sang mô hình công ty mẹ – con, mở rộng quy mô hoạt động và sản xuất thỏi vàng 1 kg, đánh dấu bước phát triển mới của thương hiệu trên thị trường quốc tế.
Từ năm 2007, SJC đẩy mạnh sản xuất nữ trang, phát triển hệ thống kho ngoại quan vàng và mở rộng mạng lưới bán lẻ. Giai đoạn 2012–2015, doanh nghiệp thực hiện tái cơ cấu, tập trung hơn vào lĩnh vực nữ trang, đồng thời mở rộng hệ thống cửa hàng và ra mắt thương hiệu cao cấp SJC Diagold.
Từ 2016–2020, SJC tiếp tục đa dạng hóa các sản phẩm vàng, kim cương và đá quý, mở rộng năng lực sản xuất và củng cố vị thế là một trong những thương hiệu lớn nhất trên thị trường vàng, bạc, đá quý Việt Nam.
