May áo mới cho cồng, chiêng

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Cuối năm, sau mùa gặt, khi thóc lúa đầy kho là lúc các hộ dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên tổ chức các hoạt động ăn mừng cho một năm mùa màng bội thu và chuẩn bị chào đón năm mới.
May áo mới cho cồng, chiêng

Người dân tộc Jrai vùng biên giới xã Ia O, huyện Ia Grai (Gia Lai) cũng đang tất bật chuẩn bị những tiệc cúng mừng, đặc biệt ở đây còn có một nét văn hóa độc đáo đặc trưng vùng đất đỏ bazan, đó là may áo cho cồng, chiêng.

Theo ông Ksor Tuâng, Phó Chủ tịch UBND xã Ia O, người dân tộc Jrai ăn Tết theo dương lịch nên cứ gặt vụ lúa xong là bà con tổ chức nhiều lễ hội. Đối với họ, những lễ hội này không thể thiếu tiếng cồng, chiêng vì cồng chiêng là tài sản vô giá của người dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên.

Để bảo vệ cho những bộ cồng, chiêng được mới, an toàn, các nghệ nhân của làng thường tổ chức đan áo cho chúng mỗi năm. Những chiếc áo này ngoài tác dụng giữ tránh thất lạc, còn có tác dụng giữ sạch, tránh va chạm làm vỡ, móp méo các bộ cồng chiêng của dân làng. Ngoài ra, chiếc áo còn là vật trang trí đẹp mắt khi những bộ cồng, chiêng được treo trong nhà rông truyền thống.

Để bảo tồn nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc bản địa tại Tây Nguyên, nghệ nhân buôn, làng tự mình đi chặt mây, vót tre, nứa và đan thành những chiếc áo xinh xắn cho các bộ cồng, chiêng của làng hoặc của gia đình. Bộ áo tiện lợi nhất là khi làng có lễ hội, đám ma, đám cưới thì các bộ cồng, chiêng được di chuyển từ nơi này đến nơi khác gọn gàng hơn.

Già làng Hyai, làng Mít Jep, xã Ia O, chia sẻ: Trước đây mây, tre nhiều dễ tìm nguyên liệu, nay mây, tre khan hiếm nên nguyên liệu đan áo cho cồng, chiêng cũng khó tìm hơn.Tuy nhiên, điều thuận lợi là hầu hết đàn ông người Jrai đều biết đan lát nên việc truyền dạy cho thế hệ trẻ cũng thuận tiện hơn.

Anh Siu Phưnh, 30 tuổi, làng Mít Jep, cho hay việc học đan áo cho chiêng cũng khá đơn giản vì từ nhỏ đàn ông Jrai đã được cha ông dạy đan lát rồi. Cái khó ở đây là đan các họa tiết trên áo sao cho bền, đẹp thì đã có nghệ nhân cầm tay chỉ việc, rồi tách ra làm từ từ sẽ có kinh nghiệm.

Như thông lệ, cứ xong mùa gặt, các nghệ nhân lại bảo con trai trong làng đi chặt mây, chặt tre, nứa về đan áo cho những bộ cồng, chiêng trong làng. Các nghệ nhân sẽ đảm nhiệm công đoạn uốn mây thành các khung áo rồi đưa cho con, cháu đan như đan gùi.

Khi đến các họa tiết hoa văn, các nghệ nhân lại chính tay mình thực hiện và hướng dẫn cho lớp trẻ. Để đan xong một chiếc áo mới cho một bộ cồng, chiêng mất khoảng 3 ngày. Chiếc áo sau khi hoàn thành còn được gắn nơ hai bên quai với màu sắc rất đặc trưng của vùng đất Tây Nguyên.

Những bộ cồng, chiêng của làng Mít Jep hằng năm vẫn luôn được thay áo mới như một sự cảm ơn vì đã góp phần gìn giữ những chiếc cồng, chiêng an toàn. Công việc đan áo cho cồng, chiêng cũng đã tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

Mỗi chiếc áo được làm từ mây, tre, nứa sẽ có giá khoảng 1,5-1,6 triệu đồng nếu có người đặt mua. Người Jrai quan niệm cồng chiêng là tài sản quý giá cả về vật chất lẫn tinh thần. Do đó, nếu không tự đan được thì họ cũng sẽ bỏ tiền ra mua.

Theo ông Ksor Huyên, 76 tuổi, nghệ nhân đan áo cho chiêng, làng Mít Jep, đan áo cho cồng, chiêng tức là để bảo vệ tài sản quý giá của địa phương; không để bị thất lạc, mòn, cũ, hư hỏng cồng, chiêng.

Nhiều gia đình không đan thì cũng thỉnh thoảng mua những bộ áo mới để bảo vệ các bộ cồng, chiêng của gia đình. Để duy trì việc đan áo cồng chiêng của người Jrai, xã tập trung vận động bà con trồng một số cụm tre để có nguyên liệu đan áo cho cồng, chiêng. Làng Mít Jep hiện còn 4 nghệ nhân chuyên đan áo cho cồng, chiêng, nên rất tích cực vận động và hỗ trợ các nghệ nhân này truyền dạy cho con, cháu, thế hệ trẻ trong làng.

Theo bà Ksor H'Nga, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Ia Grai, cồng, chiêng được coi là một trong những tài sản quý của cộng đồng người dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên cả về giá trị vật chất lẫn tinh thần. Mỗi bộ cồng, chiêng đầy đủ có khoảng hơn 20 chiếc, trị giá hàng chục triệu đồng, nhưng do công tác cất giữ, bảo quản không thống nhất, nên nhiều bộ bị thất lạc.

Hoặc trong quá trình di chuyển, người dân mang vác làm rơi vỡ khiến âm thanh cồng, chiêng bị méo mó. Việc người dân làng Mít Jep, xã Ia O thiết kế, đan áo, giúp bảo quản những bộ cồng chiêng còn nguyên hiện trạng, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên.

Ảnh minh hoạ.
Đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển chíp bán dẫn phục vụ chuyển đổi số
(Ngày Nay) - Công nghiệp bán dẫn là ngành công nghiệp nền tảng và trọng yếu quốc gia trong tương lai. Việc phát triển công nghiệp bán dẫn là cơ hội để Việt Nam xây dựng ngành công nghiệp điện tử Việt Nam nhất là khi ngành này đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sang thiết bị điện tử sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thiết bị internet vạn vật (IoT)...
Ông Nghiêm Xuân Cường - Tân Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh (thứ 2 từ phải sang).
Phê chuẩn Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh
(Ngày Nay) - Ngày 26/2, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 195/QĐ-TTg phê chuẩn kết quả bầu chức vụ Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh nhiệm kỳ 2021 - 2026 đối với ông Nghiêm Xuân Cường, Tỉnh ủy viên, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.
UNESCO giúp Việt Nam tăng cường giáo dục nghề nghiệp cho trẻ ngoài nhà trường
UNESCO giúp Việt Nam tăng cường giáo dục nghề nghiệp cho trẻ ngoài nhà trường
(Ngày Nay) - Ngày 26/2, tại thành phố Vũng Tàu, UNESCO Việt Nam phối hợp Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp Công đoàn Bà Rịa-Vũng Tàu tổ chức Hội thảo phát động - triển khai Dự án “Thúc đẩy tiếp cận giáo dục nghề nghiệp và kỹ năng chuyển đổi cho trẻ em và thanh niên ngoài nhà trường tại Việt Nam” và tập huấn kỹ thuật đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh.
“Past Lives” thắng lớn tại giải ISA 2024 trước thềm Oscar
“Past Lives” thắng lớn tại giải ISA 2024 trước thềm Oscar
(Ngày Nay) - Ngày 25/2, Lễ trao giải điện ảnh “Tinh thần độc lập” (Independent Spirit Awards - ISA) lần thứ 39 đã diễn ra tại thành phố biển Santa Monica, bang California (Mỹ), trong đó 3 bộ phim “Past Lives”, “American Fiction” và “The Holdovers” giành nhiều giải lớn.
Cảnh báo lừa đảo đầu tư tiền điện tử nhờ AI
Cảnh báo lừa đảo đầu tư tiền điện tử nhờ AI
(Ngày Nay) - Sau nhiều tháng tán tỉnh trên mạng, một nhân vật tự nhận là nhà buôn rượu đã lừa đảo chiếm đoạt của Shreya Datta, 37 tuổi, ở Philadenphia (Mỹ) 450.000 USD đầu tư cho tiền điện tử. Đáng chú ý, những kiểu lừa đảo này đang nở rộ tại Mỹ.
Một lễ hội có tuổi đời ngàn năm ở Nhật Bản sẽ bị xóa sổ vì ảnh hưởng của dân số già
Một lễ hội có tuổi đời ngàn năm ở Nhật Bản sẽ bị xóa sổ vì ảnh hưởng của dân số già
(Ngày Nay) -  “Jasso, Joyasa.” Tiếng hét mạnh mẽ của những người đàn ông vang vọng khắp vùng núi. Và đêm ngày 17 vừa qua đó có thể là lần cuối cùng, cư dân ở ở thành phố Oshu, tỉnh Iwate được trải nghiệm không khí lễ hội đó. Lễ hội Kuroishiji Somin có lịch sử hơn 1000 năm sẽ chính thức khép lại. 
Chao đèn Peony Floral Cone 28" của nghệ nhân Poncho, hiện thuộc bộ sưu tập đèn kính màu của một nhà sưu tập Việt Nam,
Tìm hiểu quy trình cho ra đời những chao đèn kính màu cùng nghệ nhân John Poncho
(Ngày Nay) - Quy trình tạo ra một chiếc đèn kính màu là sự kết hợp giữa nghệ thuật và kỹ thuật, bao gồm nhiều bước phức tạp và đòi hỏi sự tỉ mỉ từ việc chọn nguyên liệu, đến gia công và hoàn thiện sản phẩm. Hãy cùng Ngày Nay "đột nhập" vào xưởng thủ công của nghệ nhân John Poncho và ngắm nhìn cách ông hiện thực hóa những ý tưởng, biến chúng từ những mảnh kính trở thành những chao đèn tuyệt đẹp. 
Thái Lan quảng bá du lịch qua game
Thái Lan quảng bá du lịch qua game
(Ngày Nay) - Bộ trưởng Du lịch và Thể thao Thái Lan Sudawan Wangsupakijkosol mới đây cho biết các địa điểm du lịch nổi tiếng ở các tỉnh cấp hai của nước này sẽ được đề xuất làm bối cảnh trong trò chơi di động đình đám Ragnarok Origin của nhà phát triển game của Hàn Quốc Gravity.