May áo mới cho cồng, chiêng

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Cuối năm, sau mùa gặt, khi thóc lúa đầy kho là lúc các hộ dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên tổ chức các hoạt động ăn mừng cho một năm mùa màng bội thu và chuẩn bị chào đón năm mới.
May áo mới cho cồng, chiêng

Người dân tộc Jrai vùng biên giới xã Ia O, huyện Ia Grai (Gia Lai) cũng đang tất bật chuẩn bị những tiệc cúng mừng, đặc biệt ở đây còn có một nét văn hóa độc đáo đặc trưng vùng đất đỏ bazan, đó là may áo cho cồng, chiêng.

Theo ông Ksor Tuâng, Phó Chủ tịch UBND xã Ia O, người dân tộc Jrai ăn Tết theo dương lịch nên cứ gặt vụ lúa xong là bà con tổ chức nhiều lễ hội. Đối với họ, những lễ hội này không thể thiếu tiếng cồng, chiêng vì cồng chiêng là tài sản vô giá của người dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên.

Để bảo vệ cho những bộ cồng, chiêng được mới, an toàn, các nghệ nhân của làng thường tổ chức đan áo cho chúng mỗi năm. Những chiếc áo này ngoài tác dụng giữ tránh thất lạc, còn có tác dụng giữ sạch, tránh va chạm làm vỡ, móp méo các bộ cồng chiêng của dân làng. Ngoài ra, chiếc áo còn là vật trang trí đẹp mắt khi những bộ cồng, chiêng được treo trong nhà rông truyền thống.

Để bảo tồn nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc bản địa tại Tây Nguyên, nghệ nhân buôn, làng tự mình đi chặt mây, vót tre, nứa và đan thành những chiếc áo xinh xắn cho các bộ cồng, chiêng của làng hoặc của gia đình. Bộ áo tiện lợi nhất là khi làng có lễ hội, đám ma, đám cưới thì các bộ cồng, chiêng được di chuyển từ nơi này đến nơi khác gọn gàng hơn.

Già làng Hyai, làng Mít Jep, xã Ia O, chia sẻ: Trước đây mây, tre nhiều dễ tìm nguyên liệu, nay mây, tre khan hiếm nên nguyên liệu đan áo cho cồng, chiêng cũng khó tìm hơn.Tuy nhiên, điều thuận lợi là hầu hết đàn ông người Jrai đều biết đan lát nên việc truyền dạy cho thế hệ trẻ cũng thuận tiện hơn.

Anh Siu Phưnh, 30 tuổi, làng Mít Jep, cho hay việc học đan áo cho chiêng cũng khá đơn giản vì từ nhỏ đàn ông Jrai đã được cha ông dạy đan lát rồi. Cái khó ở đây là đan các họa tiết trên áo sao cho bền, đẹp thì đã có nghệ nhân cầm tay chỉ việc, rồi tách ra làm từ từ sẽ có kinh nghiệm.

Như thông lệ, cứ xong mùa gặt, các nghệ nhân lại bảo con trai trong làng đi chặt mây, chặt tre, nứa về đan áo cho những bộ cồng, chiêng trong làng. Các nghệ nhân sẽ đảm nhiệm công đoạn uốn mây thành các khung áo rồi đưa cho con, cháu đan như đan gùi.

Khi đến các họa tiết hoa văn, các nghệ nhân lại chính tay mình thực hiện và hướng dẫn cho lớp trẻ. Để đan xong một chiếc áo mới cho một bộ cồng, chiêng mất khoảng 3 ngày. Chiếc áo sau khi hoàn thành còn được gắn nơ hai bên quai với màu sắc rất đặc trưng của vùng đất Tây Nguyên.

Những bộ cồng, chiêng của làng Mít Jep hằng năm vẫn luôn được thay áo mới như một sự cảm ơn vì đã góp phần gìn giữ những chiếc cồng, chiêng an toàn. Công việc đan áo cho cồng, chiêng cũng đã tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

Mỗi chiếc áo được làm từ mây, tre, nứa sẽ có giá khoảng 1,5-1,6 triệu đồng nếu có người đặt mua. Người Jrai quan niệm cồng chiêng là tài sản quý giá cả về vật chất lẫn tinh thần. Do đó, nếu không tự đan được thì họ cũng sẽ bỏ tiền ra mua.

Theo ông Ksor Huyên, 76 tuổi, nghệ nhân đan áo cho chiêng, làng Mít Jep, đan áo cho cồng, chiêng tức là để bảo vệ tài sản quý giá của địa phương; không để bị thất lạc, mòn, cũ, hư hỏng cồng, chiêng.

Nhiều gia đình không đan thì cũng thỉnh thoảng mua những bộ áo mới để bảo vệ các bộ cồng, chiêng của gia đình. Để duy trì việc đan áo cồng chiêng của người Jrai, xã tập trung vận động bà con trồng một số cụm tre để có nguyên liệu đan áo cho cồng, chiêng. Làng Mít Jep hiện còn 4 nghệ nhân chuyên đan áo cho cồng, chiêng, nên rất tích cực vận động và hỗ trợ các nghệ nhân này truyền dạy cho con, cháu, thế hệ trẻ trong làng.

Theo bà Ksor H'Nga, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Ia Grai, cồng, chiêng được coi là một trong những tài sản quý của cộng đồng người dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên cả về giá trị vật chất lẫn tinh thần. Mỗi bộ cồng, chiêng đầy đủ có khoảng hơn 20 chiếc, trị giá hàng chục triệu đồng, nhưng do công tác cất giữ, bảo quản không thống nhất, nên nhiều bộ bị thất lạc.

Hoặc trong quá trình di chuyển, người dân mang vác làm rơi vỡ khiến âm thanh cồng, chiêng bị méo mó. Việc người dân làng Mít Jep, xã Ia O thiết kế, đan áo, giúp bảo quản những bộ cồng chiêng còn nguyên hiện trạng, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên.

Chiều tối 19/8, Bắc Bộ và Trung Bộ có mưa to cục bộ
Chiều tối 19/8, Bắc Bộ và Trung Bộ có mưa to cục bộ
(Ngày Nay) - Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, chiều 19/8, hội tụ gió lên đến mực 5000 m đang được thiết lập trên khu vực Bắc Bộ, gió mùa Tây Nam đang có xu hướng hoạt động mạnh dần. Từ chiều tối 19 đến ngày 20/8, khu vực Bắc Bộ, Bắc và Trung Trung Bộ có mưa rào và dông, cục bộ có mưa to với lượng mưa từ 20-50 mm, có nơi trên 70 mm.
Những tỉnh, thành miễn học phí từ năm học 2022 - 2023
Những tỉnh, thành miễn học phí từ năm học 2022 - 2023
(Ngày Nay) - Bên cạnh những địa phương miễn học phí hoàn toàn cho học sinh từ năm học 2022 -2023 như Hải Phòng, Đà Nẵng, Bà Rịa - Vũng Tàu, hiện đã có thêm những tỉnh như Quảng Ninh, Cần Thơ đang dự kiến về việc này.
Khuyến cáo người dân không uống rượu có hàm lượng Methanol cao, có thể gây mù mắt và tử vong
Khuyến cáo người dân không uống rượu có hàm lượng Methanol cao, có thể gây mù mắt và tử vong
(Ngày Nay) - Ngày 11/8, liên quan đến tình trạng các vụ ngộ độc rượu, nghiêm trọng nhất là vụ việc xảy ra tại nhà hàng MR Bao (phường Phước Long B, thành phố Thủ Đức) khiến 2 người tử vong, 6 người trong tình trạng nguy kịch, ông Lê Minh Hải, Phó trưởng ban Quản lý an toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đây là sự cố nghiêm trọng khi sử dụng thực phẩm không an toàn, cụ thể là rượu không rõ nguồn gốc sản xuất, kinh doanh.
Chỉ số nóng bức tại Hà Nội và Hà Tĩnh đạt mức nguy hiểm
Chỉ số nóng bức tại Hà Nội và Hà Tĩnh đạt mức nguy hiểm
(Ngày Nay) - Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 19/8, chỉ số nóng bức (Heat - Index) tại Thủ đô Hà Nội và tỉnh Hà Tĩnh đạt mức nguy hiểm (41-54), người dân dễ bị say nắng, kiệt sức vì nóng; sốc nhiệt có thể xảy ra nếu tiếp xúc với nắng nóng hoặc hoạt động thể chất kéo dài.
Bị can Diệp Dũng bị đề nghị truy tố. - Ảnh: Vietnamplus
Nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Saigon Co.op bị đề nghị truy tố
(Ngày Nay) - Cơ quan An ninh điều tra Công an TP.HCM đã hoàn tất kết luận điều tra, chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm sát nhân dân cùng cấp đề nghị truy tố bị can Diệp Dũng, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP.HCM - Saigon Co.op và 8 bị can khác về tội “Lạm quyền trong khi thi hành công vụ” và “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”. Đây là vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.
Bắt giữ 40 người bơi qua sông nhập cảnh trái phép vào Việt Nam
Bắt giữ 40 người bơi qua sông nhập cảnh trái phép vào Việt Nam
(Ngày Nay) - Chiều 18/8, thông tin từ Đồn Biên phòng cửa khẩu Long Bình (Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang) cho biết, vừa phát hiện, bắt giữ 40 người, gồm 35 nam và 5 nữ (tất cả chưa xác định được nhân thân, lai lịch) bơi qua sông Bình Ghi nhập cảnh trái phép về Việt Nam.