Với khoảng 265 triệu người chơi và gần 5 tỷ người hâm mộ, bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất thế giới. Tuy nhiên, cũng giống nhiều hoạt động ngoài trời khác, bóng đá ngày càng chịu ảnh hưởng từ "ba cuộc khủng hoảng hành tinh" gồm biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm môi trường.
Trong thời gian diễn ra FIFA World Cup 2026, các thành phố đăng cai tại Bắc Mỹ đón hàng triệu người hâm mộ, tạo áp lực lớn lên hệ thống giao thông, xử lý chất thải và tài nguyên thiên nhiên. Sự kiện cũng vấp phải nhiều chỉ trích về dấu chân carbon khi các nhà khoa học ước tính lượng phát thải có thể đạt từ 9 đến 15 triệu tấn CO₂.
Đánh giá của UNEP đối với hơn 100 tổ chức thể thao tại 48 quốc gia cho thấy, dù nhiều đơn vị nhận thức được trách nhiệm giảm thiểu tác động môi trường, họ vẫn thiếu nguồn lực tài chính, nhân sự và chuyên môn để triển khai hiệu quả.
Theo bà Gulnara Roll, Trưởng Ban Chuyển đổi theo ngành của UNEP, những sự kiện quy mô lớn như World Cup mang đến cơ hội hiếm có để phổ biến các thực hành phát triển bền vững. Từ kinh nghiệm của các thành phố tham gia sáng kiến Generation Restoration (btv - Thế hệ phục hồi), UNEP chỉ ra bốn giải pháp giúp các sự kiện thể thao lớn trở nên thân thiện hơn với môi trường.
Đầu tư hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu và mở rộng không gian xanh
Theo UNEP, các giải đấu lớn là cơ hội để các đô thị đầu tư vào hạ tầng bền vững và các giải pháp dựa vào thiên nhiên, mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng.
Tại Toronto, trung tâm tập luyện Centennial Park được xây dựng theo tiêu chuẩn phát thải ròng bằng 0 (net-zero). Thành phố cũng trồng hơn 57.000 cây xanh và cây bụi bản địa tại Công viên Centennial và Công viên Biidaasige nhằm tăng cường đa dạng sinh học đô thị.
Seattle phục hồi các công viên ven vịnh Elliott bằng cách bổ sung bãi biển tự nhiên, môi trường sống cho các loài thụ phấn và khu vui chơi gắn với thiên nhiên. Trong khi đó, Mexico City thúc đẩy du lịch sinh thái, mở rộng các không gian xanh và cải tạo khu vực công cộng bằng vật liệu tái chế.
 |
Giảm rác thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn
UNEP cho biết các sự kiện như World Cup tạo ra lượng chất thải rất lớn, song phần lớn có thể được cắt giảm thông qua quy hoạch hợp lý và áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn.
Toronto triển khai hệ thống phân loại rác ba dòng, sử dụng bộ đồ ăn tái sử dụng tại một số khu vực dành cho người hâm mộ, thực hiện chương trình thu hồi thực phẩm dư thừa để hỗ trợ các tổ chức cộng đồng và lắp đặt các điểm cấp nước uống miễn phí nhằm hạn chế nhựa dùng một lần.
Tại Seattle, sân vận động Lumen Field chuyển hướng khoảng 90% lượng rác thải khỏi bãi chôn lấp nhờ một trong những chương trình "không rác thải" hàng đầu nước Mỹ. Thành phố cũng mở rộng hoạt động tái chế, ủ phân hữu cơ và khuyến khích sử dụng bình nước cá nhân tại các khu vực dành cho người hâm mộ.
Mexico City xây dựng chiến lược giảm chất thải trong khuôn khổ World Cup trên cơ sở luật kinh tế tuần hoàn của liên bang cùng sáng kiến Gol por el Ambiente, kết hợp hệ thống tái chế với các chương trình tự nguyện nhằm loại bỏ nhựa sử dụng một lần.
Ưu tiên giao thông bền vững
Theo UNEP, lĩnh vực giao thông chiếm khoảng 37% tổng lượng phát thải CO₂, vì vậy việc tạo điều kiện để người hâm mộ sử dụng phương tiện công cộng, xe đạp và đi bộ là yếu tố quan trọng giúp giảm phát thải.
Toronto đầu tư vào các tuyến ưu tiên giao thông công cộng, hạ tầng dành cho xe đạp và các hình thức di chuyển chia sẻ.
Seattle mở rộng các tuyến phố thân thiện với người đi bộ, tăng cường dịch vụ giao thông công cộng và vận hành tuyến xe buýt Waterfront Shuttle miễn phí kết nối người hâm mộ với sân Lumen Field.
Trong khi đó, Mexico City nâng cấp nhiều đầu mối giao thông trọng điểm và tổ chức bảy tuyến vận tải công cộng chuyên biệt phục vụ khán giả đến sân vận động trong các ngày diễn ra trận đấu.
Huy động cộng đồng và xây dựng quan hệ đối tác
UNEP nhấn mạnh các sáng kiến môi trường chỉ có thể phát huy hiệu quả lâu dài khi có sự tham gia của cộng đồng địa phương.
Thông qua chương trình Green Seattle Partnership, chính quyền thành phố phối hợp với doanh nghiệp, trường học, tổ chức phi lợi nhuận và hàng nghìn tình nguyện viên để phục hồi hơn 230 công viên, đồng thời tổ chức các chương trình giáo dục môi trường và đào tạo kỹ năng nghề cho thanh niên.
Toronto cũng huy động người dân, các nhóm cộng đồng và tình nguyện viên doanh nghiệp tham gia những chiến dịch trồng cây quy mô lớn.
Tại Mexico City, các cơ quan môi trường và đơn vị vệ sinh đã huy động tình nguyện viên làm sạch không gian công cộng, hướng dẫn người hâm mộ phân loại rác và tuyên truyền về các mô hình kinh tế tuần hoàn.
 |
UNEP cho biết những kinh nghiệm này đang được chia sẻ thông qua sáng kiến Generation Restoration Cities, dự án thuộc Thập kỷ Liên hợp quốc về Phục hồi hệ sinh thái, với mục tiêu hỗ trợ các đô thị trên thế giới áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên và phục hồi hệ sinh thái trong quá trình phát triển đô thị bền vững.
