Đối với người Nhật, tất cả nhân cách, kĩ năng của một con người đều phải được rèn giũa ngay từ những thói quen nhỏ nhất. Ngay cả việc tự dọn dẹp trường lớp sau giờ học cũng chính là một bài học kĩ năng sống quan trọng đã trở thành truyền thống trong các trường mầm non ở Nhật Bản.
Ở Nhật, các trường học có rất ít có lao công vì phần lớn công việc dọn dẹp do chính học sinh trong trường đảm nhận. Hầu hết tất cả các trường cấp 2 và cấp 3, thậm chí là mầm non đều dành ra một khoảng thời gian gọi là “soji no jikan”- giờ dọn dẹp.
 |
Thông thường, đó sẽ là 20 phút sau giờ ăn trưa. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, khi “nhạc vệ sinh” (soji’s song) bắt đầu vang lên, học sinh sẽ cất hết sách vở và thay vào đó là những chiếc chổi, hót rác và giẻ lau.
Từng nhóm khoảng 3-6 người thu gọn bàn ghế, quét lớp, hót rác, lau sàn bằng giẻ, lau cửa sổ, cửa đi và sẽ chịu trách nhiệm một khu vực dưới sự quản lí của nhóm trưởng và giáo viên.
Không chỉ vệ sinh lớp học, các em cũng phải làm vệ sinh các khu vực khác trong trường học như sân chơi, phòng nghe nhìn, phòng thể thao, phòng giáo viên, hội trường…
 |
Hết giờ vệ sinh, các em sẽ đứng thành hàng và nhận xét về công việc của nhau trong ngày hôm đó. Rồi tất cả sẽ đồng thanh nói “cảm ơn” như một cách ghi nhận công sức của mọi người. Việc này diễn ra đều đặn và trở thành một phần cơ bản của việc sinh hoạt ở trường hàng ngày. Thậm chí, có trường còn cho học sinh nhặt rác ở những khu dân cư xung quanh trường học.
Dù đó là công việc hàng ngày, nhưng trẻ em Nhật luôn hào hứng và hoàn thành một cách tỉ mỉ và cẩn thận.
Điều đó có nghĩa rằng không chỉ dừng lại ở việc quét nhà hay lau cửa, mà trẻ thật sự có ý thức về công việc của mình, từ đó trở nên tự giác và có trách nhiệm hơn. Đó sẽ là những đức tính cần thiết để trẻ bước vào đời, và trẻ đã được tích lũy những kĩ năng đó từng bước từng bước một ngay từ lúc nhỏ.
Người Nhật rất coi trọng việc xây dựng nhân cách tốt đẹp ngay từ bé. Trẻ sẽ được giáo dục cách tôn trọng môi trường xung quanh, tôn trọng không gian công cộng của mọi người. Trẻ sẽ hiểu rằng tốt nhất là không nên vứt rác hay bày bừa khi biết công việc dọn dẹp vất vả ra sao.
Trong quá trình lao động, giáo viên sẽ tổ chức cho các học sinh lớp trên hướng dẫn và giúp đỡ cho các em nhỏ hơn. Họ tin rằng trẻ sẽ có thể học cách giao tiếp, cách làm việc trong một tập thể. Các anh chị lớn học cách dìu dắt các em nhỏ, còn các em nhỏ có một hình mẫu để noi theo. Ngoài ra, đây cũng là cách giáo viên muốn tăng cường mối quan hệ giữa các em học sinh, vì ở Nhật số học sinh là con một khá lớn.
 |
Các thầy cô, thậm chí cả hiệu trưởng, ngoài việc giám sát công việc của học sinh cũng trực tiếp bắt tay cùng dọn vệ sinh trường lớp với học sinh. Nhờ ý thức giữ gìn vệ sinh rất tốt của học sinh như luôn chú ý bỏ rác đúng nơi quy định nên các trường học ở Nhật đều rất sạch.
"Bài học thêm" không chỉ giúp học sinh Nhật rèn luyện thể chất mà còn giúp các em hình thành thói quen bảo vệ và tôn trọng môi trường, không gian công cộng xung quanh mình, phát huy tinh thần làm việc nhóm. Chăm sóc trường lớp sẽ giúp các em yêu trường hơn.
Có lẽ vì thế, đất nước hoa anh đào luôn khiến cả thế giới phải nể phục bởi tinh thần đoàn kết và độc lập và "bài học" đặc biệt về kỹ năng sống này là một minh chứng cho tinh thần giáo dục rất Nhật Bản.
Nha Trang
