Tuyên ngôn Nga-Trung mới nhất là một văn bản đầy khí thế, trong đó quở trách "một số quốc gia nhất định" từ lâu đã đánh tráo tầm nhìn của họ về dân chủ và nhân quyền đối với các quốc gia khác. Cụ thể hơn, bản tuyên ngôn là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc ủng hộ yêu cầu của Nga về việc ngừng mở rộng NATO, một liên minh hai quốc gia này cáo buộc là "các phương pháp tiếp cận mang tư tưởng Chiến tranh Lạnh."
Sự phản kháng của Bắc Kinh và Moscow không chỉ chống lại Washington mà còn chống lại các đối tác của họ ở châu Á. Bộ đôi này "nghiêm túc quan tâm" đến hiệp ước AUKUS giữa Australia, Vương quốc Anh và Mỹ, họ "chống lại việc hình thành các cấu trúc khối khép kín", có khả năng ám chỉ đến Nhóm Bộ tứ Quad gồm Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ.
Ở một cấp độ, điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Cuối cùng, Mỹ và các đối tác của mình đã thúc đẩy một loạt các thỏa thuận bảo mật mới, trong đó AUKUS và Quad chỉ đơn thuần là dễ thấy nhất. Thay vì liên minh, đây có thể là các thỏa thuận "song phương nhỏ" đặc biệt hứa hẹn sự hợp tác trong các lĩnh vực cụ thể.
Mối quan hệ mới của Trung Quốc và Nga hiện có mối tương đồng. Hai cường quốc này đã xích lại gần nhau trong nhiều thập kỷ, bỏ qua những thù hận lâu đời từ thời Chiến tranh Lạnh. Mối quan hệ song phương không còn dựa chủ yếu vào buôn bán vũ khí và năng lượng nữa. Thật vậy, khi quân đội của Trung Quốc ngày càng phát triển, nước này đã ít phụ thuộc hơn nhiều vào vũ khí nhập khẩu của Nga.
Phần lớn Bộ tứ Quad đã phải tìm đến nhau xuất phát từ mối đe dọa Trung Quốc, vì vậy "cái bắt tay" của Moscow và Bắc Kinh bắt nguồn từ việc không tin tưởng vào Washington. Cả hai đều mong muốn một "trật tự thế giới đa cực" thời hậu Mỹ và cả hai ngày càng sẵn sàng hợp tác để đạt được tầm nhìn này.
Tuyên ngôn chung nêu rõ: "Nga và Trung Quốc chống lại các nỗ lực của các thế lực bên ngoài nhằm phá hoại an ninh và ổn định ở các khu vực lân cận chung của họ" - một quan điểm cho thấy cả hai nước đều khá thoải mái với một trật tự thế giới mới.
Ở đây cần lưu ý về sự hoài nghi. Bắc Kinh và Moscow vẫn có những khác biệt quan trọng, đặc biệt là việc tuyên ngôn tuần trước chỉ ra rằng không ủng hộ các hành động của Nga ở Ukraine, một dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh vẫn hoài nghi về cách tiếp cận quyết đoán của Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Những căng thẳng khác liên quan đến địa lý, chẳng hạn như mục tiêu của Trung Quốc nhằm thắt chặt hơn các mối quan hệ ở khu vực Trung Á, mà Moscow vẫn coi là sân sau của mình. Các kịch bản trong đó cả hai nước kết hợp để gây sức ép với Mỹ trên hai mặt trận dường như cũng khó xảy ra lúc này, đặc biệt là thông qua các hoạt động quân sự đồng thời ở Đài Loan và Ukraine.
Cuối cùng, Trung Quốc và Nga quan tâm đến những điều khác nhau. Moscow muốn sắp xếp lại trật tự an ninh của châu Âu, nhưng họ hài lòng hơn với cách mọi thứ đang diễn ra ở châu Á. Trung Quốc giữ quan điểm ngược lại, một quan điểm được đưa ra bởi Michael Koffman của CNA, một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington.
Koffman gợi ý rằng thay vì là một liên minh, Bắc Kinh và Moscow hiện đang hoạt động theo một loại hiệp ước không xâm phạm. Cả hai đang giảm căng thẳng với nhau để tập trung vào việc đối đầu với Mỹ một cách riêng biệt.
Điều này có ý nghĩa ở hai khía cạnh, thứ nhất là các hình thức hợp tác mới. Hai quốc gia được thiết lập để phát triển công nghệ quân sự, từ hệ thống tên lửa đến trí tuệ nhân tạo, giống như AUKUS. Nhiều khả năng sẽ có nhiều cuộc tập trận chung, cũng như phối hợp chặt chẽ hơn tại các diễn đàn như Liên Hợp Quốc.
Mối quan hệ chặt chẽ hơn ở châu Á cũng có thể xảy ra, vì Nga muốn đóng một vai trò lớn hơn trong khu vực. Đáng chú ý, đoạn cuối của tuyên ngôn Nga-Trung đã bao gồm một cái gật đầu cho thấy tầm quan trọng của cả hai cường quốc đối với tổ chức ASEAN và cấu trúc an ninh trong khu vực Đông Nam Á.
Khía cạnh thứ hai dành cho chiến lược của Joe Biden. Tháng 6 năm ngoái, Tổng thống Mỹ đã tổ chức một hội nghị thượng đỉnh với người đồng cấp Nga Putin tại Geneva, nhằm ổn định quan hệ và cho phép Washington tập trung các kế sách đối phó với Trung Quốc.
Dù kết quả của cuộc khủng hoảng đang diễn ra ở Ukraine như thế nào, nó chắc chắn sẽ làm xao nhãng việc tái tổ chức châu Á đã được lên kế hoạch - một kế hoạch mà Biden, trong mọi trường hợp, đã chậm rãi để hiện thực hóa.
Tuy nhiên, ngay cả khi Mỹ đang dò dẫm thực hiện các bước trong kế hoạch tái tập trung vào châu Á, thì nước này sẽ phải đối mặt với một phản ứng. Washington có xu hướng coi các nhóm như Bộ tứ Quad là tấm khiên phòng thủ, với mục đích ngăn cản Trung Quốc thực hiện các hành động thách thức hiện trạng. Tuy nhiên, nhìn từ quan điểm của Bắc Kinh, Quad là một mối đe dọa, giống như cách Nga nhìn nhận NATO.
Điều này tạo ra một động lực khó chịu cho Mỹ và các đối tác Quad của mình. Trong một số lĩnh vực, họ có thể thành công trong việc ngăn chặn Trung Quốc ở châu Á, cũng như NATO có thể thành công trong việc ngăn chặn Nga ở châu Âu. Nhưng khi làm như vậy, họ cũng có khả năng thúc đẩy đối thủ của mình hợp tác cùng nhau.
Bài viết thể hiện quan điểm của ông James Crabtree - giám đốc điều hành của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế tại Singapore.
