Cùng với mạng lưới trường phổ thông ngoài công lập và 81 cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang hoạt động trên địa bàn, học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở có nhiều lựa chọn học tập phù hợp hơn thay vì chỉ tập trung vào trường công lập. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực tuyển sinh, thực hiện hiệu quả chủ trương phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và từng bước giải quyết tình trạng mất cân đối nguồn nhân lực giữa đào tạo đại học và lao động kỹ thuật.
Trường ngoài công lập mở rộng cơ hội học tập
Trong bối cảnh số lượng học sinh hoàn thành chương trình trung học cơ sở hằng năm luôn ở mức cao, sự phát triển của hệ thống trường phổ thông ngoài công lập đang góp phần chia sẻ áp lực với các trường công lập, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của người dân. Bên cạnh việc mở rộng quy mô tuyển sinh, nhiều trường đầu tư mạnh về cơ sở vật chất, chương trình đào tạo và phương thức tuyển sinh linh hoạt thông qua xét học bạ, đánh giá năng lực hoặc sử dụng kết quả Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10.
Trường Trung học phổ thông FPT Cần Thơ năm nay tuyển sinh bằng ba phương thức gồm: xét học bạ kết hợp đánh giá năng lực, tuyển thẳng và xét điểm Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Nhà trường chú trọng đào tạo ngoại ngữ, công nghệ thông tin, kỹ năng số, tư duy sáng tạo và các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học; đồng thời là một trong số ít trường phổ thông ngoài công lập khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có học sinh đạt giải trong Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia.
Các trường như Trường Phổ thông Thái Bình Dương, Trường liên cấp Quốc tế Hòa Bình tuyển sinh bằng hình thức xét học bạ trung học cơ sở, đẩy mạnh chương trình tiếng Anh tăng cường, giáo dục STEM, Robotics, kỹ năng sống, hướng nghiệp và tư vấn tâm lý học đường. Nhà trường đầu tư hệ thống bán trú, nội trú, xe đưa đón và mở rộng cơ sở mới nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trong và ngoài thành phố.
Trong khi đó, Trường liên cấp Nam Cần Thơ (DNC School) phát triển mô hình giáo dục từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông trong khuôn viên Trường Đại học Nam Cần Thơ. Nhà trường triển khai chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo kết hợp chương trình tiếng Anh tăng cường, chú trọng phát triển kỹ năng số, kỹ năng mềm, hoạt động trải nghiệm và định hướng nghề nghiệp sớm. Học sinh có điều kiện tiếp cận phòng thí nghiệm, thư viện, không gian đổi mới sáng tạo và môi trường học tập hiện đại ngay từ bậc phổ thông.
Chị Trần Ngọc Hân, phụ huynh tại phường Ninh Kiều, cho biết gia đình chủ động tìm hiểu nhiều mô hình đào tạo trước khi con tham gia Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Theo chị, việc có thêm nhiều lựa chọn giúp phụ huynh không còn quá áp lực phải bằng mọi giá vào trường công lập mà có thể cân nhắc môi trường học phù hợp với năng lực, điều kiện kinh tế và định hướng phát triển của con.
Giáo dục nghề nghiệp tạo lợi thế về việc làm
Nếu hệ thống trường ngoài công lập góp phần giảm áp lực tuyển sinh vào lớp 10 thì mạng lưới giáo dục nghề nghiệp đang giữ vai trò quan trọng trong công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở.
Ông Danh Hoàng Nguyên - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ cho biết, đến giữa năm 2026, thành phố có 81 cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang hoạt động, gồm 21 trường cao đẳng, 13 trường trung cấp, 15 trung tâm, 14 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và 19 cơ sở, doanh nghiệp tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Nhiều đơn vị triển khai mô hình đào tạo "9+", cho phép học sinh vừa học chương trình văn hóa vừa học nghề ngay sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở.
Ngoài Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ, nhiều cơ sở đào tạo như Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ, Trường Trung cấp Hồng Hà thành phố Cần Thơ cùng hệ thống các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên tại các địa phương tiếp tục mở rộng tuyển sinh theo hướng gắn với nhu cầu doanh nghiệp. Các ngành đào tạo tập trung vào những lĩnh vực thị trường lao động có nhu cầu cao như công nghệ thông tin, quản trị mạng máy tính, công nghệ ô tô, điện - điện tử, cơ khí, kế toán doanh nghiệp, du lịch, nhà hàng - khách sạn, chăm sóc sắc đẹp và nhiều ngành dịch vụ, kỹ thuật khác.
Các chương trình Trung cấp 9+ cho phép học sinh hoàn thành đồng thời chương trình văn hóa và chương trình nghề trong thời gian ngắn hơn so với lộ trình truyền thống. Sau khi tốt nghiệp, người học có thể tham gia thị trường lao động, học liên thông lên cao đẳng, đại học hoặc tiếp tục nâng cao tay nghề. Mô hình này giúp học sinh sớm xác định nghề nghiệp phù hợp, đồng thời bổ sung nguồn lao động kỹ thuật cho doanh nghiệp trong bối cảnh nhiều ngành sản xuất, dịch vụ đang thiếu nhân lực có kỹ năng thực hành.
Tiến sĩ Hồ Thanh Tâm, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ cho biết, học sinh học trình độ trung cấp sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở được miễn 100% học phí đối với nhiều ngành, nghề theo quy định; đồng thời học song song chương trình văn hóa để đủ điều kiện liên thông lên trình độ cao đẳng và đại học. Sau khoảng hai năm đào tạo, học sinh đã có tay nghề, có thể tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học nâng cao trình độ. Điều này giúp người học rút ngắn thời gian đào tạo và sớm tạo thu nhập.
Anh Nguyễn Quốc Duy, phụ huynh có con đang theo học tại Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ, cho rằng giáo dục nghề nghiệp hiện nay không còn là lựa chọn thứ yếu. Chính sách miễn học phí, đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp và cơ hội liên thông giúp học sinh có nhiều hướng phát triển nghề nghiệp phù hợp.
Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ, cùng với hệ thống trường công lập, sự phát triển của mạng lưới trường phổ thông ngoài công lập và giáo dục nghề nghiệp đang hình thành hệ sinh thái giáo dục đa dạng, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh sau tốt nghiệp trung học cơ sở. Không chỉ góp phần giảm áp lực tuyển sinh vào lớp 10 công lập, việc phân luồng sớm còn giúp học sinh lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, hạn chế tâm lý chạy theo bằng cấp, từng bước khắc phục tình trạng "thừa thầy, thiếu thợ", đồng thời đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹ thuật chất lượng cho thành phố Cần Thơ và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn mới.
