Trong cuộc hội thoại với Tổng Thống Maia Sandu, người đứng đầu ngoại giao Mỹ tuyên bố sẽ cung cấp viện trợ 85 triệu đô la để tăng cường cơ sở hạ tầng điện lực và 50 triệu đô la để cải thiện ngành công nghiệp điện, nông nghiệp và ngăn chặn tin giả.
Ông nói: "Điều này sẽ tăng cường khả năng của Moldovan để chống lại sự can thiệp của Nga, tổ chức bầu cử tự do và công bằng, tiếp tục con đường hướng về Liên minh Châu u và hội nhập Phương Tây, tạo ra nhiều cơ hội kinh tế”.
Từ khi chiến tranh Ukraine nổ ra vào tháng 2/2022, Moldova, quốc gia nhỏ bé với 2,5 triệu dân, đã phải đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng nhất trong lịch sử. Nhu cầu năng lượng của họ hoàn toàn phụ thuộc vào Nga, khi Moscow cắt giảm nguồn cung khí đốt tự nhiên, Moldova rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.
Mùa đông năm 2022, người dân Moldova phải hứng chịu những đợt cúp điện liên tục, hệ thống sưởi ấm tê liệt, giá cả hàng hóa leo thang chóng mặt. Nền kinh tế vốn yếu ớt của đất nước càng thêm lao đao.
Tuy nhiên, nhờ sự hỗ trợ tài chính trị giá 774 triệu USD từ Hoa Kỳ, trong đó 300 triệu USD dành riêng cho an ninh năng lượng, Moldova đã từng bước thoát khỏi vòng xoáy khủng hoảng.
Vào 29/5, Tổng thống Moldova Maia Sandu đã bày tỏ lòng biết ơn đối với sự hỗ trợ tài chính từ Mỹ, giúp đất nước đa dạng hóa nguồn năng lượng và củng cố nền kinh tế.
"Nhờ sự hỗ trợ của Mỹ, chúng tôi đã thoát khỏi tình trạng phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn năng lượng của Nga, qua đó tăng cường an ninh năng lượng quốc gia", bà Sandu khẳng định. "Hiện nay, Moldova nhập khẩu khí đốt tự nhiên từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cả Mỹ."
Bà cũng cho biết thêm, "Nhờ khoản viện trợ tài chính trị giá 80 triệu USD từ Mỹ, vào mùa đông vừa qua, chúng tôi đã có thể hỗ trợ chi phí năng lượng cho người dân."
Chuyến thăm Moldova của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken diễn ra bên lề Hội nghị Ngoại trưởng NATO tại Praha, Cộng hòa Séc. Đây là động thái nhằm thể hiện sự quan tâm của Hoa Kỳ đối với an ninh của Moldova và Georgia, hai quốc gia thuộc Liên Xô cũ đang phải đối mặt với các mối đe dọa gia tăng từ phía Nga.
Hai tuần trước, Ngoại trưởng Blinken đã đến thăm Ukraine để tái khẳng định sự ủng hộ của Washington đối với Kyiv trước các cuộc xung đột ở miền bắc.
Có những dấu hiệu cho thấy Nga đang đang lên kế hoạch cho những hành động mới ở Moldova, đồng thời âm thầm hậu thuẫn các động thái chống phương Tây ở Gruzia.
James O’Brien, quan chức ngoại giao hàng đầu của Mỹ phụ trách châu u, cho biết vào tuần trước: "Hiện tại, chúng tôi không nhận thấy mối đe dọa quân sự trực tiếp nào, nhưng các hoạt động gây ảnh hưởng của Nga đang diễn ra, và điều đó đáng lo ngại."
Moldova đã nhiều lần cáo buộc Nga tiến hành một cuộc chiến lai chống lại nước này, can thiệp vào các cuộc bầu cử địa phương và thực hiện các chiến dịch thông tin sai lệch nhằm lật đổ chính phủ và làm chệch hướng con đường gia nhập EU của Moldova.
"Nga đang cố gắng gây tổn hại cho Moldova, làm lung lay các thể chế dân chủ của nước này, gây suy yếu khả năng đưa ra quyết định về tương lai." Blinken nói. "Tôi nghĩ Moldova đã rất vững vàng trong việc chống lại các cuộc tấn công."
Nga bác bỏ các cáo buộc, tuy nhiên chính phủ Moldova vẫn tỏ ra e dè trước ý đồ của Moscow, đặc biệt sau khi chính quyền Transnistria kêu gọi Moscow bảo vệ vào tháng 2 vì cho rằng họ đang chịu áp lực gia tăng từ Chisinau.
Tại Georgia, lo ngại gia tăng vào thứ 28/5 khi quốc hội nước này bác bỏ quyền phủ quyết của tổng thống đối với dự luật đại lý nước ngoài. Dự luật này đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình rầm rộ trong nhiều tuần qua bởi những người chỉ trích cho rằng nó sẽ hạn chế quyền tự do báo chí và cản trở cơ hội gia nhập Liên minh Châu u của Georgia.
Quốc hội Gruzia, do đảng Georgian Dream nắm quyền, bác bỏ quyền phủ quyết của Tổng thống Salome Zourabichvili, mở đường cho việc thông qua dự luật.
Quyết định này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Tổng thống Zourabichvili, bà lên án dự luật, cho rằng nó đe dọa nền dân chủ và cản trở nỗ lực gia nhập Liên minh Châu u của Gruzia.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cũng lên tiếng cảnh báo Gruzia về hậu quả của việc thông qua dự luật, đồng thời tuyên bố Mỹ sẽ áp đặt lệnh cấm vận đối với các quan chức Gruzia liên quan đến dự luật này.
