Những đồng bào lơ ngơ trên phố: Đồng bào ly nông, đi về đâu?

Khi tình trạng ly nông xuất hiện ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thì các đối tượng “lao động di cư” này đối mặt với rất nhiều thách thức. Họ có thể trở thành đối tượng dễ bị lợi dụng.
Những đồng bào lơ ngơ trên phố: Đồng bào ly nông, đi về đâu?

Như thông tin đã gửi đến độc giả trong bài Những đồng bào lơ ngơ trên phố: Chuyện của Chống, Chống chỉ là một trường hợp di cư hiếm được người tốt giúp đỡ. Còn rất nhiều những người dân tộc thiểu số khác chọn con đường ly nông nhưng may mắn lại không "mỉm cười" với họ.

Lao động di cư là một nhóm đối tượng không mới và rất đông ở nước ta. Cho đến hiện tại, những chính sách dành cho nhóm đối tượng này - đặc biệt là với chế độ “hộ khẩu” vốn là đặc sản của Việt Nam, Trung Quốc và Bắc Triều Tiên - vẫn còn đang gây nhiều tranh cãi.

Nhưng những người ở đồng bằng di cư thì chẳng qua là đến một môi trường sống khác: văn hóa, tập quán, và đặc biệt là ngôn ngữ gần như đồng nhất khi một người Kinh di chuyển giữa các tỉnh. Vốn kiến thức xã hội của họ cũng không quá hụt hẫng khi đi từ nhà quê ra thành phố. Dẫu sao, cũng là những người nói tiếng Việt.

Nhưng khi tình trạng ly nông xuất hiện ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thì các đối tượng “lao động di cư” này đối mặt với rất nhiều thách thức. Ngôn ngữ bập bõm, vốn kiến thức xã hội ít ỏi, họ có thể trở thành đối tượng dễ bị lợi dụng.

Những đồng bào lơ ngơ trên phố: Đồng bào ly nông, đi về đâu? ảnh 1

Từ lâu những đồng bào dân tộc thiểu số vùng biên đã được biết đến là một “lực lượng nguồn” của các nhóm tội phạm hoạt động tại nơi này. Ảnh minh họa

Từ lâu những đồng bào dân tộc thiểu số vùng biên đã được biết đến là một “lực lượng nguồn” của các nhóm tội phạm hoạt động tại nơi này. Buôn ma túy, đào vàng, thổ phỉ… Khi nhu cầu ly hương tăng lên, tỷ lệ người dân tộc thiểu số tham gia vào các hoạt động này dường như vì thế tăng theo: Trong giai đoạn 3 năm từ 2012 đến 2014, số người dân tộc thiểu số phạm tội mua bán, vận chuyển và tàng trữ chất ma túy chiếm tới 16,8% tổng số bị can phạm tội ma túy, tăng 43,7% so với những năm trước đó.

Những “cơ hội việc làm” mà đồng bào dân tộc thiểu số được mời gọi khi bước chân ra khỏi bản hoàn toàn có thể là việc sẽ bị bán sang bên kia biên giới. Trong những năm qua, tình hình buôn bán người qua biên giới Trung Quốc ở các tỉnh miền núi phía Bắc vẫn đang diễn biến phức tạp và không có dấu hiệu suy giảm.

Sẽ ít người quên được câu chuyện của Vừ Già Pó. Đó là một người Mông ở xã Khâu Vai, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang. Năm 2012, Vừ Già Pó được một người đàn ông cùng họ “ưu tiên” giới thiệu sang Trung Quốc làm việc mới mức lương hấp dẫn - lên tới 200 nghìn đồng/ngày. Ở nơi đó, Pó bị nhốt như một tù nhân, phải lao động cực nhọc, phá rừng, vác gỗ, mà không được trả lương như hứa hẹn. Những cai thầu Trung Quốc còn đánh đập người lao động Việt Nam rất dã man. Cuối cùng, Pó phải bỏ trốn.

Cuộc ly hương tưởng chừng như chỉ từ Việt Nam sang Trung Quốc của Vừ Già Pó cuối cùng cũng đã kéo dài tới… 12 nước. Chàng trai người Mông trong cuộc trốn chạy đã đi mải miết vượt qua cả dãy Himalaya. Cứ đi theo hướng mặt trời lặn, uống nước vũng, vặt hoa ăn quả, cuối cùng Pó bị giữ lại trên đất Pakistan, và chỉ được truyền thông Việt Nam phát hiện nhờ một sự vô tình.

Hãy quay trở lại với Lý A Chống - chàng trai 23 tuổi người Mông đứng ở bến xe Mỹ Đình. Hành trình đi từ Mù Căng Chải xuống Hà Nội của Chống có thể kéo dài vô tận như Vừ Già Pó: Cậu hoàn toàn không biết mình đang đứng ở đâu ngoài “bên cạnh một chiếc xe màu vàng” và không một đồng dính túi.

Chống đã ở Hà Nội được nửa năm – nhưng cậu vẫn không biết một con đường nào ở thành phố này. Xe khách dừng ngay ở trước cổng trạm trộn bê tông mà Chống đang làm việc. Vợ xuống thăm, không biết vì lý do gì nhà xe lại trả khách về Mỹ Đình. Thế là được một phen loay hoay. Hai vợ chồng bị “chặt chém” 40 nghìn đồng cho quãng đường 6 km còn lại, cứ tiếc mãi.

Những đồng bào lơ ngơ trên phố: Đồng bào ly nông, đi về đâu? ảnh 2

Những người không may mắn hơn thì có thể kết thúc ở đâu đó bên kia biên giới, trong những nhà chứa, những trại lao động khổ sai như một món hàng. (Ảnh minh họa)

Đến bất kỳ một vùng đồng bào dân tộc thiểu số nào hôm nay, bạn cũng sẽ nghe được những câu chuyện ly hương. Nông nghiệp đang không nuôi sống được họ: Khí hậu ngày một trở lên khắc nghiệt, không có khả năng ứng dụng công nghệ mới vào nông nghiệp để tăng năng suất (làm sao đồng bào làm được điều đó khi mà nông dân ở đồng bằng còn đang chưa làm nổi?). Cho dù nhu cầu của đồng bào chỉ dừng lại ở nồi cơm trắng với hũ rau cải muối, thì ruộng bậc thang giờ cũng không nuôi nổi họ nữa. Những mùa Đông khiến trâu bò chết, nương thảo quả cũng chết trắng, đẩy họ rời bản đi kiếm ăn.

Những người “may mắn” nhất thì tìm được cơ hội ở một tỉnh lỵ gần đó, như là một đồng bào người Mông ở Sapa, bây giờ vạ vật ở khắp các góc phố của thị trấn du lịch này, hành ghề ăn xin hay lùa trẻ con đi chân đất tím tái ra đeo bám khách du lịch bán đồ lưu niệm.

Những người không may mắn hơn thì có thể kết thúc ở đâu đó bên kia biên giới, trong những nhà chứa, những trại lao động khổ sai như một món hàng. Hoặc trở thành tội phạm mà thậm chí còn không hiểu được rằng mình đã làm sai điều gì. Những bị cáo người Mông ra tòa nhận án tử hình vì ma túy, có khi không nói được câu bào chữa bằng tiếng Kinh.

Ở một công trường nào đó tại một tỉnh phía Bắc, bạn có thể bắt gặp một lao động người dân tộc thiểu số. Họ có thể nói được chút tiếng Kinh. Nhưng đừng hỏi họ một câu thừa, rằng họ có hợp đồng lao động hay không. Vì bạn có thể thất vọng.

Đức Hoàng

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.