Triển lãm do giám tuyển Vân Vi của không gian nghệ thuật The Muse tổ chức, trưng bày gần 30 tác phẩm sơn mài tiêu biểu của 10 họa sỹ đã thành danh trong giới mỹ thuật Việt, gồm: Lý Trực Sơn, Nguyễn Quang Trung, Phan Cẩm Thượng, Triệu Khắc Tiến, Vũ Văn Tịch, Nguyễn Thị Nguyệt, Nguyễn Thị Quế, Đỗ Thị Kim Đoan, Nguyễn Xuân Lục, Phạm Trà My.
Những họa sỹ có tranh trưng bày tại triển lãm đều đang khai phá sơn mài theo những cách riêng của bản thân mình. Họ tiếp cận sơn mài theo những quan điểm nghệ thuật riêng. Người kế thừa cổ truyền, người để chất liệu dẫn dắt, làm chủ, có người lại quy chuẩn hóa về mặt kỹ thuật rồi mới khai phá…
Giám tuyển triển lãm Vân Vi chia sẻ, tranh sơn mài đang được tôn vinh là đặc sản của mỹ thuật Việt. Triển lãm “Dạo bước qua thế giới của sơn mài” được tổ chức nhằm giúp công chúng có thêm những hiểu biết về lĩnh vực tranh sơn mài từ xưa đến nay, việc tiếp cận nghệ thuật sơn mài trên con đường phát triển của mỹ thuật Việt.
Theo giám tuyển Vân Vi, nghệ thuật sơn mài Việt Nam đã gần chạm mốc 100 năm. Sơn ta đã có từ rất lâu đời ở Việt Nam. Nhưng chỉ kể từ khi có Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương vào năm 1925, các họa sỹ mới bắt đầu đưa chất liệu này từ mỹ nghệ vào sáng tác nghệ thuật. Bước đầu các họa sỹ Đông Dương thử thách vẽ như sơn dầu, như cách các thầy người Pháp sang đây dạy họ, nhưng không thành công; bởi vậy họ quyết định phải tìm ra một lối đi khác cho chất liệu này.
Người được nhắc đến nhiều nhất trong thế hệ đầu tiên là Họa sỹ Nguyễn Gia Trí. Tranh ông thiên về biểu hiện, cũng có tính trang trí, nhưng chìm đi dưới bóng của tác phẩm hội họa. Dưới sự ảnh hưởng của người hiệu trưởng thứ 2 của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương là ông Evarite Jonchère, các họa sỹ sơn mài thế hệ thứ 2 là Lê Quốc Lộc, Hoàng Tích Trù, Phạm Hậu, Trần Phúc Duyên… Nghệ thuật của các ông thiên về lối trang trí, để tận dụng những thế mạnh của mỹ nghệ truyền thống Việt Nam. Thế hệ thứ 3 được cho rằng đã thay đổi quan niệm về sáng tác trên sơn mài là Họa sỹ Nguyễn Sáng và Họa sỹ Nguyễn Tư Nghiêm.
Triển lãm lần này giới thiệu một số tác phẩm của các họa sỹ được coi như thế hệ thứ 4 của nghệ thuật sơn mài Việt, với việc trưng bày tranh của các “môn phái” sơn mài miền Bắc. Công chúng khi “dạo bước” trong triển lãm có thể hiểu thêm được phần nào sự phát triển của nghệ thuật sơn mài hiện nay.
Họa sỹ Lý Trực Sơn chia sẻ, ông rất vui khi tham dự triển lãm lần này. Theo Họa sỹ, hiện nay, số lượng các họa sỹ sáng tác tranh sơn mài đang ngày càng nhiều, đó là điều rất đáng mừng. Và đáng mừng hơn nữa, là cho đến nay, các họa sỹ sáng tạo vẫn giữ được tinh thần hội họa đặc trưng nghệ thuật sơn mài Việt. Họa sỹ Lý Trực Sơn hy vọng, nghệ thuật sơn mài Việt sẽ tỏa sáng hơn nữa trên con đường hướng tới kỷ niệm 100 năm ra đời của nghệ thuật sơn mài Việt Nam.
Triển lãm “Dạo bước qua vùng đất của sơn mài” sẽ diễn ra đến hết ngày 8/8/2023.
