Vấn nạn bạo lực học đường lên sân khấu Nhà hát Kịch TPHCM

Vết xước và những lần đầu tiên

Vết xước được dàn dựng từ kịch bản Kính vạn hoa của tác giả Trần Mỹ Trang đã đoạt giải A trại sáng tác Hội Sân khấu TPHCM năm 2025. Hội Sân khấu TPHCM đã chọn Nhà hát Kịch TPHCM là nơi để trao gửi kịch bản. Là đơn vị có bề dày truyền thống của sân khấu TPHCM nhưng sau thời gian dài im ắng để khắc phục sự cố hỏa hoạn (năm 2019) và chỉ mới trở lại từ mùa diễn Tết 2026, hơn bao giờ hết, Nhà hát Kịch TPHCM cần một tác phẩm nổi bật để ghi dấu ấn mới.

Với Vết xước, lần đầu tiên Nhà hát Kịch TPHCM đi sâu vào đề tài bạo lực học đường. Đáng ghi nhận là ê-kíp vở diễn đã nỗ lực đưa ra góc nhìn đa chiều, lý giải nguyên nhân và gợi ý cả giải pháp chứ không chỉ nêu hiện tượng rồi để lại câu hỏi mở. Những lời kêu gọi, khẩu hiệu hay cam kết chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể.

Việc học sinh xúc phạm, đánh cả giáo viên được thể hiện trong "Vết xước" vô tình trùng hợp một vụ việc có thật gần đây - Ảnh: Minh Khang

Đó là sự quan tâm đủ sâu để nhận ra những thay đổi bất thường ở một đứa trẻ; sự lắng nghe không phán xét để các em dám nói ra điều mình đang chịu đựng; sự can thiệp kịp thời để ngăn chặn hành vi gây tổn thương; và trách nhiệm đến cùng để bảo đảm rằng người cần được bảo vệ không bị bỏ lại trong im lặng. Phòng ngừa bạo lực học đường không thể là nhiệm vụ chỉ được khơi lên khi có sự việc xảy ra, mà cần trở thành ý thức, trách nhiệm và hành động thường xuyên của gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

Vết xước cũng là tác phẩm nhạc kịch đầu tiên của Nhà hát Kịch TPHCM và NSND Trần Ngọc Giàu cũng lần đầu dựng thể loại này, hướng đến xu thế đổi mới của sân khấu kịch cũng như dễ tiếp cận khán giả trẻ. Theo NSND Trần Ngọc Giàu, nhạc kịch không mới trên thế giới, Việt Nam cũng làm nhưng không nhiều và chưa hoàn chỉnh, còn bị rập khuôn mô hình Broadway và chủ yếu vay mượn cốt truyện mang màu sắc kỳ ảo chứ hiếm khi đi vào vấn đề đương đại. Vết xước là một nỗ lực làm nhạc kịch thuần Việt hiện đại. Trong đó, cái khó là làm sao đưa âm nhạc vào biểu diễn một cách hợp lý chứ không phải kịch nói chen ca nhạc.

Cha mẹ yêu thương con là chưa đủ mà còn phải biết lắng nghe và thấu hiểu - Ảnh: Minh Khang

Đây cũng là dự án đầu tiên Nhà hát Kịch TPHCM tổ chức casting tuyển chọn diễn viên. “Dự án thu hút khoảng 60 - 70 người đến tuyển chọn trực tiếp, chưa kể còn đối tượng tiếp xúc online. Với một đề tài khó như Vết xước và yêu cầu diễn viên tham gia phải đầy đủ kỹ năng diễn xuất, ca hát, nhảy múa mà nhận được nhiều sự quan tâm như thế rất đáng mừng. Đặc biệt, qua đợt này, có thể thấy được đội ngũ diễn viên của chúng ta có rất nhiều tiềm năng, chỉ là chưa có cơ hội để khai thác…” – NSND Trần Ngọc Giàu nói.

Bước đi vững chắc

Sau vở nhạc kịch Vết xước, Nhà hát Kịch TPHCM sẽ tiếp tục ra mắt Cứu Misa – một Vết xước phiên bản chuyển động đương đại. Trình làng câu chuyện mang tính cảnh báo và chữa lành về vấn nạn bạo lực học đường trong kịch bản Kính vạn hoa qua 2 phiên bản nhạc kịch Vết xước và kịch chuyển động đương đại Cứu Misa.

Đôi khi, thủ phạm của bạo lực học đường lại là nạn nhân của bạo lực gia đình - Ảnh: Minh Khang

Hội Sân khấu TPHCM và Nhà hát Kịch TPHCM thể hiện nỗ lực trong việc góp thêm tiếng nói nghệ thuật để đánh thức sự quan tâm, khơi mở đối thoại và thúc đẩy những hành động thiết thực vì một môi trường học đường an toàn, nhân văn. Các tác phẩm không chỉ gợi nhắc về những tổn thương mà bạo lực có thể để lại, mà còn đặt ra yêu cầu về cách mỗi người nhìn nhận, ứng xử và thực hiện trách nhiệm trước nỗi đau của người khác.

Nhà hát Kịch TPHCM cũng đang từng bước hiện thực hóa những ý tưởng mới sau khi trở lại. Một trong những định hướng trọng tâm là mở rộng và xây dựng lớp khán giả thanh thiếu niên, đặc biệt là học sinh - sinh viên, được xem là lực lượng công chúng trẻ có vai trò quyết định tương lai sân khấu kịch. Theo đó, đơn vị sẽ tập trung chuyển thể các tác phẩm văn học tiêu biểu thành các vở diễn, trích đoạn kịch phù hợp tâm lý, thẩm mỹ và khả năng tiếp nhận của giới trẻ, góp phần đưa văn học đến gần hơn với đời sống, đồng thời nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật sân khấu trong thế hệ mới.

Diễn viên tham gia vở được tuyển chọn từ khoảng 70 người tham gia casting với đa dạng kỹ năng, trong đó chỉ có 2 ca sĩ là Trịnh Kim Liên (cô giáo) và MiHa (bé Phương) - Ảnh: Minh Khang

Cùng với đó là hướng đến xây dựng một không gian biểu diễn nghệ thuật đa dạng, sáng tạo dành cho thiếu nhi – nơi không chỉ để các em giải trí mà còn nói lên tiếng nói của mình. Trong tháng 7, Nhà hát Kịch TPHCM đã tổ chức Lớp kỹ năng biểu diễn sân khấu học đường và sang tháng 8 triển khai chương trình sân khấu thiếu nhi phục vụ miễn phí các em nhỏ mỗi cuối tuần.

Với vở nhạc kịch Vết xước và tiếp theo là kịch chuyển động đương đại Cứu Misa, Nhà hát Kịch TPHCM đang bổ sung kịch mục làm đậm thêm vệt kịch hướng đến khán giả thanh thiếu niên. “Chúng tôi đang lên kế hoạch biểu diễn tại Rạp Công Nhân của mình, cũng như sẽ phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM giới thiệu các tác phẩm trong chương trình sân khấu học đường qua việc lưu diễn đến các trường học hoặc đưa học sinh đến rạp trực tiếp xem vở tại sân khấu” – Giám đốc Nhà hát Kịch TPHCM Hà Quốc Cường chia sẻ.