Hà Nội - Hành trình định hình một đô thị công nghiệp văn hóa

Với tầm nhìn chính sách nhất quán, nền tảng di sản đồ sộ và hệ sinh thái sáng tạo đang hình thành, Thủ đô sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi trong việc đưa văn hóa trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng.

________________

Tiên phong trong phát triển công nghiệp văn hóa

Chỉ trong vòng vài ngày giữa tháng 12/2025, người dân Thủ đô Hà Nội và du khách đã được trải nghiệm liên tiếp nhiều hoạt động văn hóa - giải trí hấp dẫn, nhiều giá trị. Với những người yêu mến điện ảnh, “Liên hoan phim Nhật Bản tại Việt Nam 2025” bắt đầu từ ngày 12/12 là sự kiện khó có thể bỏ qua. Các thực khách yêu mến các món ăn thủ đô có thể trải nghiệm “Lễ hội Văn hóa ẩm thực Hà Nội 2025” diễn ra từ 19 - 22/12 với không gian khám phá, thưởng thức ẩm thực độc đáo.

Cùng thời điểm kể trên, “Hội sách Giáng sinh 2025” diễn ra tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam thu hút nhiều độc giả với thông điệp “Đọc nhiều hơn, trao tặng nhiều hơn”. “Liên hoan Ẩm thực và Du lịch làng nghề, phố nghề Hà Nội năm 2025” diễn ra ngày 12/12/2025 tại Không gian văn hóa sáng tạo Tây Hồ (phường Tây Hồ) dành cho những ai yêu mến văn hóa cổ truyền, tạo điều kiện gặp gỡ với các nghệ nhân nức tiếng Hà thành.

Ngày 13/12, liveshow “See the Light” của ca sĩ Mỹ Tâm thu hút 40.000 khán giả tới cổ vũ tại sân vận động Mỹ Đình. Đó là còn chưa kể đến sự kiện âm nhạc Y-Concert của Yeah1 tổ chức tại Ocean City (Hưng Yên) thu hút nhiều khán giả từ thủ đô trong số 95.000 lượt khách tới tham gia chương trình ngày 20/12.

Ngay cả với những người trẻ đam mê bộ môn eSports (thể thao điện tử) cũng có sân chơi riêng, khi sự kiện “VPBank Presents T1 in Vietnam: The Promise Ful-filled” đưa đội tuyển Liên minh huyền thoại T1 tới Việt Nam. Sự kiện thu hút 10.000 người hâm mộ tới xem trực tiếp tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (VEC) và 1,3 triệu người xem cùng lúc qua livestream. Tổng cộng có đến 15 triệu lượt xem chương trình trên các nền tảng trực tiếp FPT Play, fanpage VPBank!

Các sự kiện đa dạng, phong phú kể trên chỉ là một phần trong nhiều sự kiện liên quan tới văn hóa được tổ chức tại thủ đô trong thời gian qua. Nhìn từ các lựa chọn phù hợp với nhiều đối tượng du khách kể trên, có thể thấy đời sống văn hóa của Hà Nội đang vận hành theo logic của một đô thị công nghiệp văn hóa, với các hoạt động sáng tạo không diễn ra theo cách rời rạc mà được kết nối với nhau thành dòng chảy liên tục, đa tầng, đa đối tượng công chúng.

Liveshow See the Light của ca sĩ Mỹ Tâm thu hút 40.000 khán giả tới cổ vũ.

Văn hóa truyền thống, điện ảnh, ẩm thực, sách, thể thao điện tử và âm nhạc… là những lĩnh vực tưởng chừng rất khác nhau nhưng lại cùng xuất hiện trong một khoảng thời gian ngắn, cùng chia sẻ một không gian đô thị và cùng hướng tới trải nghiệm của người dân, giúp thưởng thức văn hóa trở thành nhịp sống thường nhật của thủ đô thay vì chỉ xuất hiện trong những dịp đặc biệt.

Điều này phản ánh đúng tinh thần của Đảng và Nhà nước khi xem việc phát triển Công nghiệp Văn hóa là ngành kinh tế mũi nhọn của thời đại mới. Ngày 14/11/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 2486/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo đó, mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đạt tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 10%/năm và đóng góp 7% GDP của đất nước; lực lượng lao động trong các ngành công nghiệp văn hóa bình quân tăng 10%/năm, chiếm tỷ trọng 6% trong tổng lực lượng lao động của nền kinh tế; tốc độ tăng trưởng về số lượng các cơ sở kinh tế hoạt động trong các ngành công nghiệp văn hóa bình quân đạt 10%/năm; phấn đấu tốc độ tăng trưởng về giá trị xuất khẩu của các ngành công nghiệp văn hóa bình quân đạt 7%/năm.

Những mục tiêu thiết thực kể trên cũng chính là những gì thủ đô Hà Nội hướng đến. Năm 2022, Hà Nội là địa phương đầu tiên trên cả nước ban hành nghị quyết riêng về phát triển công nghiệp văn hóa với Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 22/2/2022 của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Không gian Hội sách Giáng sinh 2025 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam

Điểm đáng chú ý của Nghị quyết không chỉ nằm ở mục tiêu, mà ở cách tiếp cận khi coi văn hóa là nguồn lực phát triển, là “đầu vào” của kinh tế. Trong cách tiếp cận ấy, Hà Nội không tách rời công nghiệp văn hóa khỏi không gian đô thị. Ngược lại, thành phố chủ trương đưa văn hóa đi sâu vào đời sống: Từ các khu di tích lịch sử, bảo tàng, nhà hát, phố đi bộ, không gian sáng tạo, đến các khu triển lãm, trung tâm biểu diễn,… đều là nơi mọi người dân có thể giao lưu, trải nghiệm không gian văn hóa.

Sự kiện eSports với sự góp mặt của nhà vô địch thế giới T1 cũng cho thấy sự cởi mở của thành phố với các xu hướng tất yếu của thời đại. Hàng triệu lượt xem và tương tác trực tuyến trên các nền tảng truyền thông, mạng xã hội… cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của sự kiện. Sự thành công của chương trình cho thấy Hà Nội đang tích cực mở rộng biên độ của công nghiệp văn hóa, sẵn sàng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tư nhân đồng hành trong phát triển công nghiệp văn hóa và mở rộng vòng tay đón nhận những hình thức văn hóa giải trí đương đại gắn với công nghệ, giới trẻ.

Vẫn còn nhiều dư địa

Trên bản đồ công nghiệp văn hóa quốc gia, Hà Nội có vị thế đặc biệt. Thủ đô ngàn năm văn hiến là nơi tập trung hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú bậc nhất cả nước, trong đó nhiều di sản không chỉ có giá trị quốc gia mà còn được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Bên cạnh chiều sâu văn hóa, thành phố còn có điều kiện tự nhiên đa dạng, cảnh quan giàu sức hấp dẫn, hội tụ tinh hoa văn hóa đồng bằng Bắc Bộ và có sức lan tỏa mạnh mẽ ra khu vực. Đây là nguồn “tài nguyên văn hóa” đồ sộ, hiếm có, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển các ngành công nghiệp văn hóa gắn với di sản, lịch sử và bản sắc.

Không chỉ có bề dày lịch sử, Hà Nội còn là trung tâm tập trung đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, nhà sáng tạo, doanh nghiệp văn hóa lớn nhất miền Bắc; là nơi quy tụ nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng sáng tạo trẻ đông đảo, có trình độ học vấn và khả năng tiếp cận công nghệ cao. Cùng với đó là hệ thống hạ tầng đô thị, giao thông, truyền thông, thiết chế văn hóa tương đối hoàn chỉnh…, những điều kiện cần thiết để hình thành thị trường công nghiệp văn hóa có quy mô và sức cạnh tranh.

Chính từ những nền tảng đó, có thể tin rằng những gì Hà Nội đang có hôm nay mới chỉ là bước khởi đầu của một hành trình dài hơi hơn trong phát triển công nghiệp văn hóa. Kho tàng di sản đồ sộ, lực lượng sáng tạo đông đảo và thị trường công chúng lớn mới chỉ được khai thác một phần giá trị. Dư địa phát triển vì thế vẫn còn rất rộng, cả về chiều sâu nội dung lẫn quy mô thị trường.

Liên hoan ẩm thực và du lịch làng nghề phố nghề Hà Nội thu hút đông đảo du khách đến thưởng tthức

Ở chiều sâu, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của Thủ đô vẫn đang chờ được tái hiện bằng ngôn ngữ đương đại, gắn với công nghệ, thiết kế và các hình thức trải nghiệm mới như công nghệ thực tế ảo, 3D-mapping. Về mặt quy mô, thị trường công nghiệp văn hóa của Thủ đô còn nhiều tiềm năng để mở rộng. Không chỉ phục vụ người dân và du khách trong nước, Hà Nội hoàn toàn có khả năng trở thành điểm đến sáng tạo của khu vực, nơi hội tụ các sự kiện văn hóa - nghệ thuật - giải trí mang tầm quốc tế.

Vị trí trung tâm miền Bắc cùng hệ thống giao thông kết nối thuận lợi - đặc biệt khi các dự án giao thông, hạ tầng được khởi công ngày 19/12 vừa qua đi vào hoạt động - sẽ giúp các sản phẩm công nghiệp văn hóa của Hà Nội dễ dàng lan tỏa ra các địa phương lân cận, hình thành mạng lưới liên kết vùng trong phát triển văn hóa và du lịch.

Sau ba năm thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy, Hà Nội đang bước vào giai đoạn mà tư duy phát triển công nghiệp văn hóa ngày càng rõ nét và nhất quán. Khi văn hóa được coi là nguồn lực kinh tế, các chính sách, quy hoạch và nguồn lực đầu tư sẽ tiếp tục được điều chỉnh theo hướng dài hạn, bài bản hơn.

Người dân Thủ đô được trải nghiệm nhiều lễ hội ẩm thực hấp dẫn.

Trong phát biểu ngày 4/11 khi nhận nhiệm vụ mới theo phân công của Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc đã cam kết sẽ làm hết sức mình vì Thủ đô. Văn hóa là một trong những khía cạnh được ông chú trọng với mục tiêu “quan tâm hơn nữa đến đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, chăm lo cho thế hệ trẻ, giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa ngàn năm văn hiến”.

Với một tầm nhìn chính sách rõ ràng, một hệ sinh thái sáng tạo ngày càng hoàn chỉnh và đặc biệt là sự hiện diện của những con người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới… không có lý do gì để Hà Nội không vươn lên trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa năng động, bản sắc và có sức lan tỏa mạnh mẽ trong khu vực.