Sự quyết đoán của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chiến dịch quân sự nhắm vào Iran không chỉ là một hành động đơn lẻ, mà là minh chứng rõ nét cho một học thuyết đối ngoại mới: Sử dụng sức mạnh áp đảo để răn đe các đối thủ chiến lược và thiết lập một trật tự thế giới mới có lợi cho Mỹ.
Khắc họa Học thuyết Trump: Đánh vào "mắt xích" yếu
Nhận định với tờ Wall Street Journal mới đây, Seth Cropsey, Chủ tịch của Viện Yorktown, người từng là sĩ quan hải quân Mỹ cho rằng, chiến lược của Tổng thống Trump mang tính nhất quán và thận trọng. Thay vì đối đầu trực tiếp với các cường quốc ngang hàng như Nga và Trung Quốc, ông Trump tập trung gây áp lực có hệ thống lên những đối tác "dễ bị tổn thương" của họ.
Hành động này đã được thực hiện tại Venezuela và Cuba, nay tiếp tục với Iran. Việc tấn công vào giới cầm quyền ở Tehran, cơ sở hạ tầng tên lửa và hệ thống chỉ huy của Iran không chỉ khiến chính quyền này suy yếu mà còn gửi một thông điệp mạnh mẽ tới Moskva và Bắc Kinh: Một cuộc đối đầu trực tiếp với Mỹ sẽ gây ra thiệt hại vô cùng lớn.
Điểm cốt lõi trong học thuyết này là việc sử dụng các năng lực quân sự vượt trội để đạt được lợi ích chiến lược lâu dài mà không cần sa lầy vào các cuộc chiến không hồi kết.
Thứ nhất, tấn công phủ đầu: Cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã làm tê liệt chương trình hạt nhân của Tehran (tiếp nối thành công của Chiến dịch Midnight Hammer năm ngoái).
Thứ hai, hành lang tiếp nhiên liệu liên tục: Mỹ duy trì lực lượng máy bay tiếp nhiên liệu khổng lồ, cho phép các máy bay ném bom chiến lược như B-2, B-1 và B-52 cất cánh từ khoảng cách xa tấn công chính xác các mục tiêu tại Iran.
Thứ ba, tác chiến điện tử: Sử dụng công nghệ làm tê liệt hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, phá vỡ khả năng phản công của Iran.
Có thể nói học thuyết trên phá vỡ chính sách "tránh leo thang" vốn đã hạn chế hiệu quả của quân đội Mỹ trong nhiều thập kỷ qua. Việc sẵn sàng sử dụng tên lửa xuyên phá MOP hay triển khai lực lượng đặc nhiệm cho thấy Mỹ (ở Venezuela) cho thấy Mỹ không còn e ngại trong việc thực thi quyền lực.
Tác động lan tỏa đến Nga và Trung Quốc
Mỹ đang khéo léo điều chỉnh quan hệ giữa các cường quốc bằng cách kết hợp sức mạnh quân sự với áp lực kinh tế và ngoại giao:
Với Nga: Mỹ duy trì dòng chảy vũ khí ổn định đến Ukraine (do châu Âu chi trả) kèm hỗ trợ tình báo để kìm chân Moskva, trong khi Washington vẫn giữ vai trò trung gian hòa giải.
Với Trung Quốc: Các cuộc đàm phán về thương mại và thuế quan được tiến hành song song với việc răn đe quân sự. Mỹ muốn chứng minh rằng ngay cả một thế lực đang trỗi dậy mạnh mẽ như Trung Quốc cũng sẽ chịu tổn thất nặng nề trước biên đội tàu ngầm và máy bay chiến đấu từ tàu sân bay Mỹ.
Chuyên gia Cropsey cho rằng chiến dịch quân sự hiện tại ở Iran (Epic Fury) được xây dựng trên sự suy giảm của Tehran sau cuộc chiến 12 ngày năm ngoái. Dù Iran tìm cách mua vũ khí tầm ngắn từ Nga và duy trì sản xuất tên lửa ở mức 100 quả mỗi tháng, nhưng hệ thống phòng không của nước này vẫn bị hư hại nghiêm trọng.
Sự suy yếu về quân sự đã kéo theo sự hỗn loạn về chính trị với các làn sóng biểu tình trong nước thời gian gần đây. Mỹ hiện nắm giữ tất cả các đòn bẩy: từ thế trận quân sự, đến bộ máy kinh tế để định hình tương lai của Iran thời hậu Khamenei.
Chuyên giá Cropsey kết luận, mục tiêu lâu dài của Tổng thống Trump là được biết đến như một người "kiến tạo hòa bình". Tuy nhiên, hòa bình trong học thuyết của ông Trump không đến từ sự nhượng bộ mà đến từ việc củng cố tối đa sức mạnh răn đe. Việc tấn công Iran được xem là cơ hội để vô hiệu hóa một đối tác quan trọng của Nga và Trung Quốc, từ đó thay đổi toàn diện cục diện Trung Đông và thế giới.
