Trong những năm qua, thuốc luôn là cấu phần quan trọng và luôn chiếm tỷ lệ chi lớn trong tổng chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế. Việc bảo đảm quyền lợi về thuốc cho người tham gia bảo hiểm y tế luôn đóng vai trò quan trọng trong thực hiện hiệu quả chính sách bảo hiểm y tế và chính sách bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ của Nhân dân.
Bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế (Bộ Y tế) cho hay Dự thảo Thông tư ban hành Danh mục thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ, chất đánh dấu và việc thanh toán khí y tế sử dụng trong khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế sẽ bổ sung thuốc, đặc biệt là thuốc điều trị ung thư, được nghiên cứu, tính toán thận trọng, xem xét tác động ngân sách và quy định tỷ lệ thanh toán phù hợp.
Mở rộng danh mục thuốc cho trạm y tế xã
Theo Vụ Bảo hiểm Y tế, mặc dù những năm gần đây tỷ lệ thuốc/tổng chi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế liên tục giảm, tuy nhiên vẫn chiếm tỷ trọng chi tiêu lớn nhất từ quỹ bảo hiểm y tế: Năm 2022 là 40,01 nghìn tỷ đồng, chiếm 33,41%; năm 2023 là 45,841 nghìn tỷ đồng, chiếm 32,82%; năm 2024 là 50,784 nghìn tỷ đồng, chiếm 31,22%. Vì vậy, việc lựa chọn sử dụng và chi trả bảo hiểm y tế cho thuốc hợp lý là rất quan trọng trong góp phần giảm chi phí điều trị, sử dụng hiệu quả quỹ bảo hiểm y tế và giảm chi tiền túi của người dân.
Hiện nay, việc chi trả chi phí thuốc cho người tham gia bảo hiểm y tế thực hiện theo danh mục và quy định của Thông tư số 20/2022/TT-BYT ngày 31/12/2022 của Bộ Y tế ban hành Danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với các thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế, có hiệu lực từ ngày 01/3/2023. Danh mục thuốc bao gồm: 1.037 hoạt chất/ thuốc hóa dược và sinh phẩm chia làm 27 nhóm lớn và 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu.
Danh mục thuốc ban hành kèm theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT chủ yếu vẫn dựa trên danh mục thuốc ban hành từ năm 2018 theo Thông tư số 30/2018/TT-BYT, chỉ bổ sung thêm một số ít thuốc điều trị COVID-19 theo chỉ đạo của Chính phủ nhằm đáp ứng yêu cầu điều trị trong giai đoạn dịch bệnh COVID-19 và mở rộng một số thuốc cho trạm y tế xã.
Để đáp ứng với nhu cầu điều trị của người dân và các cơ sở khám chữa bệnh, thời gian qua Vụ Bảo hiểm y tế đã được lãnh đạo Bộ Y tế giao là đơn vị đầu mối chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để thực hiện rà soát, cập nhật, sửa đổi bổ sung Thông tư số 20/2022/TT-BYT.
Căn cứ các nguyên tắc, tiêu chí xây dựng danh mục thuốc quy định tại Thông tư số 37/2024/TT-BYT ngày 16/11/2024 của Bộ trưởng Bộ Y tế, danh mục thuốc đã được rà soát, cập nhật thuốc bổ sung mới; sửa đổi một số điều kiện, tỷ lệ thanh toán và xem xét loại bỏ các thuốc không còn lưu hành, không đáp ứng tiêu chí an toàn, hiệu quả ra khỏi danh mục.
Bên cạnh đó, lần cập nhật, sửa đổi, bổ sung này còn tập trung mở rộng danh mục thuốc cho trạm y tế xã nhằm thực hiện đúng chủ trương của Nghị quyết số 72-NQ/TW và Chỉ thị số 52-CT/TW về phát triển hệ thống, nâng cao chất lượng, hiệu quả y tế cơ sở, nhằm tăng cường tiếp cận y tế đầy đủ, thuận lợi cho người dân ngay tại cấp ban đầu.
Chủ trương này cũng đặc biệt phù hợp với chính sách về chính quyền địa phương 02 cấp khi trạm y tế xã được đầu tư, phát triển cơ sở vật chất với quy mô lớn, bổ sung chức năng và tăng cường phân cấp, đầu tư nâng cao năng lực để trở thành hạt nhân quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe của người dân.
Sẽ bổ sung mới 84 thuốc trong danh mục thuốc mới
Lãnh đạo Vụ Bảo hiểm Y tế cho hay, đến nay, dự thảo Thông tư đã cơ bản được hoàn thiện nội dung và dự thảo 02 danh mục ban hành kèm theo Thông tư, gồm: Danh mục thuốc hóa dược, sinh phẩm; Danh mục thuốc phóng xạ, chất đánh dấu.
Dự kiến Thông tư sẽ bổ sung mới 84 thuốc trong danh mục thuốc hóa dược, sinh phẩm, trong đó bổ sung 30 thuốc điều trị ung thư (chiếm 35,7% số lượng thuốc bổ sung mới). Đây là nhóm thuốc có đề xuất bổ sung mới nhiều nhất, chủ yếu là các thuốc phát minh mới (thuốc điều trị đích, các loại kháng thể đơn dòng, thuốc điều trị miễn dịch…).
Mặc dù các thuốc điều trị ung thư thường có chi phí điều trị cao, nhưng cần thiết nghiên cứu để bổ sung vào danh mục thuốc bảo hiểm y tế để các bác sỹ có thêm lựa chọn trong điều trị, giúp tiếp cận với các phác đồ điều trị tiên tiến của các nước phát triển trên thế giới, đồng thời giúp người bệnh ung thư tăng tiếp cận điều trị, góp phần giảm chi từ tiền túi, giảm gánh nặng bệnh tật cho người bệnh và gia đình người bệnh, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Do chi phí thuốc ung thư lớn nên để đảm bảo khả năng chi trả của quỹ bảo hiểm y tế, hầu hết các thuốc thuộc nhóm này đều được nghiên cứu, tính toán cẩn thận, đặc biệt xem xét thông tin về tác động ngân sách để quy định tỷ lệ thanh toán cho phù hợp.
Hiện nay, theo danh mục thuốc ban hành kèm theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT thì nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch đang có 81 thuốc thuộc phạm vi chi trả của quỹ bảo hiểm y tế. Cùng với nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn thì đang có 182 thuốc, nhóm thuốc tim mạch có 110 thuốc, nhóm thuốc tiêu hoá có 75 thuốc, ung thư là một trong những nhóm có số lượng hoạt chất nhiều hiện đang được thanh toán bảo hiểm y tế có trong Danh mục.
Theo bà Trang, những năm gần đây số lượng thuốc ung thư được phát minh trên thế giới và đăng ký lưu hành tại Việt Nam khá lớn so với các nhóm thuốc khác vì vậy số lượng thuốc ung thư được xem xét cập nhật trong lần sửa đổi Danh mục này cũng nhiều hơn so với nhóm thuốc khác. Hiện nay, danh mục thuốc bảo hiểm y tế của Việt Nam được quy định theo tên hoạt chất nên thực tế số lượng thuốc thương mại lưu hành trên thị trường được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán sẽ lớn hơn nhiều so với số lượng nêu trên, tùy thuộc vào số lượng thuốc được cấp phép lưu hành.
Dự thảo bổ sung 24 thuốc mới điều trị các bệnh lý mạn tính như tim mạch, tiểu đường, hô hấp, tâm thần, tiết niệu… (chiếm 29% số lượng thuốc bổ sung mới). Trong 84 thuốc bổ sung mới có 18 thuốc điều trị bệnh hiếm (chiếm 21,4% số lượng thuốc bổ sung mới), trong đó có 14/18 thuốc điều trị ung thư.
Bà Trang nhấn mạnh, các bệnh hiếm, ung thư và các bệnh mạn tính là những bệnh có thời gian điều trị kéo dài, chi phí lớn. Việc bổ sung các thuốc này góp phần bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế, giảm gánh nặng chi phí trực tiếp từ tiền túi từ người bệnh và gia đình, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống, tái tạo sức lao động cho xã hội, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến, hiện đại, góp phần nâng cao năng lực cán bộ y tế và phát triển hệ thống y tế.
Bên cạnh việc bổ sung thuốc mới, dự thảo Thông tư dự kiến sửa đổi bổ sung điều kiện, tỷ lệ thanh toán của 52 thuốc đã có trong danh mục trong đó nhiều thuốc được mở rộng điều kiện và nâng tỷ lệ thanh toán, góp phần tăng khả năng tiếp cận và giảm gánh nặng về tài chính cho người bệnh. Cùng với việc rà soát, sửa đổi, cập nhật danh mục thuốc, thực hiện quy định tại điểm đ, khoản 2 Điều 21 Luật Bảo hiểm y tế, dự thảo Thông tư đã bổ sung nội dung hướng dẫn thanh toán đối với khí y tế.
Như vậy, Dự thảo Thông tư đã được xây dựng nhằm tập trung phát triển cho y tế cơ sở và thực hiện bảo phủ bảo hiểm y tế toàn dân trong giai đoạn tới nhằm bảo đảm đáp ứng nhu cầu điều trị và góp phần làm giảm chi tiêu từ tiền túi của người dân cho y tế. Trong thời gian tới, Bộ Y tế tiếp tục sẽ thành lập các hội đồng chuyên môn theo từng nhóm thuốc để xin ý kiến, quyết định cụ thể với việc bổ sung mới, quy định điều kiện tỷ lệ thanh toán của từng thuốc. Dự kiến Thông tư sẽ được hoàn thiện trình Lãnh đạo Bộ ký, ban hành và có hiệu lực trong năm 2026.
Báo cáo thống kê cho thấy năm 2025, hệ thống y tế toàn quốc ước tính phục vụ khoảng 195,5 triệu lượt khám chữa bệnh bảo hiểm y tế với tổng chi phí đề nghị thanh toán khoảng 161.628 tỷ đồng. Những con số này cho thấy vai trò nòng cốt của Quỹ bảo hiểm y tế trong việc đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của Nhân dân.
