Sự kiện thu hút gần 800 người tham dự bao gồm bác sĩ thú y, cán bộ kỹ thuật, chủ trang trại, giảng viên, và sinh viên trong ngành. “ENTERathon – Đường đua năng suất” không chỉ là diễn đàn kết nối cộng đồng ngành chăn nuôi – thú y, mà còn là cơ hội để các chuyên gia trong ngành thảo luận về các giải pháp phòng bệnh chủ động, nâng cao an toàn sinh học, giảm phụ thuộc kháng sinh và hướng tới phát triển bền vững trong chăn nuôi.
 |
Sự kiện thu hút gần 800 người tham dự bao gồm bác sĩ thú y, cán bộ kỹ thuật, chủ trang trại, giảng viên, và sinh viên trong ngành. |
Cũng tại hội thảo “ENTERathon – Đường đua năng suất”, Boehringer Ingelheim đã mang đến giải pháp phòng bệnh chủ động, hỗ trợ sức khỏe đường ruột cho heo với Enterisol® – vắc xin uống phòng bệnh viêm hồi tràng trên heo do vi khuẩn Lawsonia intracellularis gây ra. Giải pháp này được các chuyên gia trong ngành chăn nuôi - thú y đánh giá là bước tiến quan trọng, góp phần cho chương trình giảm kháng sinh quốc gia.
 |
Ông Niklas Birkner, Tổng Giám đốc Công ty Thuốc Thú y Boehringer Ingelheim Việt Nam phát biểu tại sự kiện “ENTERathon – Đường đua năng suất”. |
Đề kháng kháng sinh – mối đe dọa toàn cầu và tại Việt Nam
Đề kháng kháng sinh là tình trạng vi khuẩn không còn đáp ứng với thuốc, gây ra do lạm dụng kháng sinh ở cả người và động vật, khiến việc điều trị trở nên khó khăn, làm tăng nguy cơ tử vong, kéo dài thời gian nằm viện và chi phí y tế. Đây là mối đe dọa nghiêm trọng đối với thành tựu y học hiện đại. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đây là một trong 10 mối đe dọa sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng nhất trong thế kỷ 21, trực tiếp gây ra 1,27 triệu ca tử vong và liên quan đến gần 5 triệu ca tử vong khác trong năm 2019. Ngân hàng Thế giới dự báo, nếu không có biện pháp ứng phó, chi phí y tế toàn cầu có thể tăng thêm 1.000 tỷ USD vào năm 2050.
 |
TS. Vũ Thị Thu Trà, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để ứng phó với thách thức đề kháng kháng sinh. |
Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ sử dụng kháng sinh cao và tình trạng kháng thuốc đáng báo động. Theo WHO, khoảng 75% lượng kháng sinh toàn cầu được sử dụng trong chăn nuôi. Tại Việt Nam, con số này lên đến hơn 2.751 tấn/năm, trong đó riêng ngành chăn nuôi heo chiếm khoảng 1.600 tấn – cao hơn cả lượng sử dụng trong y tế (1.086 tấn). Hệ quả là nhiều vi khuẩn gây bệnh trên heo như E. coli, Salmonella, Streptococcus suis… đã xuất hiện tình trạng kháng thuốc, không chỉ đe dọa sức khỏe đàn vật nuôi mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến con người, từ nguy cơ dị ứng, rối loạn hệ vi sinh đường ruột đến những tác động nghiêm trọng hơn như đột biến gen hay ung thư khi sử dụng một số loại kháng sinh bị cấm.
Theo ThS. BS. CKII Ngô Thị Thúy Quỳnh, Trung tâm Điều trị bệnh phổi hiếm và các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, Bệnh viện Phổi Trung Ương, cảnh báo tình trạng sử dụng thuốc kháng sinh chưa hợp lý và quá mức trong bệnh viện, chăn nuôi và nông nghiệp đang khiến tình trạng đề kháng kháng sinh lan rộng, dẫn đến nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc lây lan từ động vật sang người, từ người sang người, cũng như thông qua môi trường và thực phẩm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.
 |
ThS. BS. CKII Ngô Thị Thúy Quỳnh, Trung tâm Điều trị bệnh phổi hiếm và các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, Bệnh viện Phổi Trung Ương, cảnh báo tình trạng sử dụng thuốc kháng sinh. |
Chia sẻ về những giải pháp ứng phó, ThS. BS. CKII Ngô Thị Thúy Quỳnh nhấn mạnh: “Các giải pháp đề xuất bao gồm giám sát đề kháng kháng sinh bằng cách thu thập dữ liệu từ người, vật nuôi và môi trường; giảm sử dụng kháng sinh, đặc biệt là cấm hoặc hạn chế kháng sinh kích thích tăng trưởng; đẩy mạnh chủng ngừa bằng vaccine và cải thiện phúc lợi động vật; xử lý chất thải trong chăn nuôi; đồng thời tăng cường nghiên cứu dịch tễ học phân tử nhằm xác định gen kháng thuốc và truy vết đường lây. Vì vậy, cần hành động khẩn cấp như phối hợp liên ngành, tránh lạm dụng kháng sinh, thúc đẩy chủng ngừa bằng vaccine và tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn”.
Việt Nam hiện đứng thứ 6 trong số 10 quốc gia chăn nuôi heo lớn nhất thế giới với quy mô đàn khoảng 26,52 triệu con. Thực tế, nhiều hộ chăn nuôi vẫn tự mua và sử dụng kháng sinh không theo chỉ định của bác sĩ thú y hoặc sử dụng quá nhiều và kéo dài kháng sinh trong quy trình phòng bệnh.
|
TS. Vũ Thị Thu Trà, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để ứng phó với thách thức đề kháng kháng sinh. |
Để ứng phó với thách thức đề kháng kháng sinh, TS. Vũ Thị Thu Trà, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. “Trước hết, phải sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, chỉ dùng khi thật sự cần thiết và tuân thủ đúng chỉ dẫn của bác sĩ thú y. Song song đó, cần tăng cường phòng bệnh bằng vaccine, bởi đây là biện pháp chủ động, hiệu quả và an toàn, giúp giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh. Ngoài ra, việc ứng dụng các chế phẩm thay thế như men vi sinh (probiotics) hay axit hữu cơ có thể cải thiện sức khỏe đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế vi khuẩn gây hại. Một giải pháp quan trọng khác là áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp an toàn sinh học, bao gồm kiểm soát nguồn con giống, thức ăn, nước uống, vệ sinh chuồng trại và quản lý chất thải nhằm ngăn ngừa mầm bệnh xâm nhập và lây lan trong trại nuôi”.
Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành “Chiến lược quốc gia về phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, trong đó nhấn mạnh kiểm soát sử dụng thuốc thú y, giám sát dư lượng kháng sinh và khuyến khích các giải pháp thay thế. Đặc biệt, từ năm 2018 Việt Nam đã nghiêm cấm sử dụng kháng sinh để kích thích tăng trưởng, và từ 1/1/2026 sẽ tiến tới cấm hoàn toàn việc dùng kháng sinh để phòng bệnh trong chăn nuôi. Chiến lược này phù hợp với định hướng của WHO khuyến nghị áp dụng mô hình One Health tích hợp y tế con người, động vật và môi trường, đảm bảo an toàn thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn.
Chủ động phòng bệnh ở heo với công nghệ vaccine tiên tiến
Trong bối cảnh đề kháng kháng sinh ngày càng đáng lo ngại, việc chủ động phòng bệnh cho đàn heo thông qua cải thiện điều kiện chăn nuôi, áp dụng an toàn sinh học, dinh dưỡng hợp lý và tăng cường miễn dịch là giải pháp then chốt. Vaccine khẳng định vai trò bền vững trong giảm phụ thuộc vào kháng sinh mà vẫn đảm bảo năng suất. Kinh nghiệm từ Hà Lan cho thấy, chỉ trong 14 năm, lượng kháng sinh sử dụng giảm tới 70% trong khi năng suất heo tăng rõ rệt.
Các nghiên cứu quốc tế cũng chứng minh vaccine PCV2 có thể giảm hơn 50% lượng kháng sinh dùng cho bệnh hô hấp, trong khi vaccine đường uống Enterisol® Ileitis giúp giảm tới 79% lượng kháng sinh trong phòng và điều trị bệnh viêm hồi tràng, thậm chí thay thế hoàn toàn kháng sinh Tylosin. Một thử nghiệm khác cho thấy đàn heo được uống Enterisol® Ileitis sử dụng ít hơn 36% kháng sinh, đồng thời giúp tiết kiệm trung bình 5,5 euro mỗi con nhờ giảm chi phí thuốc, tối ưu thức ăn và cải thiện tăng trưởng.
 |
Ông Nguyễn Công Huy, Giám đốc Kỹ thuật Công ty Thuốc Thú y Boehringer Ingelheim Việt Nam nhấn mạnh sức khỏe đường ruột là nền tảng của sức khỏe và năng suất đàn heo. |
Ông Nguyễn Công Huy, Giám đốc Kỹ thuật Công ty Thuốc Thú y Boehringer Ingelheim Việt Nam, nhận định giai đoạn sau cai sữa – khi kháng thể mẹ truyền giảm cùng với sự tác động của nhiều yếu tố stress như chuyển chuồng, ghép đàn, thay đổi thức ăn... là thời điểm nhạy cảm nhất làm dễ dàng phát sinh dịch bệnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng 80% lượng kháng sinh sử dụng trên heo khi chúng dưới 10 tuần tuổi (Serrazin et al, 2019; Callens et al., 2012). “Thật may mắn hầu hết các bệnh chính trên heo hiện nay đều đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả, giúp heo sớm tạo được miễn dịch chủ động để vượt qua ‘giai đoạn khủng hoảng miễn dịch’, từ đó giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh,” ông nhấn mạnh.
Ông Huy cũng cho biết: “Sức khỏe đường ruột là nền tảng của sức khỏe và năng suất đàn heo. Vaccine Enterisol® của Boehringer Ingelheim là vaccine sống đường uống, không gây stress khi làm vaccine, đem lại miễn dịch hai tầng bảo vệ vững chắc thông qua miễn dịch niêm mạc và miễn dịch trung gian tế bào. Đây là một trong 5 mục tiêu chiến lược của Boehringer Ingelheim trong việc giảm sử dụng kháng sinh bao gồm: củng cố an toàn sinh học, nâng cao miễn dịch đàn, cung cấp thức thức ăn và nước uống chất lượng, sử dụng các sản phẩm thay thế kháng sinh, cải thiện khả năng chẩn đoán sớm.”
Khẳng định cam kết của doanh nghiệp, ông Niklas Birkner, Tổng Giám đốc Công ty Thuốc Thú y Boehringer Ingelheim Việt Nam, cho biết: “Với phương châm ‘Khi động vật khỏe mạnh, con người cũng khỏe mạnh hơn’, Boehringer Ingelheim cam kết mang đến các giải pháp tiên tiến dựa trên nghiên cứu khoa học, đồng hành cùng nhà chăn nuôi trong hành trình nâng cao tiêu chuẩn chăn nuôi bền vững,góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.”
Đồng hành cùng lộ trình giảm kháng sinh trong chăn nuôi của Chính phủ Việt Nam, hướng đến mục tiêu không sử dụng kháng sinh trong phòng bệnh từ ngày 1/1/2026, Boehringer Ingelheim khẳng định triển khai đầy đủ chương trình vaccine và giải pháp phòng bệnh chủ động chính là chìa khóa để duy trì năng suất, đảm bảo an toàn thực phẩm và chung tay vào cuộc chiến toàn cầu chống kháng kháng sinh.
