Với việc nhận thức về tự kỷ tại Việt Nam đang dần nhận được sự quan tâm không nhỏ của nhiều Bộ, Ban, ngành, địa phương, đặc biệt là góc nhìn xã hội nên cơ hội tham gia vào học tập, xây dựng các kỹ năng bản thân, hướng nghiệp và lao động nghề nghiệp trong tương lai hứa hẹn sẽ ngày càng được quan tâm và mở rộng hơn.
Chúng ta đều biết mỗi cá nhân tự kỷ (đa dạng thần kinh) đều có những điểm giống và khác nhau. Và trong môi trường làm việc hay lĩnh vực lao động việc làm thì họ đều có một số thế mạnh nhất định, hỗn độn cùng các điểm hạn chế tồn tại cố hữu. Người tự kỷ có những rào cản về ngôn ngữ, vô hình chung là bức tường ngăn cách trong giao tiếp nhân sự với nhau. Mặc dù chúng ta đang rất tích cực sử dụng các phương pháp về âm ngữ trị liệu hay khác nhưng chưa thể là đủ.
Khi nền kinh tế mở hay phẳng được lan rộng thì người tuyển dụng hay người sử dụng lao động đã đưa ra yêu cầu khắt khe hơn với người lao động như linh hoạt và đa dạng hơn trong kỹ năng giao tiếp, ứng xử. Và dù chúng ta có cố đến mấy thì việc bắt kịp hay hòa nhập sẽ vẫn là bài toán khó.
 |
Vấn đề hướng nghiệp cho người tự kỷ luôn là bài toán khó với cả phụ huynh, học sinh và chuyên gia hướng dẫn người tự kỷ (Ảnh: VAPS) |
Cơ hội việc làm cho người tự kỉ luôn là bài toán khó khăn cho các đơn vị tuyển dụng cũng như doanh nghiệp muốn giúp nhóm lao động này. Nhưng với một số lợi thế của người tự kỷ trưởng thành - nếu được đào tạo và xây dựng hướng đi đúng trong nghề nghiệp - thì cơ hội việc làm trong tương lai của người tự kỷ rất khả quan.
Lợi thế đầu tiên – đó là phẩm chất đạo đức tốt và tính trung thực trong lao động. Đây là ưu thế của người tự kỷ trưởng thành. Họ là những người lao động rất thật thà và chăm chỉ. Điều đó được thể hiện rất rõ trong các doanh nghiệp đang hỗ trợ và giúp đỡ người tự kỷ tham gia vào các mô hình kinh tế nhỏ lẻ tại Việt Nam. Dự án mô hình kinh tế - VAPs /Vietnam’s Autism Projects đang trải qua các bước đánh giá về lao động đối với người tự kỷ qua các dự án như Nhà hàng, Hiệu sách, Siêu thị……
Hai là, khả năng tập trung vào một công việc cụ thể được xây dựng, mô tả công việc ngay từ những ngày đầu tư và theo một quy trình bài bản ERP – Hoạch định nguồn lực doanh nghiệp với lao động là người tự kỷ. Mỗi một vị trí trong một dự án được xây dựng dựa trên năng lực phù hợp từng thời điểm với cá nhân người tự kỷ tham gia lao động và sẽ được xây dựng dần lên theo sự tiến bộ và phát triển của dự án. Đây thực sự là bước đi rất chắc để người tự kỉ tiến đến trở thành một người lao động có giá trị và đóng góp vào lực lượng lao động tại Việt Nam.
Một lợi thế không thể nhắc đến là người lao động tự kỷ trưởng thành không có nhu cầu chuyển việc hay thay đổi môi trường làm việc. Điều này thể hiện sự gắn bó với doanh nghiệp và cống hiến sức lao động cho tổ chức. Trái ngược hoàn toàn với các doanh nghiệp thông thường khi mà vấn đề người lao động thường xuyên nghỉ việc hoặc xin việc chỗ mới. Đây là lý do mà lao động thiếu sự gắn bó với tổ chức và làm cho người lao động và người sử dụng lao động thêm khó khăn và vất vả hơn trong ổn định công việc và tổ chức bộ máy.
Nếu những nhu cầu và mong muốn của người tự kỷ trưởng thành được đáp ứng hay thỏa thuận riêng, gọi nôm na trong Hợp đồng lao động là những quy định riêng cho cá nhân tự kỷ nằm trong quy định chung của cả công ty thì người tự kỷ sẽ được trao cơ hội thể hiện mình.
 |
Nhóm trẻ tự kỷ (mặc áo đỏ sao vàng) đang nỗ lực hoàn thành các công việc một cách hoàn hảo nhất (Ảnh: VAPS) |
Mỗi cá nhân tự kỷ là duy nhất. Bạn sẽ không tìm được người thứ hai như vậy. Nhưng bạn không thể tiếp cận họ hay giúp đỡ, điều trị, tư vấn, đào tạo, hỗ trợ, hướng nghiệp hay sử dụng lao động bằng một phương pháp hay hay một tư duy chủ quan cá nhân. Sẽ là công bằng nhất nếu bạn thực sự tôn trọng người tự kỷ trước khi nghĩ đến mặt hạn chế của họ….
