Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO (UCCN) được thành lập vào năm 2004 với mục tiêu thúc đẩy hợp tác quốc tế giữa các thành phố, lấy nguồn lực văn hóa và sáng tạo làm nền tảng phát triển đô thị bền vững. Hiện nay, mạng lưới đã có sự tham gia của 350 thành phố từ hơn 100 quốc gia trên thế giới, tạo nên một cộng đồng năng động và sáng tạo. Mạng lưới tập trung vào 7 lĩnh vực sáng tạo chính: thủ công mỹ nghệ và nghệ thuật dân gian, thiết kế, điện ảnh, ẩm thực, văn học, nghệ thuật truyền thông đa phương tiện và âm nhạc.
Hội nghị thường niên lần thứ XVI của Mạng lưới thành phố sáng tạo
Từ ngày 1-5/7/2024, tại Hội nghị thường niên lần thứ XVI của UCCN diễn ra tại Braga (Bồ Đào Nha), các thành phố sáng tạo đã chính thức thông qua Tuyên ngôn Braga, cam kết thực hiện Tuyên ngôn MONDIACULT 2022 và củng cố tầm nhìn chung về tích hợp văn hóa như một mục tiêu độc lập trong Chương trình nghị sự phát triển bền vững sau năm 2030.
Hội nghị năm nay với chủ đề "Đưa thanh niên đến bàn đàm phán trong thập kỷ tới" thu hút hơn 250 thành phố sáng tạo từ khắp nơi trên thế giới. Thanh niên sẽ được trao quyền để đóng góp ý kiến và tham gia quá trình quyết định, giúp các thành phố ứng phó hiệu quả với những vấn đề cấp bách hiện tại và tương lai. Hội nghị đề cao sự hòa nhập của tất cả các tầng lớp thanh niên, đảm bảo tiếng nói, giá trị của họ được lắng nghe và trân trọng. Thanh niên được phát huy tiềm năng sáng tạo, đổi mới trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và nhiều hơn nữa.
Năm 2024 đánh dấu 20 năm thành lập UCCN. Hội nghị thường niên năm nay là dịp để nhìn lại hành trình đầy tự hào với những thành tựu to lớn đã đạt được trong hai thập kỷ qua. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để các thành phố thành viên cùng nhau thảo luận về định hướng phát triển trong tương lai, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của UCCN trong thúc đẩy phát triển đô thị bền vững thông qua sức mạnh của văn hóa sáng tạo.
Hà Nội: Thành phố Sáng tạo đầu tiên của Việt Nam
Năm 2019, Hà Nội trở thành thành phố đầu tiên của Việt Nam được UNESCO vinh danh là thành phố sáng tạo trong lĩnh vực thiết kế. Sự kiện trọng đại này trùng với kỷ niệm 20 năm thủ đô được UNESCO công nhận là Thành phố vì hòa bình. Với vai trò là trung tâm văn hóa và chính trị của Việt Nam, Hà Nội sở hữu bề dày lịch sử đáng tự hào, là nơi nuôi dưỡng những tài năng sáng tạo dồi dào. Sau hai thập kỷ phát triển mạnh mẽ, Hà Nội đang hướng đến khẳng định vị thế tiên phong trong quá trình chuyển đổi kinh tế - xã hội của đất nước. Di sản văn hóa phong phú sẽ là nền tảng để Hà Nội xây dựng mô hình kinh tế mới dựa trên sự sáng tạo và trao quyền cho giới trẻ.
 |
Hà Nội đang từng bước thực hiện các sáng kiến đã cam kết. Ảnh: VTV |
Kể từ khi gia nhập UCCN, Hà Nội đã phối hợp chặt chẽ với UNESCO và chính quyền trung ương để biến tầm nhìn "Hà Nội - Thủ đô sáng tạo" thành hiện thực. Tầm nhìn này đóng vai trò then chốt thúc đẩy các sáng kiến địa phương, tạo ra cơ hội phát triển mới, hướng đến tăng trưởng toàn diện, bền vững trong bối cảnh kinh tế đầy biến động.
Đã gần 5 năm sau khi ghi danh vào UCCN, Hà Nội đã và đang nỗ lực hiện thực hóa tầm nhìn trở thành trung tâm sáng tạo của khu vực Đông Nam Á trong lĩnh vực thiết kế. Thành phố đã triển khai nhiều sáng kiến thông qua các hoạt động và sự kiện sôi nổi.
Hội An: Nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống
Năm 2023, Hội An đã ghi dấu ấn khi trở thành một trong 55 thành viên mới được gia nhập UCCN. Nhờ bề dày truyền thống văn hóa độc đáo và nỗ lực gìn giữ, Hội An được vinh danh là thành phố sáng tạo trong lĩnh vực thủ công và nghệ thuật dân gian.
Hội An xác định bảo tồn các kỹ thuật nghệ thuật truyền thống của nghề thủ công địa phương và nghệ thuật dân gian là mục tiêu chính trong nỗ lực phát triển bền vững. Nổi bật trong số đó là Bài chòi, loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo kết hợp múa, sân khấu và ca hát, đã được UNESCO công nhận là Di sản phi vật thể từ năm 2017.
Lấy cảm hứng từ Nghị quyết 2018-2022 của thành phố về chủ đề "Phát triển mô hình thành phố văn hóa và sinh thái", Hội An theo đuổi nguyên tắc "văn hóa trong kinh tế - kinh tế trong văn hóa", nơi văn hóa và sự sáng tạo đóng vai trò nền tảng.
Bảo vệ và phát huy các ngành thủ công và nghệ thuật dân gian được ưu tiên hàng đầu trong các chính sách hỗ trợ văn hóa của Hội An. Nhờ sự hỗ trợ của thành phố cho "Triển lãm Văn hóa Đảo Ký ức Hội An", 500 thợ thủ công và nghệ sĩ địa phương đã được trao cơ hội có việc làm. Kể từ đó, các nỗ lực tiếp tục được thúc đẩy để duy trì và phát triển các hoạt động nghệ thuật dân gian của khu vực.
 |
Hội An nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Ảnh: Báo Dân tộc và Phát triển |
Hội An cam kết bảo tồn các nghề thủ công và nghệ thuật dân gian địa phương bằng cách đảm bảo khả năng tiếp cận và tổ chức hoạt động văn hóa cho giới trẻ. Thành phố đang tích cực thiết kế các khóa đào tạo về nghệ thuật và thủ công truyền thống, khuyến khích sinh viên tham gia phục hồi các di sản văn hóa trong thành phố. Đồng thời, Hội An hỗ trợ hơn 40 lớp học nghệ thuật dân gian chuyên sâu cho học sinh trung học trên địa bàn. Mục tiêu của thành phố là tạo điều kiện, duy trì tiếp nối giữa các thế hệ, đảm bảo truyền tải và bảo tồn kiến thức, kỹ năng địa phương trong nghề thủ công và nghệ thuật dân gian.
Là thành phố sáng tạo trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ và nghệ thuật dân gian, Hội An cam kết tận dụng công nghệ mới và phương tiện truyền thông xã hội để quảng bá và nâng cao nhận thức về các sáng kiến văn hóa địa phương. Thành phố thường xuyên cử đại diện tham gia các diễn đàn, dự án hợp tác quốc tế liên quan đến lĩnh vực bảo tồn di sản, phát triển văn hóa và các ngành thủ công, nghệ thuật dân gian. Hoạt động này được tổ chức định kỳ hàng năm và 6 tháng một lần, tạo cơ hội để Hội An giao lưu, trao đổi với các thành phố khác trong UCCN và các tổ chức quốc tế uy tín. Không chỉ đẩy mạnh hợp tác quốc tế, Hội An còn chú trọng xây dựng mạng lưới đối tác văn hóa và liên ngành trong phạm vi quốc gia.
Đà Lạt: Âm nhạc thúc đẩy phát triển đô thị và gắn kết cộng đồng
Năm 2023, Đà Lạt đã chính thức được UNESCO công nhận là thành phố sáng tạo trong lĩnh vực âm nhạc. Đây là thành quả xứng đáng cho những nỗ lực của chính quyền địa phương, các tổ chức và cá nhân trong phát triển ngành công nghiệp âm nhạc và bảo tồn di sản âm nhạc độc đáo của thành phố.
Hành trình đến với danh hiệu thành phố sáng tạo UNESCO của Đà Lạt bắt đầu từ năm 2021 khi thành phố tham gia đề án “Phát triển mạng lưới của các thành phố sáng tạo nằm trong hệ thống thành phố sáng tạo của UNESCO” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện. Với sự chung tay góp sức của các tổ chức và cá nhân, Đà Lạt đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của UNESCO để được ghi danh vào mạng lưới danh giá này.
Ngành công nghiệp sáng tạo tại Đà Lạt đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần đáng kể vào kinh tế của thành phố với 278 doanh nghiệp, tạo việc làm cho hơn 5.000 người và chiếm 3,7% GDP thành phố.
Đà Lạt không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng mà giờ đây còn được biết đến là thành phố của âm nhạc. Thành phố Đà Lạt đang nỗ lực đầu tư cơ sở hạ tầng âm nhạc để tạo điều kiện cho ngành công nghiệp này phát triển mạnh mẽ. Một minh chứng tiêu biểu là sự ra đời của Nhà hát lớn Đà Lạt, công trình kiến trúc hiện đại với thiết kế ấn tượng, mang đến không gian âm nhạc đẳng cấp cho người dân và du khách.
Bên cạnh đó, Đà Lạt còn tổ chức nhiều sự kiện âm nhạc quy mô lớn, thu hút sự tham gia của đông đảo nghệ sĩ và khán giả. Nổi bật nhất là Hoa Sen SoundFest 2023, sự kiện đã chào đón Dàn nhạc Giao hưởng Bucharest và nhiều nghệ sĩ tài năng khác từ khắp nơi trên thế giới. Hơn 15.000 người đã đến với lễ hội, hòa mình vào không gian âm nhạc sôi động và đầy cảm xúc.
 |
Giao lưu văn hóa cồng chiêng tại Đà Lạt. |
Âm nhạc đóng vai trò như sợi dây kết nối cộng đồng Đà Lạt đa dạng, giúp mọi người xích lại gần nhau, xóa bỏ ranh giới và cùng nhau hướng đến mục tiêu chung. Thành phố Đà Lạt đã và đang triển khai nhiều hoạt động âm nhạc tiêu biểu như Không gian cồng chiêng Lang Biang, Liên hoan Tiếng hát phụ nữ Đà Lạt, Một trái tim sẻ chia...
