Các số liệu nghiên cứu mới được công bố cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của nhóm lao động mới tốt nghiệp đại học đã lên tới khoảng 5,6% vào đầu năm 2026, trong khi tỷ lệ thất nghiệp chung của nền kinh tế Mỹ ở mức 4,2%. Đây là mức chênh lệch bất lợi lớn nhất từng được ghi nhận đối với các tân cử nhân của nước này.
Trước đây, bằng đại học thường được xem là “tấm vé bảo đảm” giúp người trẻ tuổi có cơ hội việc làm tốt hơn đáng kể so với mặt bằng chung của thị trường lao động. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết xu hướng này đã thay đổi từ năm 2019, trước cả khi đại dịch COVID-19 bùng phát và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành yếu tố tác động mạnh tới thị trường việc làm.
Theo nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Cleveland, lợi thế việc làm của lao động có bằng đại học đã suy giảm dần trong hơn 2 thập niên qua. Đến năm 2019, khoảng cách về cơ hội việc làm giữa lao động có bằng đại học và lao động chỉ tốt nghiệp trung học gần như không còn đáng kể.
Ngoài tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, tình trạng làm việc không đúng chuyên môn hoặc dưới trình độ đào tạo cũng ngày càng phổ biến. Khoảng 41% cử nhân mới ra trường ở Mỹ hiện làm những công việc vốn không yêu cầu bằng đại học.
Các chuyên gia cho rằng nhiều yếu tố đang góp phần tạo nên xu hướng này. Một số nghiên cứu chỉ ra việc mở rộng mô hình làm việc từ xa khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong tuyển dụng lao động thiếu kinh nghiệm. Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi nhu cầu về nhân lực trong nhiều ngành nghề, đặc biệt là lĩnh vực công nghệ thông tin và các công việc liên quan tới văn phòng.
Tuy nhiên, các nhà kinh tế nhấn mạnh bằng đại học vẫn mang lại lợi thế đáng kể trong dài hạn. Tỷ lệ thất nghiệp của nhóm lao động từ 25 tuổi trở lên có bằng cử nhân hoặc cao hơn hiện chỉ khoảng 2,8%, thấp hơn nhiều so với những người không có bằng đại học.
Theo giới chuyên gia, những số liệu mới phản ánh khó khăn chủ yếu đối với nhóm lao động trẻ mới bước chân vào thị trường việc làm, hơn là sự suy giảm giá trị của giáo dục đại học trong nền kinh tế Mỹ.
