Cả ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance đều cam kết rằng chiến dịch áp thuế quan sẽ vực dậy việc làm trong ngành sản xuất, bao gồm cả các ngành nghề thủ công kỹ thuật. Thế nhưng thực tế lại ngược lại. Phân khúc thị trường lao động tay nghề vốn có đông nam giới đã trì trệ trong vòng hơn một năm nay.
Theo phân tích của chuyên gia kinh tế Joey Politano, các ngành như sản xuất và xây dựng đã mất ròng khoảng 150.000 việc làm.
Việc ngày càng nhiều thợ lành nghề nghỉ hưu đã mở ra một số cơ hội cho người trẻ, song nhịp tuyển dụng ảm đạm chung của toàn thị trường đang kìm hãm nhu cầu nhân lực mới. Thuế quan của ông Trump, vốn được kỳ vọng sẽ kéo việc làm sản xuất trở lại Mỹ, lại khiến chi phí sản xuất tăng cao, đồng thời lạm phát và lãi suất tăng cũng làm hoạt động kinh doanh chững lại.
Tỷ lệ sa thải nhìn chung vẫn thấp, kể cả trong các ngành nghề kỹ thuật. Nhưng tốc độ tuyển dụng đã giảm xuống mức ảm đạm như năm 2009, thời điểm tỷ lệ thất nghiệp lên tới 10%, gấp đôi hiện nay, ngay cả khi quy mô nền kinh tế đã lớn hơn nhiều. Trong ngành xây dựng, nhu cầu tuyển thợ mộc, thợ điện lạnh và thợ sắt cũng đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2016. Riêng ngành sản xuất đã chứng kiến số lượng tuyển dụng giảm khoảng 40% kể từ năm 2022.
Theo các chủ doanh nghiệp và nhà kinh tế, tình trạng ảm đạm này đến từ ba yếu tố đan xen: Một là hoạt động thương mại chững lại trên diện rộng. Hai là làn sóng nhập cư tụt dốc mạnh từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, khiến nguồn lao động giá rẻ đầu vào sụt giảm. Ba là lãi suất tăng khiến thị trường bất động sản đóng băng, trong khi đây vốn là nguồn việc làm bền vững nhất cho nhiều thợ thủ công.
Dẫu vậy, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nam giới Mỹ từ 25 đến 54 tuổi vẫn cao hơn hẳn thập kỷ trước, tăng lên 90% trong năm qua, so với 78% ở nữ giới. Tuy nhiên, mức tăng việc làm của phụ nữ trong năm 2025 lại cao gần gấp ba lần nam giới.
Theo những thợ lành nghề kỳ cựu, sự lệch pha còn đến từ thời gian đào tạo quá dài (mất nhiều năm học việc với mức lương chỉ khoảng 15-19 USD/giờ) và những yêu cầu kỹ thuật đặc thù mà thông báo tuyển dụng không thể mô tả hết.
Ông Richard Reeves, tác giả cuốn “A New Contract With the Middle Class” và là Chủ tịch Viện Nghiên cứu về Nam giới và Trẻ em trai Mỹ, cho rằng trong khi mọi người mải mê nói về thiếu hụt thợ lành nghề, thì ngành thì y tế và giáo dục, lại đang có số lượng vị trí tuyển dụng nhiều hơn gấp nhiều lần. Ông và tổ chức của mình đang vận động để xóa bỏ định kiến đối với nam giới trong công việc chăm sóc. Thực tế, tỷ lệ nam giới làm điều dưỡng đã tăng từ 9% lên 11% trong những năm gần đây.
Khi trí tuệ nhân tạo đe dọa nhiều công việc văn phòng có đầu vào thấp, một số chuyên gia tư vấn nghề nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp bắt đầu nhìn nhận nghề tay nghề như một lựa chọn “miễn nhiễm với AI”. Những lao động có tay nghề và có công đoàn bảo vệ được hưởng mức lương trung lưu ổn định sau khi hoàn thành đào tạo và cấp phép. Hơn nữa, “lợi thế lương của bằng đại học” đang thu hẹp dần, nhất là khi học phí đại học ngày càng cao. Dù vậy, lợi thế này vẫn đáng kể. Một nghiên cứu năm 2025 của Fed Cleveland ước tính người có bằng đại học trong những năm tới có thể kiếm nhiều hơn tới 76% so với người có trình độ thấp hơn.
Ông Carl Murawski, làm việc tại Ducci Electrical ở Farmington, Connecticut, là một người truyền lửa cho nghề kỹ thuật. Kênh YouTube của ông có đủ thứ: tư vấn nghề nghiệp, đánh giá đồ nghề, tổ chức tranh luận giữa những người làm các nghề khác nhau. Nhưng ông không né tránh sự khắc nghiệt. Gần đây ông bị gãy xương vì một cây sào đổ trúng người. Khởi đầu với vai trò "chân chạy" thực sự vất vả – vác vật liệu nặng, làm ca đêm và sáng sớm trong những căn gác áp mái nóng hầm hập hoặc ngoài trời lạnh cắt da. Ông nhận xét rằng “Một số người quảng bá nghề này theo kiểu tô hồng quá mức mà chưa nói thẳng về mặt trái".
Việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang tạo ra cơ hội việc làm đáng kể nhưng không đồng đều giữa các khu vực vậy nên lãi suất cần phải giảm thì cơ hội mới lan rộng hơn và sang cả mảng xây dựng nhà ở. Nếu số vị trí tuyển dụng tăng trở lại, ông Murawski tin rằng một lớp lao động mới sẽ bắt đầu tìm kiếm hướng đi khác.
