Động thái này được đưa ra trong bối cảnh chính phủ của Thủ tướng Takaichi Sanae đang thúc đẩy các biện pháp cứng rắn hơn nhằm xử lý các hành vi vi phạm pháp luật và những vấn đề đáng lo ngại khác liên quan đến người nước ngoài. Theo kế hoạch, Chính phủ Nhật Bản sẽ sửa đổi hướng dẫn về cấp phép vĩnh trú vào ngày 1/10 và về nguyên tắc bắt đầu áp dụng các quy định mới đối với những hồ sơ được nộp từ tháng 4/2027.
Quy định hiện hành nêu rõ 3 điều kiện chính để được cấp tư cách vĩnh trú gồm có “hạnh kiểm tốt”; có tài sản hoặc kỹ năng đủ để duy trì cuộc sống độc lập; và việc cho phép người đó vĩnh trú được xác định là “phù hợp với lợi ích của Nhật Bản”. Về nguyên tắc, người nộp đơn xin vĩnh trú phải cư trú tại Nhật Bản ít nhất 10 năm. Tính đến cuối năm 2025, khoảng 947.000 người đang có tư cách vĩnh trú tại Nhật Bản, trong đó có nhiều người đến từ Trung Quốc và Philippines.
Theo hướng dẫn sửa đổi, người nộp đơn dự kiến sẽ phải đáp ứng thêm điều kiện có thu nhập hằng năm cao hơn mức thu nhập trung bình của một hộ gia đình Nhật Bản. Người này đồng thời phải có mức lương hưu dự kiến tương đương với khoản lương hưu có thể nhận được sau 30 năm tham gia chế độ lương hưu dành cho người lao động, với mức thu nhập tương ứng. Trong trường hợp mức lương hưu dự kiến không đạt ngưỡng yêu cầu, người nộp đơn có thể sử dụng tiền tiết kiệm và các tài sản khác để bù đắp phần thiếu hụt.
Khi xem xét việc cấp tư cách vĩnh trú có “phù hợp với lợi ích của Nhật Bản” hay không, các quy định mới cũng dự kiến yêu cầu cơ quan chức năng tính đến năng lực tiếng Nhật và mức độ hiểu biết của người nộp đơn đối với các quy tắc, quy định của Nhật Bản.
Theo quy định hiện hành, vợ hoặc chồng của công dân Nhật Bản hoặc người có tư cách vĩnh trú có thể được cấp tư cách vĩnh trú nếu cuộc hôn nhân đã kéo dài ít nhất 3 năm và người đó đã cư trú tại Nhật Bản ít nhất 1 năm. Tuy nhiên, điều kiện về thời gian hôn nhân và thời gian cư trú dự kiến lần lượt được nâng lên 5 năm và 3 năm.
Những thay đổi liên quan đến chính sách đối với người nước ngoài mà chính phủ của Thủ tướng Takaichi đã triển khai còn bao gồm việc siết chặt quy trình xét duyệt hồ sơ xin nhập quốc tịch từ ngày 1/4/2026. Theo cách thức xét duyệt mới, về nguyên tắc, người nộp đơn phải có ít nhất 10 năm cư trú tại Nhật Bản khi cơ quan chức năng đánh giá mức độ hòa nhập của người đó vào xã hội Nhật Bản.
Nhật Bản cũng có kế hoạch thiết lập hệ thống cấp phép đi lại trực tuyến trước khi nhập cảnh đối với khách lưu trú ngắn hạn thuộc diện được miễn thị thực, đồng thời tăng mạnh lệ phí nộp hồ sơ xin các loại tư cách lưu trú dành cho người nước ngoài.
