Phát biểu trước Ban điều hành của WHO, Giám đốc WHO ông Tedros Adhanom Ghebreyesus bày tỏ e ngại rằng ngay cả khi vắc xin mang lại hy vọng cho một số người, chúng cũng trở thành một viên gạch khác trong bức tường bất bình đẳng trên thế giới.
Ông Tedros mô tả sự phát triển nhanh chóng của vắc-xin như một “phát súng vào cánh tay” theo nghĩa đen và nghĩa bóng trong thời kỳ đại dịch. Theo báo cáo, trong khi 39 triệu liều đã được tiêm ở nhóm gần 50 quốc gia giàu có hơn, chỉ có 25 liều được tiêm ở một quốc gia có thu nhập thấp nhất.
Một cách tiếp cận tự đánh bại
Ông phát biểu tại trụ sở WHO (Geneva): “Tôi cần phải nói thẳng rằng: thế giới đang trên bờ vực của một sự thất bại thảm hại về đạo đức - và cái giá của sự thất bại này sẽ phải trả bằng cuộc sống và sinh kế ở các nước nghèo nhất thế giới”.
Đảm bảo tất cả các quốc gia sẽ được tiếp cận với bất kỳ loại vắc xin COVID-19 nào là lời hứa của một cơ chế toàn cầu được thành lập vào tháng 4 năm ngoái, được gọi là Cơ sở COVAX. Cho đến nay, cơ sở này đã đảm bảo được hai tỷ liều, với một tỷ liều nữa đang được cung cấp và việc giao thuốc sẽ bắt đầu vào tháng tới.
“Ngay cả khi họ nói luôn nói về cách thức tiếp cận công bằng, một số quốc gia và công ty vẫn tiếp tục ưu tiên các giao dịch song phương, xoay quanh COVAX, đẩy giá lên và những quốc gia giàu có sẽ được ưu tiên đưa lên đầu danh sách. Điều này là sai lầm”, Tedros tuyên bố.
Ngoài ra, hầu hết các nhà sản xuất cũng ưu tiên phê duyệt theo quy định ở các quốc gia giàu có, nơi lợi nhuận cao hơn, thay vì nộp hồ sơ cho WHO để sơ tuyển.
Ông nói: “Điều này có thể làm trì hoãn việc giao hàng của COVAX và tạo ra chính xác kịch bản mà COVAX được thiết kế để tránh, với việc tích trữ, thị trường hỗn loạn, phản ứng thiếu phối hợp và tiếp tục gián đoạn kinh tế và xã hội”.
“Cách tiếp cận này không chỉ khiến những người nghèo nhất và dễ bị tổn thương nhất trên thế giới gặp rủi ro, mà còn tự đánh bại chính chúng ta”.
Thay đổi luật chơi
Ông Tedros nhấn mạnh rằng công bằng vắc xin cũng đem lại lợi ích kinh tế. Ông kêu gọi các quốc gia “hợp tác đoàn kết cùng nhau” để đảm bảo việc tiêm chủng cho tất cả nhân viên y tế và những người lớn tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất trên toàn thế giới được thực hiện trong vòng 100 ngày đầu năm.
Ông thúc đẩy hành động trong ba lĩnh vực để "thay đổi luật chơi", bắt đầu bằng lời kêu gọi về sự minh bạch trong bất kỳ hợp đồng song phương nào giữa các quốc gia và COVAX, bao gồm về khối lượng, giá cả và ngày giao hàng.
“Chúng tôi kêu gọi các quốc gia này ưu tiên nhiều hơn cho các vị trí của COVAX còn xếp hàng dài trong danh sách đợi và chia sẻ liều lượng của riêng họ với COVAX, đặc biệt là khi họ đã tiêm vắc xin cho nhân viên y tế của mình và những người lớn tuổi, để các quốc gia khác cũng có thể làm được như vậy.”
Giám đốc Tedros cũng kêu gọi các nhà sản xuất vắc xin cung cấp cho WHO dữ liệu đầy đủ để xem xét theo quy định trong thời gian thực, nhằm đẩy nhanh việc phê duyệt và ông kêu gọi các quốc gia chỉ sử dụng vắc xin đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn quốc tế. Tôi kêu gọi các quốc gia cùng hợp tác để đảm bảo rằng vào thời điểm Ngày Y tế Thế giới đến (ngày 7 tháng 4), vắc xin COVID-19 sẽ được sử dụng ở mọi quốc gia, như một biểu tượng của hy vọng vượt qua cả đại dịch và bất bình đẳng. Ông nhấn mạnh rằng điều này là gốc rễ của rất nhiều thách thức sức khỏe toàn cầu.
'Chủ nghĩa chủng tộc' sẽ đe dọa phục hồi của nhân loại
Tổng thư ký Liên hợp quốc, ông António Guterres một lần nữa nhấn mạnh rằng vắc xin COVID-19 phải là sản phẩm công cộng toàn cầu, có sẵn cho mọi người, ở mọi nơi.
Phát biểu tại New York tại một buổi lễ dành cho các quốc gia đang phát triển trên thế giới, ông đề cao sự cần thiết phải tài trợ cho các loại thuốc và chẩn đoán để đánh bại vi rút.
“Chúng tôi cần các nhà sản xuất đẩy mạnh cam kết hợp tác với cơ sở COVAX và các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là các nền kinh tế hàng đầu thế giới, để đảm bảo cung cấp đủ và phân phối công bằng.”
"Chủ nghĩa" chủ nghĩa chủng tộc "đang tự đánh bại tất cả chúng ta và sẽ trì hoãn sự phục hồi toàn cầu."
Tổng thư ký cho biết sự phục hồi cũng thể hiện cơ hội “thay đổi hướng đi”, thoát khỏi “bình thường” cũ về bất bình đẳng và bất công, và ông tiếp tục vận động sự hỗ trợ nhiều hơn từ các nước phát triển và các tổ chức tài chính quốc tế.
“Với những chính sách thông minh và những khoản đầu tư đúng đắn, chúng tôi có thể vạch ra con đường mang lại sức khỏe cho tất cả mọi người, phục hồi nền kinh tế và xây dựng khả năng phục hồi. Nhưng các nước đang phát triển phải có các nguồn lực cần thiết để làm như vậy” .
