 |
Bà Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở An toàn Thực phẩm (ATTP) TP.HCM tại hội nghị tổng kết Đề án "Chuỗi thực phẩm an toàn" diễn ra sáng 5/12/2025. |
98% mẫu kiểm nghiệm an toàn
Theo Sở ATTP, từ năm 2021 đến nay, đơn vị phối hợp với 15 Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức ký kết và triển khai phối hợp quản lý, kết nối tiêu thụ nông sản, thực phẩm bảo đảm an toàn. So với giai đoạn 2016 - 2020, công tác này mở rộng thêm 10 tỉnh, thành giúp kiểm soát chặt chẽ từ khâu trồng trọt, chăn nuôi… đến cơ sở chế biến, kinh doanh và truy xuất nguồn gốc.
Trong giai đoạn 2021-2025, Ban Quản lý Đề án “Chuỗi thực phẩm an toàn” đã cấp chứng nhận cho 131 trang trại, cơ sở sản xuất, chăn nuôi, nuôi trồng vào chuỗi với tổng sản lượng rất lớn. Trong đó, chuỗi sản phẩm thực vật có 27 cơ sở, trang trại; chuỗi sản phẩm động vật là 93 cơ sở, trang trại và chuỗi sản phẩm thủy sản đạt 11 cơ sở, trang trại.
Sở ATTP cũng phối hợp với Sở NNMT triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu với hơn 40.500 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông, lâm, thủy sản tươi sống tại các tỉnh, thành phố cung cấp vào TP.HCM, hiện là các tỉnh Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP Cần Thơ.
Các địa phương đã phối hợp lấy tổng cộng 12.121 mẫu nông, lâm, thủy sản để phân tích, kiểm tra, kiểm định nhiều chỉ tiêu như dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, vi sinh vật, phụ gia, hóa chất và kháng sinh cấm sử dụng… Kết quả cho thấy 11.865 mẫu (tương đương 97,89%) đạt chuẩn an toàn thực phẩm và 256 mẫu (chiếm tỷ lệ 2,11%) không đạt, được phát hiện và xử lý ngay tại địa phương.
 |
Trong giai đoạn 2021-2025, Ban Quản lý Đề án “Chuỗi thực phẩm an toàn” đã cấp chứng nhận cho 131 trang trại, cơ sở... |
Ông Nguyễn Hoàng Phúc - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 428 chuỗi liên kết với trên 48.000 hộ liên kết, cung cấp các sản phẩm chủ lực từ rau củ quả, hoa, chè, cà phê, thanh long, sầu riêng,… đến các sản phẩm chăn nuôi, thủy sản như bò sữa, bò thịt, hải sản, nước mắm, cá nước lạnh… cho TP.HCM. Các sản phẩm đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm cùng nguồn cung ứng ổn định, rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ.
Sau gần 4 năm triển khai và tham gia “Chuỗi thực phẩm an toàn”, Cần Thơ đã có 78 chuỗi sản phẩm giao thương cùng TP.HCM và các tỉnh thành, ngược lại đã có 144 chuỗi sản phẩm từ các tỉnh, thành phố có mặt trên địa bàn Cần Thơ. Các chuỗi sản phẩm thủy sản (6/17 chuỗi) của Cần Thơ đang được cung ứng thông qua hệ thống các siêu thị, đại lý, cửa hàng phân phối tại TP.HCM. Hai địa phương cũng phối hợp chặt chẽ từ khâu kiểm soát ban đầu, không để xảy ra tình trạng mất an toàn thực phẩm.
4 tiêu chí đánh giá
Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở ATTP TP.HCM cho biết, quan điểm quản lý hiện nay là phải làm sao để các nguyên liệu, thực phẩm người dân sử dụng được bảo đảm an toàn; sau đó tập trung kiểm tra những bữa ăn đông người như trường học, công ty, xí nghiệp, căn tin bệnh viện, nhà hàng du lịch... Còn với bữa ăn cá nhân, Sở sẽ tăng cường bồi dưỡng kiến thức, nâng cao nhận thức cho cộng đồng để có thể tìm được sản phẩm sạch, an toàn và nếu như có sự cố xảy ra thì xử lý như thế nào cho kịp thời.
Người đứng đầu Sở ATTP cho biết đã ký kết với ngành Giáo dục Đào tạo của thành phố (sau sáp nhập có 3.500 trường học), đầu tiên là khuyến khích, bây giờ bắt buộc với một số địa phương là các bếp ăn, căn tin, cơ sở cung cấp suất ăn trường học phải mua các thực phẩm rau củ quả, thịt cá... từ chuỗi thực phẩm an toàn hoặc những chuỗi cao hơn của ngành nông nghiệp như VietGAP, GlobalGAP...
 |
Công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm là hết sức quan trọng. |
Theo bà, công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm là hết sức quan trọng, Sở ATTP được kỳ vọng giúp việc quản lý này tốt hơn. Nhưng một câu hỏi ngược lại, lấy gì để đánh giá công việc đó tốt hơn?, “Chúng ta không thể đánh giá an toàn thực phẩm dựa trên khẩu hiệu hay lời khen tặng vu vơ của một cấp lãnh đạo nào đó... Tất cả phải xuất phát từ thực tế”. Thực tế đó, bà Phạm Khánh Phong Lan cho rằng có thể dựa trên 4 tiêu chí:
Thứ nhất, tăng cường thanh tra, kiểm tra. Nếu công tác thanh tra, kiểm tra được làm kỹ hơn, số lượng nhiều hơn, phát hiện nhiều vụ vi phạm hơn thì chứng tỏ công tác quản lý an toàn thực phẩm tốt hơn. Theo bà, việc này đúng nhưng không đúng hoàn toàn, bởi vì phát hiện ra nhiều vi phạm nếu nhìn ở khía cạnh tích cực sẽ thấy hiệu quả, có tính răn đe; nhưng nhìn ở góc độ tiêu cực sẽ có cảm giác vi phạm nhiều hơn, tình hình xấu đi.
Thứ hai, ít xảy ra ngộ độc thực phẩm hơn, cả về số lượng lẫn quy mô. Giám đốc Sở nhận định: “Cái chúng tôi sợ là ngộ độc trường diễn chứ không phải ngộ độc cấp tính. Ngộ độc cấp tính có thể là đau bụng, tiêu chảy mà nguyên nhân thường chỉ từ vi khuẩn, điều kiện khí hậu, cách thức bảo quản... Cái quan trọng là ngộ độc trường diễn, nếu như thực phẩm ban đầu có những chất cấm, phụ gia nguy hiểm sẽ không phát ra liền mà mấy chục năm sau mới phát hiện bằng bệnh tật, bằng những biểu hiện khác nhưng hầu như không ai chịu trách nhiệm cho chuyện này”.
Thứ ba, kết quả kiểm nghiệm đánh giá nguy cơ. Ví dụ, rau củ quả thì đánh giá dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, với thịt thì đánh giá hormone tăng trưởng, vi sinh vật... Với tiêu chuẩn này, mỗi năm phải tăng cường lấy mẫu, vừa nhà nước làm vừa xã hội hoá. Kết quả kiểm nghiệm gửi về Sở ATTP thống kê, tổng kết, đánh giá. Theo bà, mẫu lấy ngày càng nhiều nhưng các mẫu vi phạm phải càng ngày càng ít đi, làm đúng cái này thì an tâm hơn về thực phẩm.
Thứ tư, tỷ lệ thực phẩm tham gia chuỗi thực phẩm an toàn và các chuẩn khác của ngành nông nghiệp phải càng ngày càng tăng để thay thế cho những thực phẩm bẩn, không đạt yêu cầu, chứ không thể có chuyện chuỗi càng ngày càng nhiều mà tình hình an toàn thực phẩm lại ngày càng đi xuống?.
Bà Phạm Khánh Phong Lan một lần nữa nhắc lại và khẳng định phương châm mà Sở ATTP và các đơn vị phối hợp đã thực hiện xuyên suốt thời gian qua khi tham gia đề án Chuỗi thực phẩm an toàn là: “Xây thực phẩm sạch, chống thực phẩm bẩn”.
 |
Sở ATTP TP.HCM đã tiến hành ký kết Kế hoạch phối hợp quản lý và kết nối tiêu thụ nông sản, thực phẩm an toàn giai đoạn 2026-2030 với 6 tỉnh, thành. |
Sau phần tổng kết, Sở ATTP TP.HCM đã tiến hành ký kết Kế hoạch phối hợp quản lý và kết nối tiêu thụ nông sản, thực phẩm an toàn giai đoạn 2026-2030 với 6 tỉnh, thành trọng điểm: Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Đồng Nai, Tây Ninh và Lâm Đồng; Ký kết Biên bản hợp tác kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm chuỗi an toàn giữa Sở ATTP, hệ thống phân phối hiện đại và các cơ sở sản xuất - kinh doanh. Và khen thưởng, tôn vinh các cá nhân, tổ chức xuất sắc trong quá trình triển khai Đề án "Chuỗi thực phẩm an toàn" thời gian qua.
