Trong bối cảnh Thủ đô đang nỗ lực cụ thể hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, văn kiện xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực của phát triển bền vững theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Hà Nội cần thêm những mô hình mới để kết nối di sản với công nghệ, nuôi dưỡng lực lượng sáng tạo trẻ và hình thành môi trường sáng tạo lành mạnh. Triển lãm Thể Lạ (The Alien Self) là một trong những minh chứng cho hướng đi đó.
Khai mạc chiều ngày 17/7 tại L’Art Gallery thuộc Trung tâm thương mại Lotte Hồ Tây, triển lãm không chỉ giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật đương đại mà còn mở ra không gian đối thoại giữa con người và trí tuệ nhân tạo. Là một hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề Văn hóa, đạo đức và sáng tạo trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, sự kiện góp phần hiện thực hóa định hướng phát triển công nghiệp văn hóa gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thủ đô.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, TS. Phạm Xuân Tài cho biết triển lãm không chỉ giới thiệu những thực hành nghệ thuật mới mà còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tiềm năng của AI trong sáng tạo, học tập, nghiên cứu và đời sống.
 |
TS. Phạm Xuân Tài phát biểu tại sự kiện. Ảnh: LHTKST |
Theo ông, đây cũng là không gian kết nối các chuyên gia, nghệ sĩ, doanh nghiệp, giảng viên, sinh viên và công chúng, mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật. Mọi hoạt động của triển lãm đều hướng đến việc ứng dụng AI theo hướng an toàn, minh bạch, có trách nhiệm, tôn trọng các giá trị văn hóa dân tộc, chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật, qua đó góp phần xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh.
Hành trình khám phá cái tôi khác biệt
Trên diện tích hơn 860 mét vuông, không gian triển lãm được thiết kế thành bốn phần tương ứng với quy trình xử lý dữ liệu của AI gồm Nhận diện, Phân loại, Mã hóa và Tái tạo. Cấu trúc này đưa người xem bước vào hành trình khám phá sự giao thoa giữa con người và công nghệ thông qua trải nghiệm tương tác.
Bốn nghệ sĩ trẻ Nguyễn Trà Giang với nghệ danh Gydient, Võ Hải Yến với nghệ danh YenJii, Trần Đàm An với nghệ danh Antransax và Nguyễn Phan Thảo Đan với nghệ danh Danestla đã sử dụng hội họa, sắp đặt, hình ảnh và âm thanh để phản ánh những biến đổi trong nhận thức và bản sắc con người dưới tác động của công nghệ. Các tác phẩm không chỉ mở rộng khả năng biểu đạt của nghệ thuật đương đại mà còn gợi mở nhiều vấn đề đáng suy ngẫm như đạo đức công nghệ, quyền tác giả, bản sắc cá nhân và tương lai của lao động sáng tạo trong kỷ nguyên số.
 |
Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker đánh giá cao cách tiếp cận cân bằng với AI. Ảnh: LHTKST |
Điểm đáng chú ý của Thể Lạ là cách tiếp cận cân bằng đối với AI. Công nghệ không được nhìn nhận như một lực lượng thay thế con người mà là công cụ hỗ trợ, giúp mở rộng năng lực sáng tạo đồng thời đặt ra yêu cầu sử dụng một cách có trách nhiệm.
Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker đánh giá cao định hướng này. Ông cho rằng: "Khi AI ngày càng tiếp nhận và học hỏi từ kho tàng tri thức cùng các giá trị văn hóa của nhân loại thì việc bảo đảm công nghệ phục vụ con người và lợi ích xã hội càng trở nên cấp thiết".
 |
Đồng thời ông cũng ghi nhận những nỗ lực của Hà Nội trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo lấy văn hóa làm nền tảng cho phát triển bền vững, đồng thời đánh giá cao vai trò điều phối của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội trong việc triển khai sáng kiến này.
Song song với không gian trưng bày, chuỗi tọa đàm chuyên đề về văn hóa, đạo đức và sáng tạo trong ứng dụng AI mang đến nhiều góc nhìn về quản trị văn hóa, quyền sở hữu trí tuệ và thực hành nghệ thuật đương đại. Các cuộc trao đổi đều hướng đến một thông điệp chung là công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi con người giữ vai trò trung tâm.
Diễn ra từ ngày 18 đến ngày 25/7, triển lãm Thể Lạ không chỉ đem đến cho công chúng cơ hội tiếp cận những tìm tòi mới của nghệ thuật đương đại mà còn cho thấy một cách tiếp cận cụ thể trong xây dựng hệ sinh thái văn hóa sáng tạo của Hà Nội.
 |
Các đại biểu tham quan triển lãm. Ảnh: LHTKST |
Trong bối cảnh Nghị quyết 80 đang từng bước được triển khai, những sáng kiến như vậy góp phần chứng minh khả năng kết nối giữa truyền thống và công nghệ, giữa bản sắc văn hóa dân tộc và các xu hướng sáng tạo toàn cầu.
Quan trọng hơn, triển lãm cho thấy Hà Nội đang từng bước tạo dựng một môi trường để nghệ sĩ trẻ được thử nghiệm, đối thoại và phát triển cùng công nghệ thay vì đứng ngoài những biến đổi của thời đại.
