Đồng thời chỉ ra những kinh nghiệm ứng dụng công nghệ trong nước và quốc tế, đồng thời nhận diện những khó khăn về dữ liệu, nhân lực, cơ chế, nguồn lực và đề xuất các giải pháp nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa phục vụ phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Vào chiều 23/7, tại Bảo tàng Tôn Đức Thắng (TP.HCM) diễn ra chương trình Lý luận phê bình văn học nghệ thuật với chủ đề "Số hóa dữ liệu văn hóa, du lịch TP.HCM". Các diễn giả dành nhiều thời gian trao đổi về sự khác biệt giữa số hóa di sản văn hóa vật thể và phi vật thể; việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR/AR), mô hình bảo tàng số, dữ liệu mở, cũng như xây dựng hệ sinh thái dữ liệu văn hóa có khả năng kết nối giữa cơ quan quản lý, bảo tàng, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ. Theo các chuyên gia, mục tiêu của số hóa không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ hiện vật mà còn phải tạo ra những giá trị mới cho nghiên cứu, giáo dục, truyền thông, sáng tạo và phát triển du lịch.
 |
Thính giả tại buổi tọa đàm "Số hóa dữ liệu văn hóa, du lịch TP.HCM" |
Phát biểu tại tọa đàm, TS. Nguyễn Thị Hậu - Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM cho rằng: "Số hóa di sản không còn là một giải pháp kỹ thuật, mà đang trở thành một mô hình quản trị di sản mới. Nếu trước đây bảo tàng và di tích chủ yếu thực hiện ba chức năng bảo tồn – nghiên cứu – trưng bày, thì hiện nay nhiều nước đang chuyển sang mô hình bảo tồn – dữ liệu hóa – kết nối – sáng tạo giá trị (Preservation → Data → Connection → Value Creation)".
TS. Nguyễn Thị Hậu nhấn mạnh: "Bước vào kỷ nguyên của kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo, thành phố đang đứng trước một “điểm gãy chiến lược”: Nguồn lực văn hóa cần phải được tái định vị nghiêm túc, chuyển trạng thái từ “di sản cần bảo tồn” (trạng thái tĩnh) sang “tài sản phát triển” (trạng thái động). Do đó, bài toán đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách không chỉ dừng lại ở câu hỏi bảo tồn di sản như thế nào cho nguyên vẹn, mà là làm thế nào để vận hành di sản như một nguồn lực kinh tế - xã hội then chốt trong mô hình phát triển mới".
Đồng quan điểm, TS. Mã Thanh Cao - Ủy viên Hội đồng Lý luận phê bình Văn học - Nghệ thuật TP.HCM, nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM cho rằng: “Số hóa di sản là xây dựng kho dữ liệu di sản quốc gia để bảo tồn, phát huy giá trị; số hóa di sản là cách để thu hút giới trẻ quan tâm, khai thác các giá trị truyền thống và sáng tạo thêm những giá trị mới”.
Cùng trao đổi về vấn đề này, TS. Trịnh Đăng Khoa - Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Văn hóa TP.HCM nhận định: "Số hóa không phải là mục tiêu cuối cùng, mà là phương thức để bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong thời đại số." Đồng thời khẳng định: "Một bộ dữ liệu số về di sản chỉ có ý nghĩa thực sự khi nó giúp cho chúng ta hiểu tốt hơn, thực hành thuận lợi hơn và tạo ra giá trị mới hơn từ truyền thống".
 |
| Sân khấu buổi tọa đàm “Số hóa dữ liệu văn hóa du lịch TPHCM” |
Bên cạnh những cơ hội, tọa đàm cũng chỉ ra nhiều thách thức trong quá trình số hóa di sản hiện nay như dữ liệu còn phân tán, thiếu chuẩn chung, thiếu sự tham gia của cộng đồng, thiếu nguồn nhân lực am hiểu cả văn hóa lẫn công nghệ và chưa có cơ chế khai thác hiệu quả dữ liệu sau khi số hóa.
Khép lại tọa đàm, các diễn giả thống nhất rằng số hóa không chỉ là yêu cầu của quá trình chuyển đổi số mà còn là chìa khóa để kết nối di sản với đời sống đương đại. Khi được tổ chức, quản trị và khai thác hiệu quả, dữ liệu văn hóa sẽ trở thành nền tảng quan trọng góp phần xây dựng hệ sinh thái văn hóa số, thúc đẩy phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, đồng thời lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa của TP.HCM đến cộng đồng trong nước và quốc tế.
