Mệnh lệnh từ trái tim
Được biết, lực lượng trực tiếp tham gia công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng gồm các cán bộ, chiến sĩ được lựa chọn từ các Đội K của Quân khu 7 (K70, K71, K72, K73) và Đội K74 thuộc Bộ Tư lệnh TPHCM. Các đội đều đã có nhiều kinh nghiệm trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại nhiều chiến trường xưa, đặc biệt là tại chiến trường Campuchia. Trước khi nhận nhiệm vụ tại Công viên Lê Thị Riêng, nhiều đội vẫn đang làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt đồng đội trên đất bạn.
 |
Để tìm hài cốt liệt sĩ, các chiến sĩ phải kiên nhẫn đào từng nắm đất dưới hầm sâu |
Theo chia sẻ của các chiến sĩ, để tìm kiếm hài cốt đồng đội, họ phải căn cứ vào những tư liệu do đơn vị cũ để lại, những ghi chép của các cựu binh từng tham gia chiến trường năm xưa. Đồng thời, họ còn phải tìm đến các nhân chứng, lần theo những dấu tích còn sót lại để xác định vị trí mộ. Qua thời gian, những người lính đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm, có thể nhận biết những vị trí đất từng bị tác động, những dấu hiệu đánh dấu nơi chôn cất như con đường cũ, gốc cây lớn. Dù theo thời gian các dấu tích đã thay đổi, nhưng các đội vẫn có phương pháp đánh giá riêng để tìm ra vị trí mộ liệt sĩ.
 |
Đưa hài cốt đồng đội lên miệng hố |
Một điều khá thú vị là đa số các chiến sĩ làm việc trực tiếp trong các Đôi tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đều chỉ trong tuổi đôi mươi. Nhưng ai cũng đều có vài năm kinh nghiệm với công việc. “Ban đầu khi được phân công vào đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, chúng tôi không khỏi lo lắng bởi đây là lần đầu tiên đảm nhiệm công việc thiêng liêng này. Nỗi ám ảnh, sự e ngại khi tiếp xúc với hài cốt khiến nhiều người trăn trở, mất ngủ. Nhưng rồi, bằng sự động viên của chỉ huy, bằng tình đồng đội gắn bó, chúng tôi dần vượt qua tất cả. Bởi những hài cốt nằm sâu dưới lòng đất kia không chỉ là ký ức của chiến tranh, mà là đồng đội của chúng tôi, những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Bằng mệnh lệnh từ trái tim, chúng tôi tiếp bước để đưa các anh trở về trong vòng tay đồng đội, trong nước mắt mừng vui đoàn tụ của gia đình”, một chiến sĩ trẻ tâm sự.
Một ngày làm việc tại Công viên Lê Thị Riêng
Hơn 6 giờ sáng, các chiến sĩ thuộc các đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã chỉnh tề trong bộ quân phục, lên xe tới hiện trường. Các đội thắp nhang, cầu khấn linh hồn các liệt sĩ phù hộ để hoàn thành tốt công việc trong ngày. Sau đó, các đội tập trung nghe chỉ huy phân công nhiệm vụ.
 |
Cẩn thận gói từng di vật gắn liền với liệt sĩ |
Các đội được chia thành nhiều nhóm để thực hiện các phần việc khác nhau. Sau khi máy xúc đào tách lớp đất bề mặt, các chiến sĩ dùng dụng cụ cầm tay đào bới tại khu vực nghi có hài cốt. Từng nắm đất, từng mảnh hiện vật đều được xử lý hết sức cẩn trọng. Trong hố sâu hơn 3m so với mặt đất, dù được trang bị đèn và quạt, không khí vẫn khá ngột ngạt, người bình thường khó có thể chịu đựng. Thế nhưng, đối với các chiến sĩ, họ đã quen với điều kiện khắc nghiệt này. Dù mồ hôi ướt đẫm, mọi người vẫn tập trung tìm kiếm từng dấu tích nhỏ nhất.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi có hài cốt, từ một mẩu xương hay di vật như chiếc lược, vòng tay, cây bút…. các chiến sĩ đều cẩn thận thu gom vào thùng chuyên dụng để đưa về khu vực tập kết. Những bộ hài cốt còn nguyên vẹn được đặt trang trọng trên tấm vải nhựa lớn rồi đưa lên mặt đất.
Tại đây, lực lượng khác tiến hành phân loại, sắp xếp để bộ phận pháp y tiếp nhận, lấy mẫu sinh phẩm, đánh số phục vụ công tác giám định ADN sau này. Các bộ hài cốt được đặt vào tấm vải liệm đỏ, đưa vào quách và gói lại cẩn thận. Sau khi đậy nắp quách, hài cốt người chiến sĩ được phủ lên lá cờ Tổ quốc. Tất cả các công việc đều được ghi chép tỉ mỉ vào sổ theo dõi: từ vị trí, thời gian phát hiện đến tư thế an táng, đặc điểm nhận dạng và các di vật tìm thấy xung quanh.
 |
Phút nghỉ ngơi thư giãn của các chiến sĩ trong Đội quy tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ |
Trong cái nóng oi bức của mùa hè, dù mưa hay nắng thì công việc của các chiến sĩ vẫn diễn ra đều đặn, nhẫn nại. Dù đối mặt với muôn vàn khó khăn, những người lính vẫn kiên trì, bền bỉ với niềm tin và lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng đã hy sinh. Niềm hạnh phúc của họ là mỗi khi tìm được một bộ hài cốt, cảm giác như vừa hoàn thành một nhiệm vụ thiêng liêng: đưa các liệt sĩ trở về với đồng đội, với gia đình.
Thượng tá Trần Hùng Cường, Chính trị viên Đội K73, đã bày tỏ sự trân trọng trước sự quan tâm sâu sát, kịp thời của Ban Chỉ đạo các cấp và Bộ Tư lệnh TPHCM. Sự chăm lo chu đáo về điều kiện vật chất và đời sống tinh thần đã tạo điều kiện thuận lợi để các đội công tác yên tâm, xác định rõ trách nhiệm và hoàn thành tốt nhiệm vụ. Nhiệm vụ ấy không chỉ thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” mà còn góp phần xoa dịu nỗi đau của thân nhân liệt sĩ, làm tròn nghĩa vụ đối với lịch sử và dân tộc.
Bài thơ Tìm ánh sao trong đất mẹ được Thiếu tướng Trần Đức Thắng sáng tác từ những điều ông trực tiếp chứng kiến trong quá trình đồng hành cùng “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt các Anh hùng Liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Hình ảnh người lính trẻ cẩn trọng gạt từng lớp đất, nâng niu từng mảnh xương, từng kỷ vật nhỏ bé của đồng đội đã để lại nhiều xúc động.
Theo tác giả, đó là một cuộc hành quân rất đặc biệt. Không còn tiếng bom, tiếng súng, nhưng vẫn là một cuộc chiến đấu bền bỉ trước sự khắc nghiệt của thời gian, sự thay đổi của địa hình, những tấm bản đồ cũ, những trang hồ sơ đã ngả màu và ký ức dần mai một của các nhân chứng lịch sử.
Tìm ánh sao trong đất mẹ là câu chuyện về trách nhiệm của những người đang sống đối với lịch sử; về tình đồng chí, đồng đội vượt qua mọi giới hạn của không gian và thời gian; về cuộc hành quân không tiếng súng nhưng đầy gian khổ, nhằm đưa những người con đã hy sinh trở về với gia đình, quê hương và Tổ quốc.
Với những lời thơ day dứt: “Có đoàn quân đi ngược thời gian – Năm trăm ngày đêm – một lời thề không ngủ – Đi qua gió mưa, về miền ký ức – Tìm lại những hình hài, dẫu chẳng vẹn nguyên…”, bài thơ Tìm ánh sao trong lòng đất mẹ đã được nhạc sĩ Yên Lam phổ nhạc, được xem như một nén tâm hương bằng thơ và âm nhạc dành cho các Anh hùng Liệt sĩ và nhận được nhiều sự đón nhận trong dịp kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7) năm nay.
