Từ những manh mối ban đầu
Việc tìm kiếm các nguồn tư liệu, thông tin về hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng đã được nhóm nghiên cứu do Kiến trúc sư (KTS) Nguyễn Xuân Thắng phụ trách tiến hành từ năm 2018. Từ các thông tin thu thập được, đặc biệt là những bức ảnh chụp khu vực chôn cất tập thể, nhóm đã đối chiếu với không ảnh và bản đồ khu vực qua nhiều thời kỳ. Thông qua xác minh thực tế, nhóm đã khoanh vùng, xác định các hố chôn nằm trong khu vực nghĩa trang Chí Hòa - Chợ Quán, hay còn gọi là nghĩa trang Đô Thành trước năm 1975.
Vào khoảng những năm 1980, nghĩa trang Đô Thành đã được giải tỏa và một phần được xây dựng thành Công viên Lê Thị Riêng. Dù một số nhân chứng khẳng định đã trực tiếp nhìn thấy các hố chôn liệt sĩ tại khu vực này, nhưng sau gần 60 năm, sự phát triển đô thị với nhiều công trình dân sinh và công cộng mới đã khiến nhiều dấu tích cũ bị mất đi, gây khó khăn cho việc xác định chính xác vị trí hố chôn.
 |
Tổng Bí Thư, Chủ tịch nước đang trao đổi với một chiến sĩ trong Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ |
KTS Nguyễn Xuân Thắng cho biết nhóm của ông đã xác định được vị trí một số hố chôn trong khu vực công viên. Tuy nhiên, đó mới chỉ là kết quả khảo sát sơ bộ. Để xác định chính xác cần có các kiểm chứng thực tế.
Từ các kết quả ban đầu, nhóm đã phối hợp với cơ quan chức năng tổ chức hội thảo khoa học. Tại đây, nhiều căn cứ được đưa ra, cùng với ý kiến của các nhà nghiên cứu, cựu chiến binh và nhân chứng, góp phần làm sáng tỏ nghi vấn về khu chôn cất tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng.
Một số ý kiến cũng đề xuất giải pháp nhằm xác định rõ vị trí các hố chôn và tổ chức khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ còn nằm dưới lòng đất công viên.
 |
| Công nghệ hiện đại đã giúp cho công tác tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng diễn ra nhanh chóng, hiệu quả cao |
Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Cục phó Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam, cho rằng các vị trí rãnh mộ được nghi nằm cạnh Nhà truyền thống, giữa khu trò chơi thiếu nhi và hồ câu cá trong công viên… đều có cơ sở khoa học. Từ kết quả nghiên cứu, kết hợp với hồ sơ giải mật và tài liệu lịch sử do Quân đội đang nắm giữ, có thể nhận định khu vực Công viên Lê Thị Riêng có khả năng là nơi chôn cất khoảng 900 hài cốt liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân 1968.
Ứng dụng công nghệ địa vật lý hiện đại
Ngày 16/6, các đội khảo sát thuộc Quân khu 7 và Bộ Tư lệnh TPHCM đã sử dụng thiết bị thăm dò địa chất để khảo sát nền đất tại các khu vực nghi vấn trong công viên. Các thiết bị gồm radar xuyên đất (GPR) để phát hiện dị thường dưới lòng đất, máy đo điện trở suất nhằm tìm vùng đất bị xáo trộn, cùng các thiết bị dò tìm vật liệu nổ.
Đây là những thiết bị thường được sử dụng trong khảo sát công trình ngầm, nghiên cứu địa chất và khảo cổ học, có khả năng phát hiện dị vật ở độ sâu tới khoảng 6m. Nhờ đó, lực lượng tìm kiếm có thêm dữ liệu để xác định vị trí và phạm vi đào, hạn chế ảnh hưởng đến hạ tầng kỹ thuật ngầm, đồng thời tiết kiệm thời gian và công sức.
Kết quả khảo sát cho thấy nhiều vị trí có cấu trúc đất bất thường. Tại 3 khu vực nghi là hố chôn, radar phát hiện các vùng đất bị xáo trộn ở độ sâu hơn 2m cùng nhiều dị vật lạ - dấu hiệu phù hợp với đặc điểm của mộ chôn tập thể.
Từ các dữ liệu này, lực lượng chức năng có cơ sở triển khai chương trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Ngày 6/7, Lễ triển khai chính thức được tổ chức với sự tham gia của hơn 40 cán bộ, chiến sĩ thuộc các đội tìm kiếm chuyên nghiệp. Ngay trong ngày đầu, đã phát hiện 5 hài cốt liệt sĩ tại rãnh mộ gần Nhà truyền thống và bia tưởng niệm trong công viên.
 |
Radar xuyên đất tìm dấu tích hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng |
Đến nay, lực lượng tìm kiếm đã quy tập được 96 bộ hài cốt liệt sĩ và 2 bộ hài cốt tập thể. Đồng thời, nhiều di vật như súng, ba lô, tăng võng, sổ tay, nhẫn, bút… cũng được tìm thấy. Qua khảo sát hiện trường, sau khi bóc lớp đất bề mặt, lực lượng chức năng phát hiện nhiều lớp “đất tạm”, cho thấy khu vực mở rộng vẫn có khả năng còn hài cốt liệt sĩ bên dưới. Điều này khẳng định việc tổ chức tìm kiếm một cách khoa học, bài bản đã mang lại kết quả chính xác.
Trao đổi tại buổi gặp gỡ lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở Công viên Lê Thị Riêng vào ngày 17/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đánh giá cao những nỗ lực và sự sáng tạo trong hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Đảng và Nhà nước đánh giá rất cao tinh thần trách nhiệm của các lực lượng, các nhà khoa học, nhân chứng lịch sử và nhân dân. Việc huy động nguồn tư liệu trong và ngoài nước, ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại, kết hợp tư liệu lịch sử với khảo sát thực địa đã mở ra hướng đi mới trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Đây là mô hình cần được nghiên cứu, tổng kết và nhân rộng”.
