Bên trong một căn bếp đào tạo ở phía Đông Nam Seoul, những miếng gà tươi chặt sẵn được phủ một lớp bột mịn. Tại đây, mọi thao tác đều phải đạt đến độ chuẩn xác cao. “Đừng áo bột quá tay”, vị bếp trưởng nghiêm nghị nhắc nhở học viên, “Phải nhẹ nhàng để lớp bột thật mỏng mà khi chiên lên vẫn có độ giòn lý tưởng”.
Sau khi tẩm ướp bằng công thức bí truyền, những miếng gà sẽ được chiên ngập dầu ở nhiệt độ 170°C. Quy trình chiên cũng đòi hỏi sự khéo léo để tránh dầu bắn và đảm bảo lớp vỏ vàng đều sau đúng 10 phút.
Đây chính là khung cảnh thường thấy tại “Đại học Gà (rán)” (Chicken University) - một học viện ở Incheon, Hàn Quốc với bức tượng gà khổng lồ án ngữ ngay cổng vào. Nơi đây đóng vai trò là “lò đào tạo” cho chuỗi cửa hàng gà rán nhượng quyền BBQ Chicken, với chương trình nội trú chuyên sâu kéo dài hai tuần dành cho các chủ cửa hàng tương lai. Đến nay, hơn 50.000 học viên đã tốt nghiệp từ ngôi trường đặc biệt này để tỏa đi khắp nơi, gây dựng sự nghiệp với món ăn được mệnh danh là “quốc hồn quốc túy” mới của xứ sở kim chi.
Dù không phải là ẩm thực truyền thống lâu đời, nhưng món ăn bình dân này lại là một “cơn nghiện” mang tầm quốc gia. Hàn Quốc hiện nay không còn chỉ được biết đến với kim chi, mà còn được gọi vui là “Cộng hòa Gà rán”.
Từ món ăn ngoại nhập đến “vũ khí” xuất khẩu văn hóa
Hàn Quốc hiện có khoảng 40.000 cửa hàng gà rán, chỉ kém số lượng chi nhánh McDonald's trên toàn thế giới vài nghìn cửa hàng. Đáng chú ý, từ nền tảng là những tiệm ăn gia đình bình dân, ngành công nghiệp ẩm thực này đã thực hiện một cuộc “viễn chinh” ngoạn mục ra thị trường quốc tế. Các cửa hàng gà rán Hàn Quốc đã phủ sóng hơn 1.800 chi nhánh tại 60 quốc gia, đánh dấu sự tăng trưởng thần tốc gấp hai lần so với 10 năm trước. Sự hiện diện dày đặc của gà rán Hàn Quốc từ châu Âu sang châu Mỹ là minh chứng rõ nét cho vị thế mới của ẩm thực K-food trên bản đồ thế giới.
Người Hàn đã mất vài thập kỷ trăn trở và sáng tạo để hình thành những kỹ thuật chế biến gà rán độc nhất vô nhị, tạo nên một món ăn vừa kế thừa tinh túy phương Tây, vừa đậm đà phong vị Á Đông. Vào khoảng năm 1980, ông Yoon Jong-gye, chủ một tiệm gà ở Daegu, nhận thấy khách hàng thường bỏ dở món gà khi chúng nguội đi vì thịt bị khô. Ông bắt đầu thử nghiệm việc ngâm nước muối để giữ độ mọng của gà và tạo ra một lớp sốt phủ bên ngoài từ bột ớt. Theo lời khuyên của một bà cụ hàng xóm, ông đã thêm siro ngô vào công thức.
Kết quả là sự ra đời của món gà yangnyeom - loại gà rán sốt ngọt cay vẫn đảm bảo chất lượng ở nhiệt độ phòng. Thay vì đăng ký độc quyền công thức, ông Yoon đã để nó được sử dụng tự do, thúc đẩy sự bùng nổ của các chuỗi gà rán sau này. Ông qua đời vào tháng 12/2025 ở tuổi 74, để lại công thức đã giúp nền công nghiệp gà rán Hàn Quốc trở thành hiện tượng toàn cầu.
Chimaek: Khi ẩm thực trở thành ngôn ngữ văn hóa
Dù gà rán Hàn Quốc đã bước chân ra thị trường quốc tế từ đầu những năm 2000, nhưng bước ngoặt thực sự chỉ đến vào năm 2014 nhờ bộ phim truyền hình “Vì sao đưa anh tới”. Câu thoại gây sốt của nữ chính Cheon Song-yi: “Vào ngày tuyết đầu mùa, chúng ta hãy cùng nhau ăn gà rán và uống bia” đã tạo nên những dòng người rồng rắn xếp hàng trước các quán gà Hàn Quốc, bất chấp thời điểm đó đang có dịch cúm gia cầm.
Chimaek - từ ghép giữa gà rán (chikin - 치킨) và bia (maekju - 맥주) - kể từ đó đã trở thành một thuật ngữ văn hóa, thậm chí được đưa vào từ điển tiếng Anh Oxford. Chimaek không chỉ là một bữa ăn đơn thuần mà còn đại diện cho văn hóa kết nối, với hình ảnh bạn bè quây quần bên đĩa gà rán và những ly bia tươi. Nếu kim chi và kimbap là tinh thần truyền thống, thì Chimaek chính là nhịp đập hiện đại của ẩm thực Hàn Quốc. Mỗi tháng 7 hàng năm, thành phố Daegu lại tổ chức lễ hội Chimaek, thu hút hơn một triệu lượt khách đến tham quan và trải nghiệm nét văn hóa độc đáo này.
Bí mật đằng sau độ giòn
Đặc trưng của gà rán Hàn Quốc nằm ở cách phục vụ và kỹ thuật chế biến. Ông Kim Ki-deuk, người vận hành một tiệm gà độc lập tại Seoul hơn 20 năm qua, chia sẻ: "Ở các cửa hàng đồ ăn nhanh, họ bán theo miếng. Nhưng gà Hàn Quốc phải là nguyên một con".
Kỹ thuật chiên hai lần chính là yếu tố quyết định. ”Chúng tôi chiên sơ trước một lần, khi khách gọi mới chiên lại lần hai”, ông Kim nói. “Chiên hai lần giúp lớp vỏ cực kỳ giòn. Nếu không, gà sẽ bị mềm do lớp dầu ngấm ngược vào trong”. Lớp bột áo làm từ khoai tây hoặc ngô cũng giúp gà duy trì cấu trúc giòn rụm kể cả khi đã thấm nước sốt hoặc vận chuyển đường dài tới tay khách hàng.
Theo Giáo sư Joo Young-ha, nhà nhân chủng học văn hóa, sự đơn giản chính là chìa khóa thành công của gà rán Hàn Quốc. Ông nhận định rằng: “Không giống như thịt lợn, thịt gà không bị hạn chế bởi các quy định tôn giáo. Và nếu kim chi chỉ được coi là món ăn kèm, gà rán được coi là một bữa chính, giúp món ăn này dễ dàng thâm nhập vào nhiều nền văn hóa khác nhau”.
Sự bùng nổ của ngành công nghiệp gà rán cũng phản ánh rõ nét những thay đổi trong đời sống hiện đại tại Hàn Quốc. Đó là kết quả của quá trình đô thị hóa với sự bùng nổ của các khu chung cư và nhịp sống bận rộn, khi cả người bố và người mẹ trong gia đình đều đi làm và không có nhiều thời gian nấu nướng cho con cái. Đặc biệt là sự phát triển của hệ thống giao hàng nhanh đã giúp gà rán trở thành lựa chọn tiện lợi hàng đầu cho mọi bữa ăn.
Trở lại tiệm gà của mình, ông Kim Ki-deuk vừa tất bật lau mặt quầy vừa tâm sự, “Thật tuyệt khi gà Hàn Quốc được khắp thế giới biết đến. Hàn Quốc là một đất nước nhỏ bé. Thật kỳ diệu khi một món ăn lại có thể giới thiệu đất nước và văn hóa của chúng tôi ra năm châu”.
