Hiện xóm Dìa Trên có 65 hộ gia đình vẫn gìn giữ nghề làm giấy bản theo phương thức cổ truyền. Qua bàn tay khéo léo của người dân, vỏ cây Mạy Sla mọc tự nhiên trên sườn núi được chế tác thành những tờ giấy mỏng, mềm mại nhưng vẫn rất bền chắc, trở thành linh hồn của các sản phẩm thủ công nơi đây.
Khi ghé thăm gia đình chị Lình A Bịa, du khách như lạc vào một không gian riêng biệt, nơi mỗi tờ giấy kể câu chuyện về làng Dìa Trên. Tại đây, chị Bịa hướng dẫn cách biến vỏ cây Mạy Sla thành những tờ giấy hoàn chỉnh, để du khách vừa quan sát, vừa trực tiếp trải nghiệm quá trình làm giấy truyền thống.
 |
Chị Lình A Bịa kể cho du khách những câu chuyện về giấy bản |
Quá trình làm giấy bản ở Dìa Trên đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn. Người dân sử dụng nhiều công cụ truyền thống như thớt và thanh đập, khuôn vắt, đá ép giấy và nồi nấu nguyên liệu. Vỏ cây Mạy Sla sau khi phơi khô được cất trên gác bếp để dùng quanh năm. Khi chế tác, vỏ cây được ngâm nước cho mềm, nấu với nước vôi cho nhừ, rửa sạch và ngâm nơi nước chảy trước khi đập nhuyễn thành bột. Bột cây Mạy Sla được hòa trong bể nước, pha thêm chất làm trơn từ cây dây trơn (Khuả Háo), rồi vớt lên khung, ép thành từng tờ giấy và dán lên tường nhà để phơi khô. Thành phẩm có màu trắng tinh, mùi thơm đặc trưng của cây rừng và nước vôi. Hai khổ giấy phổ biến là 20–25cm và 40–80cm, phục vụ cả nhu cầu truyền thống lẫn nghệ thuật.
 |
Dụng cụ làm giấy |
Chị Lình A Bịa chia sẻ: “Giấy bản của đồng bào Nùng An khác hoàn toàn so với giấy công nghiệp. Khi vẽ hay nhuộm màu, sắc màu thấm đều và trong trẻo. Trong khi giấy thường dễ rách và nhòe, giấy bản bền, hút màu tự nhiên và càng sử dụng lâu càng đẹp.”
 |
Thành phẩm sau khi ép lá cây cùng giấy |
Từ những tờ giấy giản dị này, người dân Dìa Trên đã tạo ra nhiều sản phẩm độc đáo, đậm nét văn hóa như quạt giấy, sổ tay, tranh vẽ, chữ thư pháp, hoa giấy hay túi xách. Mỗi sản phẩm đều mang dấu ấn riêng, thể hiện sự khéo léo và tâm hồn tinh tế của người nghệ nhân.
Với cảnh quan thiên nhiên hữu tình và giá trị văn hóa đặc sắc, làng Dìa Trên ngày càng thu hút du khách. Ghé thăm nơi đây, du khách không chỉ được thử sức với nghề làm giấy bản mà còn được hòa mình vào nhịp sống thường nhật, thưởng thức ẩm thực đặc trưng và tìm hiểu những phong tục, tập quán của đồng bào địa phương.
 |
Du khách để lại lưu bút sau khi trải nghiệm làm giấy tại Dìa Trên |
Để bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, chính quyền cùng người dân Dìa Trên đã thực hiện nhiều sáng kiến. Một số hộ sản xuất được công nhận là đối tác của Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, mở ra cơ hội quảng bá nghề giấy bản rộng rãi hơn, đồng thời nâng cao đời sống người dân và bảo tồn giá trị văn hóa lâu đời.
Ngày nay, Dìa Trên không chỉ là nơi gìn giữ nghề giấy bản mà còn là điểm đến văn hóa hấp dẫn. Mỗi du khách khi đến đây đều có thể trải nghiệm, khám phá và cảm nhận trọn vẹn hồn làng giấy. Vì vậy, việc chung tay bảo tồn và phát triển nghề làm giấy bản truyền thống là cần thiết, để di sản quý báu này tiếp tục sống cùng thời gian.
