Ngày 21/3, Văn phòng Khoa học và Văn hóa Khu vực UNESCO tại châu Âu đã tổ chức sự kiện “Vai trò của Ngoại giao Khoa học trong Cung cấp Nguồn nước”, quy tụ các nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách và chuyên gia quốc tế nhằm thảo luận về cách chia sẻ tri thức và hợp tác xuyên biên giới để bảo vệ nguồn nước trong tương lai. Được tổ chức nhân Ngày Nước Thế giới và Ngày Thế giới về Sông băng đầu tiên, sự kiện cũng đánh dấu sự ra mắt của Báo cáo Phát triển Nước Thế giới 2025 của Liên Hợp Quốc với chủ đề "Núi và sông băng – Tháp nước của thế giới". Báo cáo này cung cấp tổng quan về tình trạng hiện tại của các hệ thống nước vùng núi đang ngày càng bị đe dọa, đồng thời cảnh báo rằng hơn 6.000 sông băng tại các khu vực UNESCO có thể biến mất vào năm 2050 nếu xu hướng khí hậu hiện tại tiếp diễn.
Ngoại giao khoa học: Công cụ kết nối chính sách và nghiên cứu
Bà Magdalena Landry, Giám đốc Văn phòng UNESCO tại Venice, nhấn mạnh sự cấp thiết trong việc bảo tồn các hệ sinh thái dựa vào sông băng – yếu tố quan trọng đối với an ninh nước, năng lượng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Các diễn giả như Christina Hainzl (Đại học Krems, Áo), Alessandro Lombardo (Sáng kiến Trung Âu - CEI) và Massimiliano De Martin (Hội đồng thành phố Venice) cũng kêu gọi hành động khẩn cấp để giảm thiểu tình trạng băng tan, đồng thời thúc đẩy việc lồng ghép ngoại giao khoa học vào chính sách nước.
Trong bài phát biểu chính, ông László Balatonyi, đại diện UNESCO IHP, kêu gọi tăng cường chia sẻ dữ liệu, đầu tư dài hạn vào nghiên cứu thủy văn và kết nối chặt chẽ hơn giữa khoa học và ngoại giao để giảm áp lực liên quan đến nước.
Các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của các tổ chức khoa học và thể chế quốc tế trong giải quyết tranh chấp nguồn nước, thúc đẩy hợp tác thông qua chia sẻ dữ liệu, giám sát môi trường và tăng cường đối thoại đa phương. Theo ông Alessandro Lombardo, ngoại giao khoa học không chỉ giúp thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và chính sách mà còn tạo điều kiện cho các quan hệ đối tác toàn diện và liên ngành nhằm ứng phó với các thách thức toàn cầu liên quan đến nước: "Ngoại giao khoa học là công cụ mạnh mẽ giúp thúc đẩy các mối quan hệ hợp tác toàn diện và liên ngành, đặc biệt quan trọng trong các vấn đề mang tính xuyên biên giới như quản lý nguồn nước."
 |
Xây dựng lòng tin và liên kết khoa học – chính sách
Các diễn giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp nghiên cứu khoa học vào quá trình ra quyết định chính sách, đồng thời tạo điều kiện để các nhà nghiên cứu có thể tác động thực tế đến cộng đồng. Lưu vực sông Danube được đưa ra như một mô hình điển hình, nơi các nền tảng hợp tác giữa các bên liên quan, kế hoạch hành động tổng thể và hệ thống giám sát chung đã giúp thúc đẩy hợp tác xuyên quốc gia hiệu quả.
Ngoài ra, các thiết chế văn hóa cũng đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải các vấn đề khoa học phức tạp theo cách dễ tiếp cận hơn, từ đó khuyến khích công chúng ủng hộ các chính sách quản lý nước bền vững.
Kết nối quản lý nguồn nước với tầm nhìn rộng hơn của Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), bà Christina Hainzl nhấn mạnh rằng nước không chỉ là một tài nguyên công cộng mà còn là chất xúc tác cho một tư duy nhân văn và hài hòa hơn với thiên nhiên.
Thông điệp cuối cùng của sự kiện rất rõ ràng: Băng đang tan, nhưng hợp tác quốc tế về nước ngày càng mạnh mẽ hơn. Khoa học và ngoại giao – khi kết hợp – chính là công cụ hiệu quả nhất để đảm bảo một tương lai bền vững cho nguồn nước của chúng ta.
