Tại hội thảo góp ý dự luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học chiều 5/12, đại biểu tranh luận sôi nổi về quy định Hội đồng trường - tổ chức quản trị, đại diện các bên có lợi ích liên quan và đại diện quyền sở hữu nhà nước đối với trường đại học.
Dự thảo quy định, số thành viên hội đồng trường phải là lẻ, ít nhất 17 người, trong đó thành viên bên ngoài trường chiếm tỷ lệ tối thiểu 30%.
Hiệu trưởng Đại học Điện lực Trương Huy Hoàng đề xuất giảm tỷ lệ thành viên bên ngoài vào Hội đồng trường.
"Hội đồng trường có 17 người mà phần khá lớn là thành viên từ bên ngoài. Những người này không thể sâu sát với hoạt động của nhà trường nên sẽ gây khó khăn trong việc đưa ra những quyết nghị hợp lý", Hiệu trưởng Đại học Điện lực Trương Huy Hoàng nói.
Hiệu trưởng Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) Nguyễn Văn Nội cũng cho rằng, phải là người trong trường mới nắm vững, theo sát thông tin, hoạt động của đại học và tạo thuận lợi cho việc hoạch định chiến lược phát triển của nhà trường. Để tỷ lệ 30% thành viên bên ngoài như dự thảo là quá nhiều.
Ông Nội cùng đại diện các trường Công nghệ Giao thông vận tải, Hàng hải Việt Nam... đề xuất giảm sự tham gia của người ngoài vào hội đồng trường xuống 20% hoặc thấp hơn.
Có sinh viên trong hội đồng trường để phù hợp với yêu cầu quốc tế
Một quy định mới trong dự thảo là sự tham gia của sinh viên vào hội đồng trường. Có đại biểu cho rằng, sinh viên với sự non về kinh nghiệm, tầm nhìn và bản lĩnh bảo vệ chính kiến... sẽ khó có tiếng nói, hoặc chỉ đóng vai trò mờ nhạt trong tổ chức nhiều "cây đa, cây đề" về quản lý đại học, doanh nghiệp...
Tuy nhiên, từ thực tế của Đại học Bách khoa Hà Nội, bà Lê Minh Thắng, Chủ tịch Hội đồng trường, cho rằng sự tham gia của sinh viên là điểm tích cực và cần thiết. Bà dẫn chứng khi Đại học Bách khoa tham gia kiểm định quốc tế của HCERES, họ thắc mắc rất nhiều vì không có sinh viên trong hội đồng trường. Dù trường giải thích có thành viên là Bí thư Đoàn, họ vẫn không chấp nhận.
"Việc có sinh viên trong hội đồng trường là cần thiết theo quan điểm của quốc tế. Sinh viên cần có tiếng nói, có quyền và trách nghiệm được quyết nghị những vấn đề của nhà trường, những điều liên quan trực tiếp đến họ. Nếu không cho sinh viên vào hội đồng trường, chúng ta sẽ khó qua được kiểm định quốc tế và khó tăng hạng trong bảng xếp hạng đại học thế giới", bà Thắng chia sẻ.
Hiệu phó Đại học Bách khoa Hà Nội Trần Văn Tớp cũng cho rằng, các đại học nên tin tưởng và tạo cơ hội cho sinh viên thể hiện tiếng nói bằng cách tham gia hội đồng trường. Ở Việt Nam, quy định này mới nhưng các nước Âu, Mỹ đã thực hiện từ lâu.
 Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam Nguyễn Thị Lan cho rằng không nên để hội đồng trường sa vào sự vụ, mua sắm, tiểu tiết... |
Quy định về quyền hạn, trách nhiệm của hội đồng trường cũng là vấn đề được nhiều đại biểu thảo luận. Là một trong số ít đại học đầu tiên của Việt Nam có hội đồng trường từ năm 2007, nhưng Hiệu phó Đại học Hàng hải Việt Nam Nguyễn Khắc Khiêm cho biết, đến nay vai trò của hội đồng trường vẫn chưa rõ ràng. Mọi quyết sách quan trọng của đại học vẫn phụ thuộc vào "tiếng nói quyết định" của hiệu trưởng hoặc Bí thư Đảng ủy. Từ thực tiễn này, ông Khiêm và nhiều đại biểu cho rằng, cần tăng thực quyền cho hội đồng trường.
Đề xuất này phần nào được thể hiện ở dự thảo Luật sửa đổi bổ sung Luật Giáo dục đại học khi tăng thêm 3 điều và bổ sung nội dung trong mục "quyền hạn, trách nhiệm" của hội đồng trường. Cụ thể, ngoài quyền quyết nghị phương hướng hoạt động đào tạo; cơ cấu tổ chức, phương hướng đầu tư phát triển... như Luật 2012, dự thảo có bổ sung quyền quyết nghị chủ trương về thu, chi tài chính, chủ trương mua sắm tài sản thiết bị hàng năm; tổ chức bầu hiện trưởng, các hiệu phó và lấy phiếu tín nhiệm giữa nhiệm kỳ đột xuất.
Tuy nhiên, một số đại diện đại học cho rằng, không nên để hội đồng trường can thiệp quá sâu vào hành chính, mua sắm vì không đúng vai trò. "Hội đồng trường chỉ nên định hướng chiến lược phát triển chứ đừng sa vào sự vụ, mua sắm... Quyền hạn phải đi đôi với năng lực, nếu quy định hội đồng phải quyết định tài chính thì đội ngũ này phải có năng lực tài chính, điều đó là khó cho những người quen làm quản lý đào tạo", Giám đốc Học viện Nông nghiệp Nguyễn Thị Lan nói.
Hiệu trưởng Đại học Điện lực Trương Huy Hoàng cũng cho rằng, nếu để hội đồng trường quyết nghị thu chi tài chính, mua sắm hàng năm thì phải "xây thêm" một ban bệ hỗ trợ vấn đề này.
Dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục Đại học quy định, hội đồng trường là tổ chức quản trị, đại diện các bên có lợi ích liên quan và đại diện quyền sở hữu nhà nước đối với cơ sở giáo dục đại học.
Hội đồng này có nhiệm vụ và quyền hạn: quyết định đường lối phát triển, quy chế tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục đại học; quyết nghị chủ trương thu chi tài chính của nhà trường; được tổ chức bầu hiệu trưởng, hiệu phó và lấy phiếu tín nhiệm giữa nhiệm kỳ đột xuất nếu cần thiết...
Hội đồng trường phải có ít nhất 17 người và là số lẻ. Thành viên trong đó ngoài hiệu trưởng, một hiệu phó, chủ tịch công đoàn, đại diện hội sinh viên... phải có ít nhất 25% là giảng viên khoa/bộ môn, tối thiểu 30% thành viên bên ngoài trường.
