Chương trình nhằm cập nhật kiến thức và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế trong công tác dự phòng bệnh não mô cầu xâm lấn – một bệnh truyền nhiễm cấp tính lây qua đường hô hấp, có thể gây tử vong nhanh chóng trong vòng 24 giờ nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Hội thảo thu hút hơn 400 y bác sĩ trong lĩnh vực dự phòng và lâm sàng tại Việt Nam.
Bệnh diễn tiến nhanh, nguy cơ tử vong chưa đầy 24 giờ
Bệnh não mô cầu xâm lấn do vi khuẩn Neisseria meningitidis, một tác nhân chỉ tồn tại ở người, gây ra. Đây là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có thể gây nhiễm trùng huyết và tổn thương não nghiêm trọng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên đến hơn 50%. Trong số các bệnh nhân sống sót, hơn 10% phải đối mặt với những di chứng nặng nề như mất thính lực, suy giảm nhận thức, động kinh hoặc tàn tật do hoại tử chi. Ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, vẫn có 5–10% bệnh nhân tử vong, thường chỉ trong vòng 24–48 giờ sau khi khởi phát triệu chứng. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, cứ 6 người mắc viêm màng não mô cầu thì có 1 người tử vong, và 1 trong 5 người sống sót phải đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng.
Theo thống kê được trình bày tại hội nghị, từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 ca tử vong. Trẻ em dưới 15 tuổi chiếm 46% tổng số ca bệnh. Số ca mắc tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025.
Nhóm trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người cao tuổi cần được quan tâm
Bệnh não mô cầu xâm lấn có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên từ 16 đến 23 tuổi, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy giảm. Tại Việt Nam, số trường hợp mắc bệnh được ghi nhận cao ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi và nhóm thanh thiếu niên; trong nhóm trẻ dưới 5 tuổi, trẻ dưới 1 tuổi là nhóm có số ca cao nhất. Đặc biệt, 81% số ca ở trẻ dưới 1 tuổi được ghi nhận trong 6 tháng đầu đời. Nguy cơ mắc bệnh cũng cao hơn ở những người sống trong môi trường tập thể đông đúc như trường học, doanh trại quân đội, hoặc những người đi du lịch đến các khu vực đang có nhiều ca mắc bệnh.
Chủ động dự phòng sớm và bao phủ rộng để giảm gánh nặng bệnh tật
Các chuyên gia tại hội thảo nhận định rằng, với mức độ nguy hiểm, khả năng gây tử vong nhanh và nguy cơ để lại di chứng nặng nề, bệnh não mô cầu xâm lấn cần được chủ động phòng ngừa từ sớm.
TS.BS. Nguyễn An Nghĩa, Giảng viên Bộ môn Nhi, Trường Y, Đại học Y Dược TP.HCM, Phó Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM: Theo hướng dẫn dự phòng bệnh não mô cầu của Hội Y học dự phòng Việt Nam, để phòng bệnh do não mô cầu, cần chủ động tiêm vắc-xin phòng ngừa sớm. Các nhóm nguy cơ cao cần được ưu tiên gồm trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền, và những người sống hoặc làm việc tại nơi tập trung đông người như trường học, nhà dưỡng lão, doanh trại quân đội.”
 |
TS.BS. Nguyễn An Nghĩa, Giảng viên Bộ môn Nhi, Trường Y, Đại học Y Dược TP.HCM, Phó Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM. |
Dịch tễ thay đổi theo khu vực và thời gian
Từ góc độ dịch tễ, vi khuẩn não mô cầu có 12 nhóm huyết thanh. Khoảng 95% trường hợp được báo cáo trên toàn cầu là do 5 nhóm huyết thanh A, C, W, Y và B gây bệnh. Tuy nhiên, phân bố nhóm huyết thanh có thể thay đổi theo vùng địa lý và theo thời gian.
Tại Úc, dữ liệu giai đoạn 2008–2018 cho thấy nhóm B từng chiếm ưu thế đến năm 2015, trong khi nhóm W bắt đầu tăng đáng kể từ năm 2014. Đến năm 2017, nhóm B và W gây ra số ca bệnh xâm lấn tương đương nhau. Dữ liệu này cho thấy giám sát dịch tễ liên tục có vai trò quan trọng trong việc theo dõi xu hướng bệnh.
PGS.TS.BS. Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM, chia sẻ: Dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành. Điều này cho thấy bệnh não mô cầu cần được nhìn nhận như một vấn đề dịch tễ động; vì vậy, bao phủ rộng là chìa khóa để bảo vệ tốt hơn.”
 |
| PGS.TS.BS. Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM. |
TS. Raffaella Iantomasi, Tiến sĩ Vi sinh y học và Vi khuẩn học, Giám đốc Y khoa vắc-xin não mô cầu – Công ty Pfizer, chia sẻ: Vắc-xin là một trong những thành tựu lớn của y học trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giúp phòng ngừa hiệu quả bệnh tật, tàn tật và tử vong – và vắc-xin phòng bệnh não mô cầu xâm lấn cũng không ngoại lệ. Dữ liệu đời thực tại các quốc gia khác đã chỉ ra rằng việc sử dụng vắc-xin não mô cầu, bao gồm các vắc-xin cộng hợp tứ giá (MenACWY), có hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh, giảm tỷ lệ mang mầm bệnh và giảm lây truyền trong một số trường hợp nhất định. Do đó, tiêm vắc-xin đầy đủ và đúng thời điểm theo khuyến nghị khoa học là một trong những giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ cá nhân và cộng đồng khỏi căn bệnh nguy hiểm này.”
 |
| TS. Raffaella Iantomasi, Tiến sĩ Vi sinh y học và Vi khuẩn học, Giám đốc Y khoa vắc-xin não mô cầu – Công ty Pfizer. |
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, lộ trình hướng tới kiểm soát viêm màng não vào năm 2030 đặt mục tiêu giảm 50% số ca viêm màng não do vi khuẩn có thể phòng ngừa và giảm 70% số ca tử vong. Lộ trình này cũng nhấn mạnh việc giảm tàn tật và cải thiện chất lượng sống cho những người bị ảnh hưởng bởi viêm màng não. Những mục tiêu trên cho thấy vai trò của cập nhật khoa học, giám sát dịch tễ và trao đổi chuyên môn liên tục trong việc hỗ trợ hệ thống y tế ứng phó với gánh nặng bệnh truyền nhiễm.
 |
| Ông Mark Kuo, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Pfizer Việt Nam – Thái Lan. |
Ông Mark Kuo, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Pfizer Việt Nam – Thái Lan, cho biết: “Pfizer Việt Nam đã đồng hành cùng bệnh nhân và cộng đồng trong nhiều năm qua, góp phần giải quyết những thách thức trong lĩnh vực phòng ngừa và điều trị bệnh. Chuỗi hội thảo khoa học về bệnh não mô cầu xâm lấn lần này, với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành, là minh chứng cho cam kết của Pfizer trong việc cập nhật kiến thức y khoa và hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ chuyên viên y tế. Với niềm tin vững chắc, chúng tôi sẽ tiếp tục theo đuổi sứ mệnh mang đến những đột phá nhằm thay đổi cuộc sống của bệnh nhân.”
