Theo nghiên cứu do nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học Göttingen (Đức) và Đại học Edinburgh (Scotland) thực hiện, dựa trên số liệu của Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO). Các nhà nghiên cứu đã phân tích năng lực tự cung tự cấp của 186 quốc gia và vùng lãnh thổ đối với 7 nhóm thực phẩm chính, gồm: ngũ cốc, rau, trái cây, thực phẩm chứa tinh bột, sản phẩm từ sữa, thịt và cá.
Theo kết quả nghiên cứu, chỉ duy nhất Guyana, quốc gia Nam Mỹ với dân số khoảng 800.000 người, có khả năng tự cung cấp đầy đủ cả 7 nhóm thực phẩm cho người dân mà không cần đến nhập khẩu. Đứng ngay sau đó là Trung Quốc và Việt Nam, hai quốc gia có thể tự chủ được 6 trong số 7 nhóm thực phẩm thiết yếu nêu trên.
Việc Việt Nam nằm trong nhóm dẫn đầu về khả năng tự chủ lương thực được đánh giá là nhờ vào thế mạnh nông nghiệp truyền thống, với sản lượng ổn định ở nhiều ngành hàng quan trọng như lúa gạo, rau quả, thủy sản, thịt và thực phẩm chứa tinh bột. Trong khi nhiều quốc gia trên thế giới phải phụ thuộc phần lớn vào nhập khẩu lương thực, việc duy trì sản xuất nội địa ở mức cao giúp Việt Nam có lợi thế quan trọng về an ninh lương thực trong những tình huống khẩn cấp.
Đáng chú ý, nghiên cứu cũng cho thấy đa số các quốc gia trên thế giới có mức độ tự chủ lương thực khá hạn chế. Trong số 186 quốc gia và vùng lãnh thổ được khảo sát, có tới 154 nước chỉ đáp ứng được từ 2 -5 nhóm thực phẩm, trong khi không ít quốc gia hoàn toàn không tự chủ được bất kỳ nhóm thực phẩm nào. Những quốc gia và vùng lãnh thổ có mức độ tự chủ thấp bao gồm Afghanistan, Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), Iraq, Macau (Trung Quốc), Qatar và Yemen, nơi tình trạng phụ thuộc vào nhập khẩu lên tới trên 50% nguồn lương thực.
Ông Jonas Stehl, nghiên cứu sinh tại Đại học Göttingen và là tác giả chính của công trình nghiên cứu, nhận định: “Sự phụ thuộc lớn vào nhập khẩu từ một số ít đối tác thương mại có thể khiến nhiều quốc gia trở nên dễ bị tổn thương trước các cú sốc toàn cầu. Do đó, việc xây dựng các chuỗi cung ứng lương thực linh hoạt và tăng cường năng lực tự cung tự cấp là yếu tố then chốt nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia”.
Nghiên cứu cũng nhấn mạnh trong bối cảnh biến đổi khí hậu và bất ổn địa chính trị ngày càng phức tạp, việc đảm bảo năng lực tự chủ lương thực trở thành vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với mỗi quốc gia.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu lương thực hàng đầu thế giới, đồng thời vẫn duy trì được nền sản xuất nông nghiệp đa dạng và bền vững phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước. Đây được coi là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam vững vàng hơn trước những biến động khó lường của thương mại toàn cầu trong tương lai.
