Chuyện chưa kể về gia đình cố nhạc sỹ An Thuyên

05/07/2015 | 07:35 In bài viết

Sáng qua, mở mail thấy bài thơ của Lê Duy Phương viết về người nhạc sỹ tài hoa An Thuyên gửi cho tôi, tôi mới biết ông vừa qua đời do một cơn nhồi máu cơ tim.

Không hiểu sao mấy ngày nắng nóng gay gắt này, tại nhà vườn Sóc Sơn tôi thường xuyên mở đĩa nhạc mà nhạc sỹ An Thuyên đã tặng tôi do ca sỹ Phạm Phương Thảo trình bày. Những sáng tác của ông nhất là những ca khúc viết về quê hương xứ Nghệ làm tôi say đắm, bồi hồi..

Tôi gọi điện cho đạo diễn Huyền Lâm vợ nhạc sỹ An Thuyên chia buồn, chị nghẹn ngào nói không nên lời. Gọi điện cho Bông Mai con gái ông, Bông Mai vừa khóc vừa nói “ Cháu cảm ơn, cháu sẽ nhắn tin cho bác ngày giờ viếng bố cháu”.

Cố nhạc sỹ An Thuyên

Những lần gặp nhau, tôi đều nói vui với nhạc sỹ An Thuyên rằng “Ông là người bạo gan không kém cụ Nguyễn Du, dám cắt, xẻ vầng trăng muôn thủa”

Đại thi hào Nguyễn Du đã từng viết trong Truyện Kiều “ Vầng trăng ai xẻ làm đôi”. Nhạc sỹ An Thuyên cũng bạo gan “ Cắt, xẻ” vầng trăng để “ Làm con thuyền nhỏ”. Con thuyền nhỏ nghệ thuật mà ông chèo lái đã vượt qua nhiều sóng gió, cũng như gia đình của ông, một gia đình cả nhà làm nghệ thuật, cả nhà đều là tướng tá theo đúng nghĩa của từ này: Bố, nhạc sỹ, thiếu tướng An Thuyên, mẹ đạo diễn, trung tá Huyền Lâm, con trai,nhạc sỹ thiếu tá An Hiếu, con gái, đạo diễn các chương trình sân khấu nhạc kịch, đại úy Bông Mai. Bây giờ đạo diễn Bông Mai chuyển ra ngoài, làm ở đài truyền hình Việt Nam.

Trò chuyện với nhạc sỹ Nguyễn An Thuyên tôi mới biết, bố ông, Nguyễn Như Tùng, một nhà nho xứ Nghệ, thông thạo tiếng Hán từng làm thư ký cho một hãng buôn gỗ ở Quảng Ninh thời thuộc Pháp. Năm 1945, ông theo cách mạng, về quê làm chủ tịch liên việt xã, rồi những sai lầm của cuộc cải cách điền địa làm ông trắng tay, cả gia đình khốn khổ… Sau cải cách, được trả lại thành phần, cả nhà ông thành lập một gánh hát. Nhạc sỹ An Thuyên kể, bố ông hát hay, đàn giỏi, anh trai ông, Nguyễn Anh Cấp, cũng hát hay, biết chơi đàn, kéo nhị, làm họa sỹ vẽ phông cho các buổi biểu diễn. Thời trẻ, Nguyễn An Cấp thường đóng vai nữ, má phấn, môi son, y như con gái thật. Nhạc sỹ An Thuyên là con thứ sáu trong gia đình có 7 người con. “ Đoàn văn công” gia đình An Thuyên thường biểu diễn các vở như “ Thạch Sanh” “ Tống Trân-Cúc Hoa” “ Lương Sơn Bá, Chúc Anh Đài”…An Thuyên được phân công làm “ nhạc trưởng”. Gánh hát gia đình nhạc sỹ An Thuyên thời đó thường đi biểu diễn cho cả làng, cả xã và được hợp tác xã trả công điểm …

Được nuôi dưỡng trong gia đình cả nhà đều làm văn nghệ, đều yêu nghệ thuật, ở một vùng quê nghèo xứ Nghệ, khi lớn lên, An Thuyên lại được tiếp xúc với những văn nghệ sỹ quê nhà. Năm 15 tuổi, chính nhà thơ Trần Hữu Thung là người đã phát hiện ra những năng khiếu nghệ thuật của An Thuyên. Nhạc sỹ An Thuyên nói rằng, thời gian ba bốn năm được phân công đi sưu tầm dân ca ở vùng đất miền Trung đã nuôi dưỡng tâm hồn ông, nuôi dưỡng những làn điều dân ca trong ông, nên khi ông sáng tác, những làn điệu dân ca xứ Nghệ đã thấm vào máu thịt, thấm vào từng câu, từng chữ, từng nốt nhạc mà tự nhiên cất lên thành lời, thành điệu, thành âm thanh …Cũng dễ hiểu vì sao gia đình ông hiện nay, vợ, các con ông cũng yêu nghệ thuật, làm nghệ thuật, cũng say mê sáng tạo như ông.

Nhạc sỹ An Thuyên nói rằng ông dạy con trước hết là dạy làm người. Làm người trước hết phải có lòng trắc ẩn, phải biết rơi nước mắt trước nỗi đau của con người. Làm người phải luôn nhớ về nguồn cội, nguồn cội từ gia đình, từ quê hương, mà cụ thể ở đây là quê hương xứ nghệ, từ củ khoai, củ sắn, từ con ốc con cua, từ những gì làm nên truyền thống gia đình mình, quê hương… “Tôi thường nói với các con rằng bố mẹ ra đi với hai bàn tay trắng, những gì mà gia đình mình có được như hôm nay đều bắt nguồn từ củ khoai, củ sắn, từ điệu dân ca, từ hồn vía quê hương xứ Nghệ… và điều quan trọng nhất của người làm nghệ thuật là cái tâm. Tôi thường dặn con trai An Hiếu, khi con ra đường gặp hoàn cảnh thương tâm phải biết rơi nước mắt thì nốt nhạc của con mới có ý nghĩa. Dạy con là, mọi sáng tạo đều phải bắt nguồn từ cuộc sống, nếu không, những bản nhạc sáng tác ra cũng như là một thứ thời trang…” Nhạc sỹ An Thuyên tâm sự.

Vợ nhạc sỹ An Thuyên, đạo diễn Huyền Lâm, người từng đóng phim “Chuyến xe bão táp”, nhớ đến lời dặn của bố, một nhà nho, một người chuyên bốc thuốc chữa bệnh cứu người “Trong gói thuốc ta bỏ gì vào chỉ ta biết, nhưng, đừng tưởng không ai biết, trời biết đấy… bố chỉ dặn các con làm gì cũng phải ngay thẳng, đàng hoàng, những gì ta không muốn thì đừng mang đến cho người khác …”. Đạo diễn Huyên Lâm nói, bây giờ bà cũng dạy con như vậy, dạy bằng chính tấm gương của ông cha, của chính bản thân mình: “Tôi thường tâm sự với các con, khuyên các con phải thuyết phục người khác bằng chính công việc của mình chứ không chỉ bằng lời nói”.

Qua điện thoại, đạo diễn trẻ Bông Mai kể: Lên 5 tuổi, bố đã dạy Mai chơi đàn ghi ta. Khi chuyển ra Hà Nội, vì nhà không có điều kiện mua đàn, bố đã vẽ ra dấy những phím đàn Piano cho Mai tập. Thi vào trường cao đẳng nghệ thuật, Mai đỗ thủ khoa về múa, nhưng bố mẹ muốn Bông Mai học toàn diện các môn nghệ thuật. Bông Mai đã được bố mẹ tạo điều kiện học đủ các bộ môn như thanh nhạc, đàn Piano… “Bây giờ, khi làm đạo diễn các chương trình nhạc kịch Mai mới thấy việc học toàn diện các môn nghệ thuật là rất cần thiết cho người làm đạo diễn, Mai cảm ơn bố mẹ vô cùng…” Bông Mai thổ lộ.

Gia đình cố nhạc sỹ An Thuyên

Nhạc sỹ An Thuyên sinh năm 1949, tại Quỳnh Lưu, Nghệ An. Năm 1967 vào công tác ở ty văn hóa Nghệ An, năm 1975 vào bộ đội; Năm 1977 công tác ở đoàn văn công quân khu 4 … Ông không chỉ “bạo gan” cắt, xẻ vầng trăng, ông còn bạo gan đem cả gia đình ra Hà Nội với hai bàn tay trắng vào thời điểm như ông nói với tôi “Người xứ Nghệ đói… mắt vàng như nghệ …”. Gia đình phải ăn nhờ, ở đợ, chuyển chổ ở đến 20 lần, phải ở trên gác xép để làm nghệ thuật. Năm 1992, nhạc sỹ An thuyên “ bạo gan” đảm nhận vai trò hiệu trưởng một trường nghệ thuật sắp giải thể và ông đã thành công, đưa trường cao đẳng nghệ thuật quân đội (nay là trường đại học) trở thành một trung tâm đào tạo những người làm nghệ thuật danh tiếng với phương châm: mình dạy những gì xã hội cần chứ không phải dạy những gì mình có. Bây giờ, ở tuổi ngoài sáu mươi, nhạc sỹ An Thuyên lại “ bạo gan” đảm nhận vai trò trưởng ban vân động thành lập hiệp hội phát triển văn hóa doanh nghiệp Việt Nam. Hôm đài truyền hình Hà Tĩnh mời một số nhà thơ, nhạc sỹ giao lưu, tôi cũng được mời và thật bất ngờ, chúng tôi gặp nhau ở một khu nhà tuyệt đẹp ven hồ Tây, nhạc sỹ An Thuyên dưới thiệu “Đây là trụ sở của Hiệp hội phát triển văn hóa doanh nghiệp Việt Nam” bây giờ ông làm giám đốc.

Ấy vậy mà An Thuyên đã ra đi, đi về cõi vĩnh hằng để lại tiếc thương cho bao người yêu mên ông.

Dù đảm nhận vai trò gì, thiếu tướng, nhạc sỹ An Thuyên vẫn say mê sáng tác, ông viết đều và những ca khúc như “Em chọn lối này” “Đêm đò đưa nhớ Bác” “Thơ tình của núi” “Chín bậc tình yêu” “Huế thương” “Ca dao em và tôi” …luôn thấm đượm chất dân ca, luôn sống trong lòng những người yêu nhạc. Cho đến nay, ông đã nhận được nhiều giải thưởng về sáng tác của hội nhạc sỹ Việt Nam; của Bộ Quốc phòng, Bộ Văn hóa …

Tôi nhớ lần ông lái xe ô tô đón tôi qua XÓM NÚI (Sóc Sơn ) nơi có ngồi nhà nghỉ ngoại thành của vợ chồng ông. Tôi thấy vợ ông đạo diễn Huyền Lâm đang xắn tay dọn dẹp nhà của, hai cháu ngoại chạy ra chạy vào ríu rít …tôi bỗng nhớ câu nói của đạo diễn Bông Mai, con gái ông “Bố mẹ luôn dạy chúng cháu coi trọng gia đình, gia đình là số một”.

Nhà vườn Sóc Sơn 2015