Hai vị giáo sư đã tập hợp chữ ký của hơn 1.000 nhà khoa học khắp các trường đại học Mỹ ký trong vòng một tuần trước khi gửi thư tới Tổng thống Joe Biden và Hội đồng An ninh Quốc gia của Nhà Trắng.
Cụ thể, cặp đôi giáo sư vật lý Steven Kivelson và Peter Michelson viết trong thư: “Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của nghiên cứu học thuật là theo đuổi kiến thức mới về thế giới tự nhiên cũng như giáo dục và đào tạo thế hệ nhà khoa học tiếp theo. Hoạt động này tốt nhất nên được thực hiện một cách cởi mở và hợp tác bởi các nhà khoa học có nguyên tắc và tận tâm từ khắp nơi trên thế giới".
Thỏa thuận hợp tác khoa học và công nghệ (STA) mang tính bước ngoặt giữa Mỹ và Trung Quốc được ký kết lần đầu tiên vào năm 1979 khi Washington và Bắc Kinh thiết lập quan hệ ngoại giao. Thỏa thuận này đã được gia hạn cứ sau 5 năm kể từ đó.
Nhưng mối lo ngại ngày càng tăng của Mỹ về hành vi đánh cắp tài sản trí tuệ của Trung Quốc đã khiến các nhà lập pháp tại Quốc hội Mỹ đặt câu hỏi liệu thỏa thuận có nên tiếp tục hay không.
Vào tháng 6 vừa qua, 10 thành viên của Đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đã gửi thư kêu gọi Ngoại trưởng Antony Blinken không gia hạn thỏa thuận.
Các nhà lập pháp lập luận rằng: “Trung Quốc sẽ tiếp tục tìm kiếm cơ hội khai thác các mối quan hệ đối tác được tổ chức theo STA để thúc đẩy các mục tiêu quân sự của mình ở mức độ lớn nhất có thể và trong một số trường hợp nhằm cố gắng làm suy yếu chủ quyền của Mỹ".
Hôm thứ Tư, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết họ đang tìm cách gia hạn STA thêm 6 tháng trong khi tiến hành đàm phán với chính quyền Bắc Kinh để "sửa đổi và củng cố" các điều khoản của thỏa thuận.
Hai giáo sư Kivelson và Michelson hoan nghênh động thái này, nói rõ rằng họ không muốn "giảm thiểu tầm quan trọng của các vấn đề liên quan" như đánh cắp tài sản trí tuệ. Họ khẳng định rằng nghiên cứu học thuật tại các trường đại học “không phải là độc quyền cũng như không liên quan đến thông tin mật”.
Bức thư ngỏ chỉ ra rằng thông tin nghiên cứu liên quan đến các mối lo ngại về an ninh quốc gia “nên được phân loại”, trong khi nghiên cứu cơ bản tại các trường đại học Mỹ “có mục đích được xuất bản công khai” và “không nên được phân loại”.
Thỏa thuận này đã cung cấp một khuôn khổ cho sự kết nối giữa con người với con người và trao đổi giáo dục trong bốn thập kỷ qua, mang lại lợi ích to lớn cho Mỹ, theo bức thư.
Các nhà khoa học viết trong thư ngỏ: “Chúng tôi có thể chứng minh rằng việc cắt đứt quan hệ với Trung Quốc sẽ tác động trực tiếp và tiêu cực đến nghiên cứu của chúng tôi, công việc của các đồng nghiệp trực tiếp và/hoặc sứ mệnh giáo dục của các trường đại học của chúng tôi”.
Các nhà khoa học khẳng định chính quyền Biden nên gia hạn thỏa thuận, "không phải vì Trung Quốc muốn, mà là vì nó có lợi nhất cho Mỹ".
