Năm 2022, thế giới có 250 triệu người rơi vào cảnh mất an ninh lương thực khẩn cấp, con số cao nhất được ghi nhận trong những năm gần đây. Trong số này, khoảng 376.000 người ở 7 nước trong tình cảnh thiếu ăn, trong khi 35 triệu người khác ngấp nghé ngưỡng này. Phát biểu trước Hội đồng Bảo an LHQ, điều phối viên của LHQ về phòng chống và ứng phó với nạn đói, bà Reena Ghelani, nêu rõ phụ nữ và trẻ em là những đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất.
Theo bà Reena Ghelani, đói kém và xung đột là hai yếu tố có tác động qua lại. Một mặt, xung đột và mất an ninh là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu ăn và nạn đói. Từng nước trong nhóm 7 nước có nhiều người dân đói ăn đều bị ảnh hưởng bởi xung đột vũ trang hoặc bạo lực cực đoan, 5 nước gồm Afghanistan, Haiti, Somalia, Nam Sudan và Yemen thường xuyên nằm trong chương trình nghị sự của HĐBA. Theo bà Reena Ghelani, xung đột vũ trang phá hủy hệ thống lương thực, lung lay sinh kế, khiến người dân phải rời bỏ nhà cửa, rơi vào những hoàn cảnh khó khăn và đói khổ.
Mặt khác, mất an ninh lương thực cũng gây ra sự bất ổn. Nghiên cứu gần đây của Chương trình Lương thực thế giới (WFP) đã cho thấy tình trạng mất an ninh lương thực (đi kèm với những bất ổn có sẵn, tâm lý tuyệt vọng do nghèo đói và bất bình đẳng gây ra cùng với các vấn đề quản trị) sẽ khiến con người có xu hướng chuộng bạo lực hơn hòa bình.
Bà Ghelani nhận định nạn đói bắt nguồn từ xung đột sẽ càng trầm trọng hơn khi có thêm những tác động của biến đổi khí hậu và các cú sốc kinh tế. Biến đổi khí hậu đang ngày càng lộ rõ là yếu tố làm gia tăng các mối nguy hiểm theo cấp số nhân. Một khi thiếu nguồn nước và các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác, mức độ cạnh tranh sẽ gia tăng và tình trạng di dân để tìm nguồn nước cũng xảy ra nhiều hơn trong khi xung đột và nạn đói lan rộng. Trong nhóm 10 nước bị dễ bị tổn thương nhất trước các rủi ro liên quan đến khí hậu, có đến 7 nước bị ảnh hưởng bởi xung đột, 6 nước đang có lực lượng gìn giữ hòa bình của LHQ hoạt động hoặc thực hiện nhiệm vụ chính trị đặc biệt và 4 nước có hơn 1 triệu người vừa mới thoát nạn đói. Ở chiều ngược lại, tình trạng bất ổn ở các nước bị ảnh hưởng bởi xung đột cũng cản trở các nỗ lực thích ứng với khí hậu. Điều này khiến các cộng đồng vốn đã dễ bị tổn thương tiếp tục nghèo đi, đói hơn và giảm dần khả năng chống chịu.
Trước thực trạng trên, điều phối viên Reena Ghelani kêu gọi thế giới nỗ lực nhiều hơn để ngăn chặn, giảm thiểu và chấm dứt mọi hình thức xung đột. Điều phối viên của LHQ nhấn mạnh cần phải làm mới cam kết duy trì hòa bình thông qua hệ thống đa phương đã được truyền sinh lực mới, trong đó các chính phủ, LHQ và các tổ chức khu vực cùng chung tay hành động.
Bà Ghelani kêu gọi hành động trong 5 lĩnh vực. Thứ nhất, đảm bảo các bên xung đột tôn trọng luật nhân đạo quốc tế, trong đó có việc bảo vệ các cơ sở cần thiết cho sự sống của người dân như kho lương thực, hệ thống nước và các cơ sở cần thiết cho sản xuất và phân phối lương thực. Thứ hai, tận dụng tốt hơn các cơ chế cảnh báo sớm đồng thời phối hợp hành động sau khi nhận thông tin cảnh báo. Thứ ba, táo bạo và sáng tạo trong việc tìm cách giảm thiểu tác động của xung đột đối với những nhóm dễ bị tổn thương nhất. Thứ tư, đặt phụ nữ và trẻ em gái ở trung tâm của các nỗ lực. Thứ năm, tránh phản ứng nửa vời, rời rạc đối với các rủi ro có thể lan rộng, cần gây quỹ tài trợ nhân đạo phù hợp cũng như các nỗ lực giải quyết khủng hoảng kinh tế và khí hậu.
