Chính phủ Uzbekistan đã đầu tư mạnh vào một loạt các dự án nghệ thuật và kiến trúc đầy tham vọng trong những năm gần đây để quảng bá nghệ thuật nước này trên thế giới, với Bảo tàng Nghệ thuật Nhà nước mới ở thủ đô Tashkent với tham vọng trở thành không gian triển lãm lớn nhất Trung Á.
Odil Mukhamedov, 26 tuổi, đã nhìn thấy cơ hội để giúp xây dựng lĩnh vực kinh tế sáng tạo khi thành lập cộng đồng sáng tạo Moc vào năm 2019.
"Chúng tôi bắt đầu tập hợp mọi người sáng tạo mà chúng tôi biết: nghệ sĩ, nhạc sĩ, nhà thiết kế, kiến trúc sư", Mukhamedov chia sẻ. "Cộng đồng bắt đầu mở rộng và sau đó chúng tôi bắt đầu hiểu rằng tiềm năng của những người sáng tạo ở Uzbekistan là rất lớn".
Nếu không có ngành công nghiệp đúng nghĩa, rất khó để thu hút người trẻ Uzbekistan ở lại nước làm việc, theo Mukhamedov. “Và chúng tôi bắt đầu nghĩ cách tìm động lực cho thế hệ trẻ để họ có thể ở lại đây và tạo ra các dự án của mình”.
Cựu Tổng thống Islam Karimov, một nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ, đã lãnh đạo Uzbekistan giành độc lập vào năm 1991. Nhà lãnh đạo này nắm quyền trong 25 năm cho đến khi qua đời vào năm 2016.
Kể từ đó, quốc gia đông dân nhất Trung Á đã thực hiện một loạt các cải cách chính trị và kinh tế, bao gồm việc hạ thấp rào cản thương mại, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các công ty kinh doanh và mở cửa thị trường ngoại hối.
Chính phủ Uzbekistan thúc đẩy các ngành công nghiệp sáng tạo được coi là một phần mở rộng của các mục tiêu đó.
Tập thể Moc tổ chức các lễ hội nghệ thuật độc lập trên khắp Uzbekistan, bao gồm một lễ hội âm nhạc điện tử ở vùng sa mạc Biển Aral và một “lễ hội của các lễ hội” có tên là Mocfest tại thủ đô Tashkent.
Mocfest năm nay diễn ra từ ngày 23 đến ngày 25 tháng 8 và có sự góp mặt của các nhạc sĩ, nghệ sĩ, đầu bếp và nhà môi trường trẻ.
“Chúng tôi thấy rằng nền kinh tế của đất nước đang phát triển. Vì vậy, đây là thời điểm để những người trẻ sáng tạo đứng lên và lên tiếng", Mukhamedov cho biết.
Với 40% dân số Uzbekistan dưới 25 tuổi, những người Uzbek trẻ tuổi đã tận dụng các nền tảng mạng xã hội để tiếp cận khán giả toàn cầu bằng nội dung của họ.
Cựu vận động viên thể dục dụng cụ và ngôi sao mạng xã hội Asal Saparbaeva đã thu hút hàng trăm triệu lượt xem trên TikTok và gần 15 triệu người theo dõi trên các kênh truyền thông xã hội của cô trên toàn thế giới với thương hiệu thể thao mạo hiểm và phong cách thể thao Uzbek độc đáo của cô.
Saparbaeva và chồng cô, Yaroslav Nikolenko, đã phát triển công ty truyền thông xã hội của họ trong thời kỳ đại dịch, đăng tải 5-6 video mỗi ngày trên tất cả các mạng xã hội. Họ thấy rằng việc tạo video không có ngôn ngữ giúp tiếp cận được nhiều đối tượng khán giả toàn cầu hơn.
Nhà sáng tạo này nhận định mạng xã hội có thể mang đến cho những người trẻ tuổi cơ hội thể hiện bản thân. “Trường học buộc bạn phải làm điều gì đó, nhưng trên internet, bạn có thể học hoặc tự tạo ra điều gì đó cho mình. Tôi nghĩ đó là lý do tại sao giới trẻ bị cuốn hút bởi tất cả những điều này. Họ nhìn thấy tương lai trong đó”, Saparbaeva nói.
Tại Tashkent, Human House Gallery là trung tâm của các nghệ sĩ địa phương trong hơn 20 năm qua. Người sáng lập kiêm giám đốc Lola Saifi cho biết Uzbekistan đã thay đổi rất nhiều trong năm năm qua.
“Kinh doanh ở Uzbekistan đã trở nên dễ dàng hơn nhiều”, Saifi cho biết. “Nhiều lĩnh vực hiện đang chứng kiến sự tăng trưởng và giảm bớt tình trạng quan liêu, điều này rất quan trọng. Đối với nền kinh tế sáng tạo, tôi nghĩ vẫn đang ở giai đoạn đầu và nhà nước vẫn chưa thấy được sự khác biệt giữa nền kinh tế sáng tạo và không sáng tạo”.
Các nghệ sĩ địa phương cho biết mặc dù có sự hậu thuẫn chính thức cho các dự án mang tính bước ngoặt, nhưng hỗ trợ tài chính ở cấp cơ sở vẫn khó tiếp cận, mặc dù lĩnh vực này có thể đóng góp giá trị cho nền kinh tế.
“Đó là cùng một tinh thần kinh doanh, cùng một doanh nghiệp như tất cả những lĩnh vực khác. Nó cũng có thể đóng thuế, có thể mang lại cơ hội cho những người sống ở các vùng xa xôi của Uzbekistan”, bà Saifi cho biết.
Có những dấu hiệu cho thấy nền kinh tế sáng tạo đang được công nhận rộng rãi. Năm nay, Uzbekistan sẽ tổ chức Hội nghị thế giới lần thứ tư về kinh tế sáng tạo vào tháng 10, nhằm mục đích phục hồi các lĩnh vực sáng tạo bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch.
“Sẽ mất một thời gian, nhưng chúng ta đã thấy rằng rất nhiều thứ đã thay đổi và sự thay đổi này sẽ tiếp tục là điểm then chốt để toàn bộ đất nước phát triển”, Mukhamedov nói. “Chúng tôi thực sự tin rằng nền kinh tế sáng tạo và những người sáng tạo có thể đưa đất nước lên một tầm cao mới”.
