Ngày càng có nhiều lo ngại về các tác động của hạt vi nhựa (được tạo ra khi các sản phẩm nhựa phân hủy trong môi trường) được tìm thấy từ các vùng đáy biển sâu nhất cho đến những đỉnh núi cao như Everest. Trong cơ thể người, hạt vi nhựa được phát hiện trong máu, sữa mẹ và nhau thai.
Báo cáo của UNEP được đưa ra 2 tuần trước khi các nhà đàm phán từ gần 200 quốc gia sẽ nhóm họp tại Paris (Pháp) để tiến hành vòng đàm phán mới về một thỏa thuận mang tính ràng buộc pháp lý vào năm 2024 nhằm chấm dứt ô nhiễm nhựa. Báo cáo đề xuất kế hoạch dựa trên tái sử dụng, tái chế và đa dạng hóa nguyên liệu sử dụng để giúp giảm 80% ô nhiễm nhựa vào năm 2040 nói chung và giảm một nửa lượng sản xuất nhựa sử dụng một lần.
Báo cáo trên dẫn các nghiên cứu cho thấy nhựa có thể thải ra 19% lượng khí gây hiệu ứng nhà kính vào năm 2040. Điều này sẽ ngăn cản thế giới đạt cam kết trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu về việc giới hạn mức tăng nhiệt toàn cầu ở 1,5 độ C so với thời tiền công nghiệp.
Giám đốc điều hành UNEP, bà Inger Andersen cho biết: “Cách chúng ta sản xuất, sử dụng và vứt bỏ đồ nhựa đang gây ô nhiễm các hệ sinh thái, đặt ra nhiều nguy cơ cho sức khỏe con người và gây bất ổn khí hậu”. Theo bà, lộ trình giảm ô nhiễm được nêu trong báo cáo trên “giảm đáng kể các nguy cơ này, thông qua một cách tiếp cận mới, theo đó giữ cho đồ nhựa ở ngoài hệ sinh thái, ngoài cơ thể và trong nền kinh tế”.
Năm 2020, khoảng 238 triệu m3 rác thải từ nhựa dùng một lần, như hộp đựng, đã được thải ra trên khắp thế giới. Khoảng một nửa số này không được quản lý, ví dụ được chôn trong môi trường hoặc được đốt. Nếu không có thay đổi lớn, UNEP dự báo lượng rác thải nhựa hằng năm sẽ lên tới 408m3 vào năm 2040, trong đó 380m3 là nhựa làm từ nhiên liệu hóa thạch. Như vậy, khoảng 227m3 nhựa sẽ đi ra môi trường.
Báo cáo ước tính với một loạt giải pháp “thay đổi hệ thống”, con số ô nhiễm trên sẽ giảm xuống còn 41m3. Tuy nhiên, UNEP nhấn mạnh việc này phải làm ngay, không còn thời gian để lãng phí.
Báo cáo nêu rõ: “3-5 năm tới là khung thời gian quan trọng để hành động nhằm đặt thế giới trên lộ trình hướng đến việc thực hiện kịch bản thay đổi hệ thống vào năm 2040”.
Tái sử dụng là biện pháp hiệu quả nhất, giúp giảm tới 30% ô nhiễm nhựa vào năm 2040, với việc đưa vào những thứ như chai nước tái sử dụng, hệ thống gửi lại hộp đựng và các loại máy tự động thu gom chai nhựa. Theo báo cáo, trong khi các chính phủ là người khởi xướng sự thay đổi này, người tiêu dùng sẽ phải “từ bỏ sự tiện lợi và tập quen với các sản phẩm trông ít bóng bẩy hơn”.
Báo cáo cho biết thêm tái chế đồ nhựa tốt hơn cũng giúp giảm 1/5 lượng rác thải nhựa, trong khi thay thế đồ nhựa bằng các sản phẩm khác như giấy hoặc nguyên liệu tổng hợp, có thể giúp giảm thêm 17%.
