Trải nghiệm đa giác quan tại triển lãm 120 năm Đại học Quốc gia Hà Nội

Phát biểu tại lễ khai mạc, PGS.TS. Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh: “Triển lãm mở ra một không gian đặc biệt để nhìn lại hành trình 120 năm không chỉ qua những văn bản lưu trữ hay các cột mốc lịch sử quen thuộc, mà còn thông qua trải nghiệm nghệ thuật, ký ức không gian và sự đối thoại trực diện với di sản”.

Theo ông, cách đây 120 năm, chính từ không gian đang diễn ra triển lãm hôm nay, những nền móng đầu tiên của giáo dục đại học hiện đại Việt Nam đã được hình thành, mở ra một giai đoạn chuyển biến quan trọng trong tư duy đào tạo và tiếp cận tri thức. Vì vậy, khi di sản được kể lại bằng ngôn ngữ nghệ thuật cùng các phương thức trưng bày mới, lịch sử không còn nằm yên trong tư liệu mà có cơ hội chạm tới công chúng trẻ theo cách trực quan và giàu cảm xúc hơn. Từ đó, quá khứ, hiện tại và tương lai của môi trường đại học được kết nối trong cùng một dòng chảy liên tục.

PGS.TS. Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại sự kiện. Ảnh: VNU-SIS

Trong khi đó, PGS.TS. Nguyễn Văn Hiệu, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật cho rằng triển lãm không chỉ là hoạt động hướng tới một dấu mốc kỷ niệm, mà còn là dịp nhìn lại toàn bộ dòng chảy lịch sử giáo dục đại học Việt Nam từ góc nhìn của nghệ thuật sáng tạo và tinh thần khai phóng.

Theo đó, lịch sử giáo dục nếu chỉ được tiếp cận qua dữ kiện hay niên biểu sẽ khó tạo nên sự kết nối sâu với công chúng hôm nay. Việc đưa nghệ thuật vào diễn giải di sản vì thế mở ra một cách tiếp cận khác, nơi ký ức học thuật được tái hiện bằng cảm xúc, hình ảnh và trải nghiệm thị giác thay vì chỉ tồn tại trong những ghi chép khô cứng.

PGS.TS. Nguyễn Văn Hiệu cũng nhấn mạnh vai trò của nhà trường trong bối cảnh giáo dục đương đại, khi yêu cầu đặt ra không còn dừng ở đào tạo nhân lực theo từng chuyên ngành tách biệt, mà hướng tới hình thành lớp người học có tư duy liên ngành, khả năng thích ứng và năng lực sáng tạo trước những biến đổi nhanh của xã hội.

PGS.TS. Nguyễn Văn Hiệu chia sẻ về triển lãm đặc biệt nhân dấu mốc 120 năm. Ảnh: VNU-SIS

Triển lãm quy tụ hơn 50 tác phẩm của hơn 30 tác giả, tạo nên một bức tranh đa dạng về chất liệu, ngôn ngữ biểu đạt và cách tiếp cận di sản. Một trong những điểm nhấn gây ấn tượng mạnh là không gian “thư viện cổ” được thiết kế tại tầng 1, gợi nhắc bầu không khí học thuật thời kỳ Đông Dương.

Ít ai biết rằng chính tại vị trí nay là Hội trường Lê Văn Thiêm, hơn một thế kỷ trước từng hình thành thiết chế thư viện của toàn bộ Đại học Đông Dương. Vì vậy, không gian này không chỉ mang tính trưng bày mà còn giống như một cuộc “khai quật ký ức”, nơi lịch sử giáo dục đại học được đánh thức bằng trải nghiệm thị giác và cảm xúc.

Ban tổ chức đã phục dựng nơi đây thành một thư viện cổ kính với ánh sáng trầm, hệ kệ sách cao hai tầng và cấu trúc trần nhà nguyên bản được giữ lại gần như tối đa. Việc tận dụng kiến trúc sẵn có tạo nên chiều sâu không gian đặc biệt, khiến người xem có cảm giác đang bước vào một lớp trầm tích tri thức kéo dài suốt hơn 120 năm lịch sử. Đáng chú ý, dù công trình này từng nhiều lần được sử dụng cho các hoạt động triển lãm, hệ thống không gian hai tầng đặc trưng gần như chưa từng được khai thác đúng mức như lần này.

Không gian thư viện cổ được tái hiện tại Hội trường Lê Văn Thiêm. Ảnh: VNU-SIS

Chia sẻ với Ngày Nay, Giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cho biết triển lãm lần này có thể xem là phiên bản nâng cấp toàn diện từ dự án “Cảm thức Đông Dương” từng xuất hiện tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo trước đây. Theo ông, ê-kíp vẫn giữ lại tinh thần cốt lõi của dự án cũ nhưng phát triển theo quy mô lớn hơn nhiều, từ số lượng tác phẩm, cách tổ chức không gian cho đến trải nghiệm thị giác và công nghệ.

“Chúng tôi xây dựng kịch bản dựa trên các tác phẩm đã có nhưng nâng cấp mạnh mẽ. Số lượng tác phẩm tăng gần gấp đôi, nhiều tác phẩm cũ cũng được thực hiện lại dưới hình thức mới. Có thể nói, đây gần như là Cảm thức Đông Dương – phiên bản 2, khi cả quy mô lẫn chất lượng đều được nâng lên đáng kể”, ông Sơn cho biết.

Ấn tượng với màn trình diễn video mapping trên mái vòm tòa kiến trúc có tuổi đời 120 năm. Ảnh: VNU-SIS

Hơn 30 nghệ sĩ tại giảng dạy và học tập tại Đại học Quốc gia Hà Nội tham dự triển lãm. Ảnh: VNU-SIS

Không gian thời trang cũng được thiết kế như một “mini festival” kéo dài suốt một tuần thay vì chỉ dừng ở những buổi trình diễn đơn lẻ. Bên cạnh các bộ sưu tập, chương trình còn tích hợp chuỗi hoạt động bổ trợ như tọa đàm, bài giảng đại chúng, trình diễn nghệ thuật và âm nhạc nhằm mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Cách tổ chức này cho thấy triển lãm không còn được nhìn như một sự kiện thưởng lãm khép kín, mà đang dịch chuyển dần sang mô hình không gian văn hóa tương tác, nơi người xem có thể tham gia, đối thoại và trải nghiệm liên tục.

Đáng chú ý, phần video mapping được đầu tư với quy mô lớn hơn hẳn các mùa trước. Ba tác phẩm mapping mới tại khu vực tầng tháp khai thác các hình ảnh biểu tượng như tuyết liên - họa tiết thời Lý và hình phượng, tạo nên những lớp liên tưởng vừa mang tính truyền thống vừa đậm chất thị giác đương đại. Trong khi đó, tác phẩm video mapping “Ước mộng Đông Dương”, trình chiếu trên toàn bộ mặt tiền phía sau tòa nhà, được thực hiện bởi ba nghệ sĩ trẻ và chỉ xuất hiện duy nhất trong đêm khai mạc. Việc lựa chọn trình chiếu “một lần duy nhất” cũng tạo nên cảm giác sự kiện, khiến trải nghiệm nghệ thuật mang tính thời điểm và khó lặp lại.

Triển lãm mang lại trải nghiệm đa giác quan ấn tượng. Ảnh: VNU-SIS

Theo ê-kíp thực hiện, triển lãm lần này còn mang tham vọng mở ra tiền đề cho việc khai thác hiệu quả hơn các không gian di sản và học thuật trong nhà trường, hướng tới phục vụ cộng đồng và góp phần thúc đẩy các hoạt động văn hóa gắn với kinh tế đêm.