 |
| Mặt trước của di tích Dinh Tỉnh trưởng Gò Công hiện nay. |
Khung cảnh đổ nát
Ngày 10/5, phóng viên Ngày Nay có mặt tại Dinh Tỉnh trưởng Gò Công để ghi nhận thực tế hiện trạng công trình nhiều tai tiếng này. Cổng chính của Dinh nằm ở mặt tiền đường Nguyễn Văn Côn khoá chặt, một bên Dinh thự là khu vui chơi giải trí, tổ chức sự kiện, bên còn lại là trụ sở các cơ quan công quyền của P.Long Thuận (tỉnh Đồng Tháp).
Các tài liệu cũ mô tả, công trình được xây dựng theo lối kiến trúc Pháp có quy mô một trệt, một lầu, tổng diện tích sử dụng khoảng 1.400 mét vuông. Dinh thự có tường dày khoảng 30 - 40cm và nhiều trụ lớn. Theo báo cáo, vật liệu xây dựng được chở từ Pháp sang vào những năm 1885 khi người Pháp đánh chiếm và đặt các cơ quan hành chính khắp Nam kỳ lục tỉnh.
Dinh Tỉnh trưởng Gò Công màu vàng nhạt cũ kỹ, nằm chính giữa và cắt ngang khu đất rộng. Hiện nay, cả toà nhà đồ sộ chỉ còn lại vỏn vẹn phần mặt tiền phía trước của tầng trệt, phần lớn diện tích phía sau, tầng lầu, phần mái đã bị đập, tháo dỡ hết. Khuôn viên sau lưng toà nhà là hàng vạn khối gạch vỡ vụn…
Bên trong khối nhà may mắn còn sót lại trơ ra một khung cảnh đổ nát, trên mái nơi bị thủng chỗ bị đập, dưới nền chỗ đổ đất nơi đổ gạch. Bốn trụ bê tông cao bằng chiều cao tầng trệt, đường kính khoảng một ôm người lớn đứng chơ vơ ở mặt sau Dinh thự. Trong toàn bộ khuôn viên có nhiều nhà tạm được lợp tôn để trữ gạch, ngói, vật liệu xây dựng… phục vụ dự án trùng tu.
 |
Khung cảnh đổ nát bên trong phần công trình chưa bị tháo dỡ. |
Một số cửa sổ vẫn còn dấu vết bịt lại bằng gạch khi toà nhà được cho thuê để nuôi yến nhiều năm trước. Theo đó, khoảng năm 2006-2007, Dinh thự được Thị xã Gò Công cho một công ty tư nhân thuê lại để nuôi yến. Doanh nghiệp này đã cho bịt kín phần lớn các cửa để tạo không gian ẩm ướt, đáp ứng môi trường làm tổ cho chim yến.
Tới năm 2011, người dân và các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử đồng loạt lên tiếng bày tỏ bức xúc về việc này. Trước phản ứng của dư luận, Thị xã Gò Công thông báo doanh nghiệp trả lại mặt bằng vào cuối năm đó. Đầu năm sau, địa phương đã cho tháo dỡ toàn bộ công trình “phát sinh”.
Dự án trùng tu ra sao?
Năm 2012, Dinh tỉnh trưởng Gò Công được UBND tỉnh Tiền Giang (cũ) công nhận di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh.
Năm 2016, UBND tỉnh Tiền Giang (cũ) thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, ban hành văn bản thống nhất cho UBND Thị xã Gò Công khi đó thực hiện kiểm định chất lượng công trình Di tích kiến trúc nghệ thuật Dinh Tỉnh trưởng Gò Công.
 |
Dinh thự đồ sộ bậc nhất Nam kỳ lục tỉnh ngày xưa bị tháo dỡ gần hết. |
Qua kiểm định thực tế đánh giá phần lớn các bộ phận kết cấu của công trình như: Sàn, tường, mái, kết cấu móng chịu lực của Dinh thự không đảm bảo khả năng an toàn chịu lực, cần xây dựng phương án tu bổ, sửa chữa di tích nhằm giữ gìn giá trị di tích.
Tháng 4/2021, UBND Thị xã Gò Công (cũ) có công văn đề nghị trùng tu cải tạo nâng cấp Di tích kiến trúc nghệ thuật Dinh tỉnh trưởng Gò Công. Hai tuần sau, UBND tỉnh Tiền Giang (cũ) giao Sở Kế hoạch và Đầu tư (cũ) chủ trì, phối hợp các Sở, ngành tỉnh nghiên cứu đề xuất UBND tỉnh.
Giữa tháng 8/2021, Sở Kế hoạch và Đầu tư có công văn gửi UBND Thị xã Gò Công thống nhất việc trùng tu cải tạo nâng cấp Di tích này từ nguồn ngân sách thị xã hàng năm, sau khi có ý kiến thống nhất của Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, Sở Xây dựng và Sở Tài chính.
UBND Thị xã Gò Công tiếp đó giao Ban Quản lý dự án và Phát triển Quỹ đất Thị xã Gò Công (cũ) lập Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư trình UBND Thị xã Gò Công xem xét. Thứ đến, HĐND Thị xã Gò Công quyết định chủ trương đầu tư với tổng mức gần 32 tỷ đồng.
 |
Thay vì trùng tu di tích Dinh Tỉnh trưởng Gò Công thì chủ đầu tư lại để đơn vị thi công đập phá luôn toà nhà. |
Ngày 27/6/2022, ông Giản Bá Huỳnh - Chủ tịch UBND Thị xã Gò Công khi đó ký quyết định phê duyệt dự án với tên: “Nâng cấp di tích kiến trúc Dinh tỉnh Gò Công”. Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án và Phát triển Quỹ đất Thị xã Gò Công. Thời gian thực hiện dự án trong 3 năm.
Quy mô đầu tư là: Trùng tu Dinh tỉnh trưởng Gò Công, phục dựng phần cổng và hàng rào trang trí phía trước, xây dựng hàng rào bảo vệ hai mặt giáp Trung tâm Văn hóa thể thao Thị xã Gò Công, cải tạo đoạn hàng rào giáp HĐND - UBND Thị xã Gò Công, hệ thống sân đường nội bộ, tôn tạo hệ thống cây xanh.
Công ty TNHH Kiến Trúc Mới lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Liên danh Lộc Nhà Việt (gồm Công ty TNHH tư vấn xây dựng Lộc Nhà Việt và Công ty Cổ phần xây dựng Tiền Giang) trúng thầu thi công xây dựng và Công ty TNHH Thanh Thành Hiếu giám sát.
Dự án triển khai thi công từ tháng 2/2023. Đến cuối tháng 4/2023, phần lớn khối lượng kiến trúc Dinh Tỉnh trưởng Gò Công đã bị tháo dỡ, chỉ còn lại một phần nhỏ mặt tiền của Dinh thự như hiện tại.
Nhận được thông tin phản ánh của người dân, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Tiền Giang (cũ) đã đến công trình lập biên bản, đồng thời đề nghị UBND Thị xã Gò Công tạm dừng thi công công trình. Sở phối hợp với các Sở, ngành xác minh, làm rõ vụ việc và báo cáo UBND tỉnh Tiền Giang theo Luật Di sản văn hóa.
Bài 3: Làm ẩu, xâm phạm di tích
