Chiêu trò lừa đảo tác quyền trên nền tảng số

Trong lá đơn gửi tới báo chí, Cáp Anh Tài đã bức xúc: “… dù biết tôi đang trong hợp đồng với VCPMC (Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam), nhưng đại diện BH Media vẫn yêu cầu tôi ký hợp đồng hợp tác. Hai bên cũng đã thỏa thuận chỉ thực hiện sau khi tôi đã thanh lý xong với VCPMC, tức là khi nào tôi báo trực tiếp cho BH Media thì mới thực hiện và hợp đồng lúc đó mới có hiệu lực.

Tuy nhiên, vừa qua, BH Media đã khẳng định tất cả các tác phẩm thuộc quyền tác giả của tôi trên YouTube khi chưa có thông báo chính thức từ tôi và cũng không hề thông báo cho tôi biết. Điều này làm ảnh hưởng đến các tác phẩm của tôi - những đứa con tinh thần, là giá trị của cả cuộc đời hoạt động nghệ thuật của tôi…”.

Ca sĩ kiêm nhạc sĩ Cáp Anh Tài cho biết anh đã bị BH Media lừa

Cáp Anh Tài cho biết sau đó anh đã nhiều lần liên lạc với BH Media, đề nghị hủy hợp đồng nhưng BH Media vẫn cố tình né tránh, không tìm cách giải quyết. Điều này khiến toàn bộ các sáng tác của anh trên nền tảng YouTube vẫn bị BH Media chiếm giữ.

Trường hợp của Cáp Anh Tài không phải là duy nhất bị BH Media "dụ dỗ" ký hợp đồng. Trước đó, nhiều nhạc sĩ, trong đó có cả những nhạc sĩ nổi tiếng như Hà Phương, Giao Tiên, Bảo Chấn… đều được BH Media “quan tâm”. Cụ thể, họ gặp gỡ trực tiếp các nhạc sĩ, hứa hẹn mua tác quyền ca khúc với giá trị cao và được hưởng quyền lợi suốt đời. Tuy nhiên, sau khi ký hợp đồng, nhạc sĩ chỉ nhận được quyền lợi trong thời gian ngắn, sau đó BH Media đưa ra nhiều lý do khiến họ không còn được thụ hưởng, và toàn bộ nguồn lợi khai thác thuộc về BH Media.

Không chỉ “vươn tay” tới các nhạc sĩ, nhiều ca khúc khác cũng bị BH Media dùng các chiêu trò, thủ đoạn để xác nhận tác quyền, như “Tiến quân ca” của Văn Cao hay “Giấc mơ trưa” của Giáng Son…

Đặc biệt, trong dịp truyền hình trực tiếp trận đấu giữa đội tuyển bóng đá Việt Nam và Lào trong khuôn khổ AFF Cup, khi phần lễ chào cờ diễn ra, khán giả xem trên YouTube đã không nghe được Quốc ca Việt Nam do vướng vấn đề bản quyền với BH Media. Trong khi đó, “Tiến quân ca” là Quốc ca của Việt Nam và trước đó gia đình nhạc sĩ Văn Cao đã hiến tặng tác phẩm cho Nhân dân và Tổ quốc.

Phản hồi sau đó, đại diện BH Media cho biết quyền tác giả đối với “Tiến quân ca” vẫn thuộc tác giả theo Luật Sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, Hồ Gươm Audio là đơn vị sản xuất bản ghi âm và sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm này. Đơn vị này đã ủy quyền cho BH Media quản lý, khai thác trên YouTube, nên BH Media có quyền đối với một phần bản ghi của “Tiến quân ca”. Sự việc đã gây xôn xao dư luận trong thời gian dài.

Giải thích vì sao BH Media có thể “tung hoành” trong thời gian dài với việc tìm cách nắm bản quyền, đại diện Văn phòng luật sư Phan Law Vietnam (đơn vị đã giải quyết nhiều tranh chấp tác quyền âm nhạc tại Việt Nam) cho rằng BH Media có trong tay một “vũ khí” quan trọng là MCN - tức được các nền tảng như YouTube, TikTok ủy quyền quản lý nội dung hàng loạt. Những tổ chức nắm MCN có thể sử dụng hệ thống Content ID để đánh claim lên hàng trăm, hàng nghìn video mà không cần qua tòa án hay phán quyết. Khi đã nắm công cụ này, chỉ cần một cú click chuột, toàn bộ doanh thu tác quyền của người khác có thể chảy vào tài khoản của họ.

Ngoài ra, để thực hiện chiêu thức này, họ còn tìm kiếm và giành quyền từ những người thiếu hiểu biết. Họ tiếp cận các nhạc sĩ lớn tuổi, sức khỏe yếu, không rành internet hay hợp đồng, để đề nghị quản lý thay. Giá trả cho chữ ký có thể chỉ vài chục triệu đồng, nhưng đổi lại BH Media có thể khai thác và thu về hàng tỷ đồng mỗi năm trên nền tảng số.

Ca sĩ kiêm nhạc sĩ Cáp Anh Tài đã 3 lần gửi giấy yêu cầu thanh lý hợp đồng với BH Media

Nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn, Tổng Giám đốc VCPMC, từng khuyến nghị: vì một chút lợi ích trước mắt, một số tác giả đã vội vàng ký ủy thác cho các đơn vị khai thác, quản lý khi chưa nắm rõ thủ tục pháp lý cũng như rủi ro khi bán độc quyền hoặc chuyển nhượng tác phẩm. Điều này dẫn tới nhiều tranh chấp, ảnh hưởng trực tiếp đến chính tác giả.

“Bảo hộ quyền tác giả là hoạt động nhằm tôn vinh, bảo vệ thành quả của các tổ chức, cá nhân đã lao động sáng tạo, đóng góp cho lợi ích công chúng và sự tiến bộ xã hội. Việc bảo hộ chỉ có ý nghĩa khi người sáng tạo thực sự được tôn trọng quyền và được hưởng lợi từ tác phẩm của mình. VCPMC đang làm tốt điều đó. Vì thế, các tác giả khi ký với đơn vị khác nên tham khảo ý kiến từ VCPMC, và chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ”, nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn cho biết.