Các chuyên gia đã sử dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ khác để phân tích nội dung được ghi chép trong các cuộn giấy cói Herculaneum - vốn bị chôn vùi dưới lớp tro núi lửa sau vụ phun trào núi Vesuvius vào năm 79 sau Công nguyên.
Theo Graziano Ranocchia, giáo sư ngành Văn tự cổ thuộc Khoa Ngữ văn và Ngôn ngữ học tại Đại học Pisa, cho biết phát hiện mới nhất tiết lộ Plato có thể đã an nghỉ trong một khu vườn bí mật dành riêng cho ông, gần ngôi đền linh thiêng thờ các nữ thần Muse bên trong Học viện Platon tại Athens .
Ranocchia cho biết trước đây người ta chỉ biết rằng Plato được chôn cất bên trong học viện, tuy nhiên vị trí cụ thể vẫn là một ẩn số.
Học viện Plato đã bị tướng quân La Mã Sulla phá hủy vào năm 86 trước Công nguyên.
Văn bản cũng làm sáng tỏ thêm chi tiết về đêm cuối cùng của Plato – và việc ông ấy không thật sự hài lòng với những bản nhạc được chơi.
Tại một buổi thuyết trình ở Napoli vào tuần trước, các chuyên gia cho biết, trước đây người ta cho rằng Plato khá ưa thích “những nốt nhạc ngọt ngào” - điệu sáo thổi của nữ nô lệ người Thracia.
Nhưng các văn bản mới này tiết lộ rằng trên thực tế, mặc dù đang phải chống chọi với cơn sốt cao trên giường bệnh, Plato đã đưa ra nhận xét rằng tiếng sáo có “rất ít nhịp điệu” với một vị khách đến từ Lưỡng Hà.
Ranocchia nói: “Ông ấy bị sốt cao và cảm thấy khó chịu với thứ âm nhạc mà họ đang chơi”.
Văn bản mới được giải mã cũng cung cấp thêm thông tin về hoàn cảnh của Plato khi bị bắt làm nô lệ vào năm 399 trước Công nguyên sau cái chết của Socrates - thầy giáo của ông, hoặc vào năm 404 trước Công nguyên trên đảo Aegina - sau khi hòn đảo này bị người Sparta chinh phục, Ranocchia chia sẻ trong bài phát biểu ở Napoli. Trước đây, người ta cho rằng Plato đã bị bán làm nô lệ vào năm 387 trước Công nguyên khi đang lưu trú ở Sicily.
Văn tự này nằm trong số 1.800 cuộn giấy cói bị carbon hóa được phát hiện vào thế kỷ 18, trong căn biệt thự cổ được cho là của bố vợ Julius Caesar ở Herculaneum - một thành phố ven biển cách Pompeii khoảng 20 km (12 dặm).
Các chuyên gia đã sử dụng AI cùng phương pháp chụp cắt lớp quang học – một loại kỹ thuật phục dựng hình ảnh - và công nghệ hình ảnh siêu phổ hồng ngoại, từ đó truy vết những chuỗi ký tự ẩn trên một trong số các cuộn văn tự bị hư hại.
Theo Ranocchia, người đã trình bày những phát hiện này tại Đại học Napoli vào ngày 23 tháng 4, phát hiện mới nhất đến từ một đoạn văn hơn 1.000 từ - chiếm khoảng 30% văn bản được ghi chép - đã được giải mã và tái giải mã trong năm qua.
Những nỗ lực nghiên cứu các văn tự cổ này được hiện thực hóa nhờ khoản tài trợ trị giá 2,5 triệu euro (2,7 triệu USD) từ Liên minh châu Âu (ERC – Hội đồng Nghiên cứu châu Âu) trao cho dự án nghiên cứu vào năm 2021.
Dự án Trường học Hy Lạp là một dự án nghiên cứu kéo dài 5 năm sử dụng nhiều công nghệ và phương pháp khác nhau để giải mã các cuộn giấy cói cổ đã bị hư hại nặng..
Kilian Fleischer, biên tập viên văn tự cổ ghi chép trên giấy cói của dự án này, cho biết tại buổi thuyết trình ở Napoli: “Số lượng văn bản tăng lên khá tương ứng với 10 mảnh giấy cói kích cỡ trung bình mới được phát hiện. Các văn tự này thường dựa trên những dữ kiện mới và cụ thể về Học viện của Plato, văn học Hy Lạp, nhà thơ và triết gia xứ Gadara tên Philodemus, và lịch sử cổ đại nói chung.”
