Di sản Bắc Âu sống dậy trên khán đài
"Viking Row" – điệu chèo thuyền Viking có lẽ là hiện tượng di sản văn hóa nổi bật nhất ở World Cup 2026. Hàng nghìn CĐV Na Uy ngồi sát nhau mô phỏng cảnh chèo thuyền Viking trên khán đài World Cup qua ba trận vòng bảng I lẫn trận Na Uy thắng Bờ Biển Ngà 2-1 ở vòng 32. Tiếng trống và tiếng hô "Ro!" (Chèo!) tạo nên bầu không khí như một đoàn thuỷ thủ đưa con thuyền Viking ra khơi.
Nghi thức này bắt nguồn từ lịch sử hàng nghìn năm của người Viking và trở thành biểu tượng đoàn kết của tuyển Na Uy bấy lâu. Đến khi World Cup 2026 diễn ra, đội tuyển xứ bắc Âu cùng lực lượng CĐV đông đảo sang Mỹ cổ vũ đội nhà đã biến "điệu chèo thuyền Viking" thành một hiện tượng toàn cầu chứ không đơn thuần là màn ăn mừng đẹp mắt trên sân cỏ.
Người Na Uy đã quá thành công khi đưa một biểu tượng có tuổi đời hàng thế kỷ của dân tộc mình vào sân cỏ. Nếu người Argentina có điệu tango và những bài hát kéo dài, người Brazil nhảy samba sân sân cỏ thì Na Uy với nghi thức cổ xưa "Viking Row" đã trở thành "thương hiệu văn hóa" của đội tuyển.
 |
CĐV Na Uy tạo dấu ấn đẹp về văn hoá trên khán đài. Ảnh: Trung Nghĩa |
Người viết có dịp chứng kiến đội trưởng Martin Ødegaard cùng các trụ cột khác ở tuyển Na Uy như tiền đạo Erling Haaland, thủ thành Nyland, tiền đạo cánh Nusa… sau trận thắng Bờ Biển Ngà trên sân Dallas đã cùng nhau ngồi lại ngay ngắn trên sân cỏ, vị trí đối diện khu vực đám đông CĐV Na Uy trên khán đài.
Đội trưởng Martin Ødegaard lấy một chiếc trống từ người hâm mộ mang xuống sân và bắt đầu gõ nhịp. Cứ sau mỗi nhịp thì cả đội tuyển Na Uy lẫn khán giả đều làm động tác chèo thuyền hai tay, ngã người về phía sau và đồng thanh hô "Ro!" vang dội khán đài. Một cảnh tượng có thể nói là đáng nhớ bậc nhất tại World Cup ở Bắc Mỹ.
Điệu chèo thuyền Viking đã biến một di sản văn hóa hơn 1.000 năm tuổi của người Bắc Âu thành một ngôn ngữ chung mà hàng triệu người hâm mộ bóng đá trên thế giới đều có thể hiểu và hòa mình vào. Ông Knut Roedningen, 59 tuổi, CĐV đến từ Olso (Na Uy) cổ vũ đội nhà cùng gia đình, chia sẻ với Tạp chí điện tử Ngày Nay tại sân vận động Dallas: “Viking Row chính là biểu tượng của tinh thần người Na Uy và đội tuyển Na Uy: đoàn kết, kỷ luật, niềm tin, cùng chia sẻ với nhau thành công lẫn thất bại. Khi các cầu thủ và CĐV Na Uy chúng tôi ngồi thành hàng, cùng đưa tay như đang chèo thuyền sau chiến thắng, chúng tôi muốn gửi đi thông điệp rằng: “Không có người hùng đơn độc. Cả đội cùng đưa con thuyền cập bến”.
Trong thời đại bùng nổ mạng xã hội, "điệu chèo thuyền Viking" gần như hội đủ mọi yếu tố cho một biểu tượng lan truyền của thời đại số: chỉ vài giây là hiểu, không cần biết tiếng Na Uy, động tác đơn giản, rất đẹp khi quay bằng flycam, hàng chục và hàng ngàn người đều có thể cùng thực hiện tạo hiệu ứng thị giác mạnh. Thực tế hàng chục triệu lượt xem "Viking Row" trên các nền tảng mạng xã hội đã khiến nó vượt khỏi phạm vi của bóng đá. Liên đoàn bóng đá thế giới FIFA nhiều lần giới thiệu màn cổ vũ chạm tới trái tim của hàng triệu người này như một ví dụ về cách bóng đá kết nối các nền văn hóa khác nhau trong ngày hội World Cup.
Âm nhạc và những điều tốt đẹp
Khi sang Mexico - nước đồng chủ nhà World Cup 2026 cùng Mỹ và Canada, bạn sẽ thưởng thức giai điệu âm nhạc dân gian truyền thống nổi tiếng nhất của Mexico tên là Mariachi, trình diễn bởi các nghệ sĩ địa phương từ sân bay, quảng trường, Fan Festival cho đến sân vận động Azteca lịch sử. Mariachi được xem là một trong những biểu tượng văn hóa quốc gia của Mexico và được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại năm 2011.
Nguồn gốc Mariachi xuất hiện từ thế kỷ XVIII tại bang Jalisco ở miền Tây Mexico, sau đó lan rộng khắp đất nước. Dù nhiều trận đấu World Cup chủ yếu diễn ra tại Mỹ, màu sắc Mexico vẫn hiện diện rất đậm nét. Các ban nhạc Mariachi có từ 6–12 nghệ sĩ, sử dụng violin Trumpet (kèn trumpet), guitar Vihuela (đàn guitar nhỏ truyền thống của Mexico), Guitarrón (đàn bass cỡ lớn tạo âm trầm)… tạo thành âm thanh Mariachi hùng tráng đặc trưng, sôi động và giàu cảm xúc.
 |
Các nghệ sĩ biểu diễn giai điệu âm nhạc dân gian truyền thống Mariachi tại sân vận động Azteca (Mexico) |
Những nghệ sĩ nhạc Mariachi mặc trang phục truyền thống Charro rất dễ nhận biết từ bộ vest đen hoặc trắng thêu hoa văn bạc, quần ôm có hàng cúc kim loại chạy dọc hai bên, cà vạt nơ lớn ở cổ... Đặc biệt là chiếc mũ vành rộng Sombrero.
Các điệu nhảy dân gian cũng xuất hiện khắp khu cổ động World Cup. Nhiều khu ẩm thực giới thiệu taco, tamales, chocolate truyền thống... Đây là cách nước chủ nhà Mexico giới thiệu di sản văn hóa phi vật thể của mình tới hàng triệu du khách đến xem bóng đá từ CĐV Hàn Quốc ở châu Á, CĐV Ecuador ở Nam Mỹ đến CĐV Anh Quốc trong trận cầu vòng 16 đội rực lửa giữa chính đội tuyển chủ nhà Mexico và tuyển Anh (sáng 6/7 giờ VN).
World Cup 2026 vì vậy không chỉ là cuộc tranh tài của 48 đội tuyển, mà còn là cuộc hội ngộ của hàng trăm di sản văn hóa nhân loại. Từ nhịp chèo Viking của Na Uy, tiếng kèn Mariachi ở Mexico, văn hóa tailgate (mang xe tới bãi đỗ, mở cốp xe mang đồ ra nướng BBQ, nghe nhạc, chơi trò chơi nhiều giờ trước trận đấu) của người Mỹ đến tinh thần sạch sẽ của người Nhật… đều góp phần kể câu chuyện về bản sắc dân tộc. Chính những “di sản sống” này khiến World Cup 2026 trở thành lễ hội văn hóa lớn nhất hành tinh, nơi bóng đá là ngôn ngữ chung kết nối mọi nền văn hóa.
