Nghiên cứu do các chuyên gia tội phạm học thuộc Đại học RMIT thực hiện cho thấy có khoảng 14% số người trưởng thành tại Australia từng là nạn nhân của hành vi tống tiền bằng hình ảnh hoặc video nhạy cảm. Các nhà nghiên cứu nhận định tống tiền tình dục không còn là những vụ việc riêng lẻ mà đang trở thành một vấn đề an ninh mạng đáng lo ngại. Nhiều nạn nhân rơi vào trạng thái lo âu, hoảng loạn nhưng không dám trình báo vì tâm lý xấu hổ hoặc sợ bị kỳ thị.
Điều khiến giới chức Australia đặc biệt lo ngại là vai trò ngày càng lớn của AI trong hoạt động phạm tội. Theo nghiên cứu, công nghệ AI tạo sinh đã làm thay đổi đáng kể phương thức hoạt động của các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia.
Một trong những thủ đoạn phổ biến là sử dụng công nghệ deepfake để tạo ra hình ảnh hoặc video giả mạo. Thay vì phải xâm nhập thiết bị hoặc dụ dỗ nạn nhân gửi ảnh nhạy cảm như trước đây, các đối tượng chỉ cần thu thập ảnh cá nhân được đăng tải công khai trên mạng xã hội rồi sử dụng AI để ghép vào các nội dung khiêu dâm có độ chân thực rất cao.
Bên cạnh đó, các mô hình ngôn ngữ lớn cũng giúp tội phạm tự động hóa quá trình lừa đảo thông qua chatbot, cho phép tiếp cận và thao túng tâm lý hàng nghìn người cùng lúc trên các nền tảng mạng xã hội hoặc ứng dụng hẹn hò. Công nghệ dịch thuật bằng AI còn giúp các tổ chức tội phạm dễ dàng vượt qua rào cản ngôn ngữ để nhắm mục tiêu vào nạn nhân ở nhiều quốc gia khác nhau.
Australia hiện là quốc gia đầu tiên trên thế giới thành lập cơ quan chuyên trách về an toàn trực tuyến. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, sự phát triển nhanh chóng của AI đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với công tác thực thi pháp luật. Các hình ảnh giả mạo có thể lan truyền rất nhanh, trong khi nhiều đối tượng phạm tội hoạt động ẩn danh từ nước ngoài, gây khó khăn cho quá trình điều tra và xử lý.
Mặc dù Ủy ban An toàn mạng Australia có quyền yêu cầu các nền tảng công nghệ lớn như Meta, X hay Google gỡ bỏ nội dung độc hại trong thời gian ngắn và áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc, nhưng tốc độ phát triển của công nghệ AI đang khiến cuộc chiến chống loại hình tội phạm này ngày càng phức tạp.
Trước thực trạng trên, các chuyên gia kêu gọi tăng cường nhận thức cộng đồng nhằm khuyến khích nạn nhân mạnh dạn lên tiếng và tìm kiếm sự hỗ trợ. Ngoài ra, Australia cũng thúc đẩy việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế yêu cầu các công ty phát triển AI áp dụng các công nghệ nhận diện nội dung do máy tính tạo ra, cũng như tăng cường trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội trong việc phát hiện và ngăn chặn nội dung độc hại. Các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân hạn chế chia sẻ ảnh cá nhân ở chế độ công khai trên mạng xã hội và tuyệt đối không chuyển tiền cho các đối tượng tống tiền, bởi việc đáp ứng yêu cầu thường không giúp chấm dứt vụ việc mà còn khiến nạn nhân tiếp tục bị đe dọa nhiều lần hơn.
Nghiên cứu của Đại học RMIT được xem là lời cảnh báo về tốc độ tiến hóa của tội phạm công nghệ cao trong kỷ nguyên AI, đồng thời cho thấy các hệ thống pháp lý và bảo vệ người dùng đang phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn trước những thách thức mới do công nghệ tạo ra.
