Tại hầu hết các sân bay ở EU, biển báo thường được viết bằng nhiều ngôn ngữ phổ biến. Tuy nhiên, tại Hungary, tiếng Trung Quốc đã được bổ sung nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho dòng người lao động nhập cư đến làm việc tại dự án xe điện của BYD, dự kiến khánh thành vào năm 2027.
Sự xuất hiện của ngôn ngữ này từ năm 2019 là kết quả của “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện” với Trung Quốc do cựu Thủ tướng Viktor Orbán khởi xướng. Chính sách này từng định vị Hungary là đối tác đáng tin cậy nhất của Trung Quốc tại châu Âu, mở đường cho nguồn vốn hàng tỷ EUR đầu tư từ Trung Quốc vào ngành công nghiệp ô tô nước này.
Tuy nhiên, cuộc đua xây dựng nhà máy sản xuất xe điện đầu tiên của Trung Quốc tại châu Âu, dành cho hãng xe BYD ở thành phố Szeged, hiện đang vướng vào những cáo buộc vi phạm quyền lợi người lao động.
Tổ chức nhân quyền China Labor Watch (CLW) có trụ sở tại New York đã tiến hành phỏng vấn hơn 50 công nhân nhập cư. Báo cáo chỉ ra một loạt dấu hiệu vi phạm luật lao động EU: công nhân phải làm việc 7 ngày/tuần, thời gian làm thêm giờ vượt mức quy định, những rắc rối về thị thực và đặc biệt là tình trạng gánh nợ vì phí tuyển dụng thông qua các nhà thầu phụ.
“Một số người chọn làm việc xuyên tuần không nghỉ ngơi, dù không ai ép buộc. Nhưng thực tế, chỉ có công nhân từ Trung Quốc sang mới đưa ra lựa chọn khắc nghiệt như vậy”, một nam công nhân Trung Quốc giấu tên chia sẻ.
Khi được hỏi về môi trường bên trong, một đồng nghiệp của anh trả lời: “Với lao động nhập cư thì chẳng có gì đặc biệt đâu”. Người này miêu tả sự quản lý khắt khe của cấp trên và gọi điều kiện sống tại đây là “khá khắc nghiệt”.
Ủy ban châu Âu (EC) cho biết đã nắm được vụ việc và xác nhận cơ quan thanh tra lao động Hungary đang thụ lý hồ sơ.
Sự bất an càng dâng cao khi BYD lên tiếng xác nhận một vụ tai nạn lao động chết người xảy ra vào ngày 14/2, liên quan đến “hoạt động bốc dỡ và cẩu hàng của một nhà thầu phụ”. Phía công ty cho biết nguyên nhân chính xác vẫn đang được điều tra. Kể từ đó, những tin đồn xuất hiện khắp thành phố về điều kiện sống tồi tàn, thậm chí có nguồn tin rò rỉ từ một bác sĩ địa phương cho biết một số công nhân nhập cư đang phải điều trị bệnh lao.
Một số người dân ở Szeged cảm thấy vẫn còn quá nhiều câu hỏi chưa được giải đáp về cách thức hoạt động của nhà máy. Nhiều người cũng lo ngại về những rủi ro đối với sức khỏe.
Với vốn đầu tư lên tới 4,5 tỷ USD, Viện Nghiên cứu Đông Âu (OSW) đánh giá dự án của BYD đủ sức thay đổi bộ mặt kinh tế của thành phố Szeged. Khi đi vào hoạt động, nhà máy cần khoảng 10.000 công nhân để đạt công suất 300.000 xe mỗi năm. Tuy nhiên, việc lạm dụng mô hình lao động nhập cư Trung Quốc đang vấp phải sự giám sát gắt gao.
Tình trạng này không chỉ xảy ra ở Hungary. Tại Tây Ban Nha, nhà máy pin CATL cũng từng xung đột với chính quyền địa phương khi định đưa 2.000 công nhân Trung Quốc sang xây dựng nhà máy.
Tại Hungary, bối cảnh chính trị cũng đang xoay chuyển. Sau khi Thủ tướng Orbán thất bại trong cuộc bầu cử tháng trước, người kế nhiệm Péter Magyar đã tuyên bố sẽ xem xét lại dự án nhà máy pin CATL tại Debrecen, nơi người dân đang kịch liệt phản đối việc thu hồi đất và đóng cửa tuyến đường sắt để nhường chỗ cho nhà máy.
Trên nghị trường châu Âu, ba nghị sĩ gồm ông Raphaël Glucksmann (Pháp), bà Kathleen Van Brempt (Bỉ) và bà Klára Dobrev (Hungary) đã chính thức nêu vấn đề của BYD lên Ủy ban châu Âu. Theo dự luật “Made in Europe” đang được đề xuất, EU yêu cầu 50% nhân sự sản xuất xe điện phải là người bản địa.
Phản hồi về làn sóng chỉ trích, đại diện BYD khẳng định hãng luôn đặt việc “bảo vệ quyền lợi người lao động và tuân thủ luật pháp châu Âu lên hàng đầu”. Hãng cũng nhấn mạnh yêu cầu “tất cả các đối tác, từ nhà thầu chính, nhà thầu phụ đến đơn vị cung ứng lao động, đều phải nghiêm chỉnh chấp hành quy định pháp luật”.
