 |
| Coupang - nền tảng được ví như "Amazon của Hàn Quốc". Ảnh: Coupang |
Vụ rò rỉ dữ liệu biến Coupang thành điểm nóng ngoại giao
Theo báo The New York Times, tháng 11 năm ngoái, Tổng thống Donald Trump và người đồng cấp Hàn Quốc Lee Jae Myung công bố một thỏa thuận đầu tư và an ninh mang tính bước ngoặt, cam kết mở ra chương mới cho liên minh kéo dài hơn bảy thập niên giữa hai nước. Nhưng chỉ 6 tháng sau, bầu không khí thân thiện đó đã chuyển thành bế tắc.
Theo phía Hàn Quốc, tâm điểm của sự căng thẳng là Coupang - nền tảng thường được gọi là “Amazon của Hàn Quốc” - cùng nhà sáng lập gốc Hàn kiêm CEO Bom Kim. Rắc rối bắt đầu từ vụ rò rỉ dữ liệu năm ngoái tại công ty, ảnh hưởng tới 33 triệu tài khoản khách hàng ở Hàn Quốc. Các cơ quan quản lý mở cuộc điều tra, và vụ việc nhanh chóng leo thang thành phép thử cho quan hệ với Washington bởi Coupang - nhà bán lẻ trực tuyến lớn nhất Hàn Quốc - thực chất được đăng ký pháp lý tại Mỹ.
Coupang cáo buộc chính phủ Hàn Quốc đang “vũ khí hóa” các cuộc điều tra nhằm vào một công ty Mỹ, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ từ Washington với lập luận rằng doanh nghiệp Mỹ đang bị đối xử tệ hơn các công ty Trung Quốc tại Hàn Quốc. Trong khi đó, giới chức Hàn Quốc khẳng định mọi động thái đều tuân thủ “đúng quy trình pháp lý”.
Washington gây sức ép, Seoul phản ứng gay gắt
Trong lá thư gửi đại sứ Hàn Quốc tại Washington tháng trước, 54 nghị sĩ đảng Cộng hòa cảnh báo cách đối xử “mang tính nhắm mục tiêu và phân biệt” đối với Coupang và các công ty công nghệ Mỹ khác đang đe dọa lợi ích kinh tế và an ninh của Mỹ.
“Nếu các nỗ lực hiện tại của chính phủ Hàn Quốc nhằm đẩy doanh nghiệp Mỹ khỏi thị trường bán lẻ trực tuyến thành công, khoảng trống đó sẽ nhanh chóng bị lấp đầy bởi các nền tảng Trung Quốc như Temu, Alibaba và Shein”, các nghị sĩ viết. “Sự thống trị của họ trong khu vực sẽ kéo theo những hệ quả an ninh không thể chấp nhận”.
Trong phiên điều trần xác nhận tại Thượng viện hôm 20/5, bà Michelle Steel - ứng viên đại sứ Mỹ tại Hàn Quốc do Tổng thống Trump đề cử - được hỏi về các cáo buộc này. Bà nói thỏa thuận ký hồi tháng 11 cấm mọi hành vi phân biệt đối xử như vậy. “Tôi sẽ theo dõi sát chuyện này”, bà nói.
Phản ứng từ phía Hàn Quốc diễn ra rất nhanh chóng. “Đây là trường hợp can thiệp rõ ràng vào công việc nội bộ và không thể chấp nhận được”, Chủ tịch Quốc hội Hàn Quốc Woo Won-shik tuyên bố. Hàng chục nghị sĩ Hàn Quốc cũng ký thư gửi Đại sứ quán Mỹ tại Seoul, cảnh báo áp lực từ Washington đang “đặt dấu hỏi đối với tính toàn vẹn và nền tảng của liên minh”.
Ông Lee và ông Trump từng xuất hiện với nụ cười lớn cùng những món quà ngoại giao đặc biệt khi ký thỏa thuận hợp tác. Tuy nhiên đến nay, vẫn chưa có dấu hiệu về hàng trăm tỷ USD đầu tư mà Hàn Quốc cam kết rót vào ngành đóng tàu và các lĩnh vực công nghiệp của Mỹ. Các cuộc thảo luận về cam kết hỗ trợ Hàn Quốc phát triển tàu ngầm hạt nhân cũng hầu như chưa tiến triển. Wi Sung-lac, cố vấn an ninh quốc gia của ông Lee, công khai thừa nhận rằng “vấn đề Coupang đang ảnh hưởng tới các cuộc tham vấn an ninh”.
Tranh cãi Coupang là công ty Mỹ hay Hàn Quốc?
Ở trung tâm cuộc khủng hoảng là ông Bom Kim, người thành lập Coupang tại Hàn Quốc vào năm 2010. Trong khi những chiếc xe giao hàng “Rocket Delivery” của Coupang đã trở thành hình ảnh quen thuộc trên đường phố Hàn Quốc, công ty vẫn nhấn mạnh rằng họ là doanh nghiệp Mỹ. Người Hàn Quốc lại xem Coupang là công ty Hàn vì phần lớn doanh thu đến từ thị trường trong nước.
Tranh cãi bùng nổ sau vụ rò rỉ dữ liệu bắt đầu từ tháng 6 năm ngoái nhưng tới tháng 11 mới bị phát hiện. Coupang cho biết đã hợp tác đầy đủ với chính phủ trong quá trình điều tra, bao gồm việc truy tìm một cựu nhân viên sang Trung Quốc và thu hồi chiếc laptop dùng trong vụ tấn công từ dưới đáy một con suối. Công ty nhiều lần xin lỗi, đồng thời lãnh đạo chi nhánh Hàn Quốc từ chức và được thay bằng giám đốc người Mỹ Harold Rogers.
Tuy nhiên, trong xã hội Hàn Quốc vốn coi trọng thứ bậc, giới chức và công chúng kỳ vọng người chịu trách nhiệm cuối cùng phải là ông Bom Kim - CEO của công ty mẹ niêm yết tại Mỹ. Khi ông Kim cuối cùng cũng lên tiếng xin lỗi hôm 28/12/2025 và sau đó đề xuất bồi thường 1,1 tỷ USD bằng phiếu mua hàng Coupang, nhiều người cho rằng hành động đó là “quá ít và quá muộn”.
“Bom Kim vẫn ở trong bóng tối và đưa đại diện người Mỹ không nói tiếng Hàn ra phía trước, cả theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng,” luật sư Junghee Cho thuộc D.Code Law Group nhận xét. “Điều đó tạo cảm giác họ đang cố né tránh trách nhiệm.”
Các cơ quan quản lý Hàn Quốc trước đó cũng đã mở nhiều cuộc điều tra về các nghi vấn chống độc quyền, thuế và điều kiện lao động tại Coupang. Ông Kim càng khiến giới lập pháp Hàn Quốc tức giận khi từ chối tham dự phiên điều trần để trả lời chất vấn.
