Điểm đáng chú ý nhất trong thỏa thuận là Mỹ và Israel không còn ở thế bị động và phải chấp nhận các lý lẽ biện minh của Hamas. Hôm 19/10, khi toàn bộ con tin còn sống được trả tự do, Israel đã đáp trả mạnh mẽ bằng hàng chục cuộc không kích, tiêu diệt nhiều thủ lĩnh quân sự và phá hủy một đường hầm từng được sử dụng để sát hại 10 binh sĩ, song không thành công do bên trong có các con tin bị Hamas giam giữ.
Diễn biến này tương tự vụ việc ở Lebanon hồi tháng 11 năm ngoái. Sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Hezbollah đã phóng hai quả đạn cối buộc Israel phải phản ứng quyết liệt bằng 40 cuộc không kích. Động thái này khiến tổ chức khủng bố do Iran hậu thuẫn phải dè chừng suốt thời gian sau đó.
Chỉ vài giờ sau khi Israel mở lại các cuộc tấn công, Hamas thông báo đã “phát hiện” thêm một thi thể được xác định là con tin. Lệnh ngừng bắn nhanh chóng được khôi phục, nhưng với 15 con tin đang bị giam giữ, không loại trừ khả năng nhóm này sẽ tiếp tục tung ra những “phát hiện” mới mỗi khi phải chịu sức ép.
Hiện nay, ông Trump đang duy trì thỏa thuận bằng cách tạm thời không phản ứng mạnh, song vẫn đưa ra những lời cảnh báo. Phát biểu ngày 19/10, ông nhận định: “Họ đã nổ súng, và chúng tôi cho rằng những người đứng đầu Hamas không liên quan đến việc đó”, hàm ý một số thành phần có thể đã hành động vượt ngoài tầm kiểm soát. “Chúng tôi sẽ cho họ thêm một cơ hội”, người đứng đầu Nhà Trắng tuyên bố hôm 20/10. Nhưng nếu Hamas “không hợp tác”, Washington có thể ủng hộ Israel tiến hành các biện pháp quân sự cứng rắn hơn.
Gaza hiện bị chia làm hai phần, phía Tây do Hamas kiểm soát, Israel ở phía Đông và Nam. Israel có khả năng tạo điều kiện để dân thường tiếp cận các khu vực mà nước này kiểm soát, thay vì để họ chịu sự quản lý của Hamas. Đồng thời, miễn Tel Aviv giữ quyền kiểm soát biên giới với Ai Cập để ngăn chặn các đường buôn lậu vũ khí, tình hình an ninh ở khu vực này vẫn có thể được duy trì.
Tuy nhiên, để ngăn Hamas tái thiết một nhà nước, lực lượng an ninh Ả Rập cần nhanh chóng được triển khai, phá hủy các đường hầm và giải giáp Hamas. Nếu không, ổn định chính trị và an ninh ở Trung Đông sẽ tiếp tục bị đe dọa.
Một đội cứu trợ quốc tế đã tiến vào Gaza để thực hiện việc tìm kiếm thi thể các con tin. Không còn lý do để Hamas trì hoãn việc giao trả tất cả các con tin theo cam kết. Thỏa thuận của ông Trump giờ đây là một cơ hội quan trọng cho Israel và Mỹ. Vấn đề là liệu hai bên có sẵn sàng tận dụng lợi thế này để buộc Hamas thực hiện nghĩa vụ hay không?
Bài viết thể hiện quan điểm của nhóm tác giả tờ The Wall Street Journal.
