Ở tuổi dậy thì, trẻ bắt đầu trải qua nhiều thay đổi về thể chất, tâm lý và các mối quan hệ, cả trong đời sống thực lẫn trên không gian mạng. Cùng với đó, giáo dục giới tính, tình dục toàn diện và bảo vệ trẻ em ngày càng trở thành những nội dung được nhiều phụ huynh quan tâm.
Thế nhưng, trong không ít gia đình, đây vẫn là những chủ đề khó mở lời. Nhiều cha mẹ mong muốn trang bị cho con kiến thức và kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ bản thân, nhưng lại băn khoăn về cách trao đổi sao cho phù hợp với độ tuổi và tâm lý của trẻ.
Đó cũng là lý do chị Vũ Thị Thu Ngân (Hải Phòng), phụ huynh có hai con đang học lớp 9 và lớp 11, quyết định đăng ký cho cả hai tham gia khóa tập huấn về giáo dục giới tính, tình dục toàn diện và bảo vệ trẻ em do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt (VSF) phối hợp với BAC A BANK tổ chức tại thành phố Hải Phòng.
“Mong muốn của tôi là các con hiểu rõ hơn về giới tính, sức khỏe sinh sản, bạo lực học đường và biết cách tự bảo vệ mình trước những rủi ro có thể gặp phải. Tuy nhiên, có những nội dung bố mẹ chưa biết cách trao đổi hoặc giải thích sao cho thật rõ ràng với con,” chị Ngân chia sẻ.
Trang bị kiến thức để trẻ lớn lên an toàn
Trong hai ngày 27-28/6, Quỹ Vì Tầm Vóc Việt phối hợp với Ngân hàng TMCP Bắc Á tổ chức khóa tập huấn về giáo dục giới tính, tình dục toàn diện và bảo vệ trẻ em dành cho 29 học sinh trong độ tuổi từ 11 đến 16 tại thành phố Hải Phòng.
Trực tiếp điều hành khóa tập huấn là giảng viên Trần Hồng Điệp - chuyên gia Giới và Bảo vệ trẻ em và giảng viên Nguyễn Thị Chính - chuyên gia Tâm lý học, Giới và Sức khỏe sinh sản.
Khóa tập huấn được xây dựng với hai trục nội dung chính là giáo dục giới tính, tình dục toàn diện và bảo vệ trẻ em. Học sinh được tìm hiểu về giới, giới tính, những thay đổi của cơ thể trong giai đoạn dậy thì, sức khỏe sinh sản, tình dục an toàn và cách chăm sóc bản thân. Song song với đó là các chuyên đề về bạo lực học đường, bạo lực trực tuyến, xâm hại tình dục, kỹ năng thiết lập ranh giới cá nhân, nhận diện nguy cơ và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
 |
| Học sinh thảo luận về sự thay đổi của bản thân trong giai đoạn dậy thì và tình dục an toàn |
Những kiến thức này không được truyền tải tới các em học sinh thông qua nhiều hình thức đa dạng, sinh động như trò chơi, xử lý tình huống, tranh biện và thảo luận nhóm. Phương pháp học tập trải nghiệm giúp học sinh tiếp cận những chủ đề vốn được xem là nhạy cảm một cách tự nhiên hơn, đồng thời tạo cơ hội để các em đặt câu hỏi, trao đổi quan điểm và thực hành kỹ năng trong những tình huống gần với thực tế.
 |
| Các em học sinh hào hứng tham gia các hoạt động |
Với Minh Long, học sinh lớp 11 và cũng là con trai của chị Ngân, chuyên đề về tình dục an toàn để lại nhiều ấn tượng bởi đây là lần đầu em được tiếp cận những kiến thức này một cách bài bản.
“Em thấy phần tập huấn về quan hệ tình dục an toàn rất bổ ích, vì đây là giai đoạn chúng em bắt đầu tò mò hơn về bản thân. Em cũng ấn tượng với quy tắc 3 bước an toàn gồm nói không, bỏ đi và báo với người lớn, giúp chúng em biết cách bảo vệ ranh giới cá nhân trong cuộc sống hằng ngày,” Long chia sẻ.
Theo giảng viên Nguyễn Thị Chính, việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cần được thực hiện trước khi trẻ phải đối diện với những tình huống thực tế, thay vì chỉ bắt đầu khi nguy cơ đã xuất hiện. Ở lứa tuổi thiếu niên, các em bước vào giai đoạn có nhiều thay đổi về thể chất, tâm lý và các mối quan hệ xã hội. Việc được tiếp cận thông tin khoa học, phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp trẻ hiểu đúng về bản thân, hình thành khả năng ra quyết định và biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
 |
| Giảng viên Nguyễn Thị Chính hướng dẫn các em nhỏ trong phần thảo luận nhóm |
Trong số các chuyên đề của khóa tập huấn, nội dung về an toàn trên không gian mạng cũng nhận được nhiều sự quan tâm của các em nhỏ. Với trẻ em và thanh thiếu niên hiện nay, Internet không chỉ là môi trường học tập mà còn là nơi giao tiếp, giải trí và thể hiện bản thân. Cùng với những cơ hội mà công nghệ mang lại là các nguy cơ liên quan đến quyền riêng tư, thông tin cá nhân, bạo lực trực tuyến và những hành vi tiếp cận không phù hợp.
“Em và các bạn sử dụng Internet mỗi ngày nhưng trước đây chưa thực sự biết cách bảo vệ bản thân trên môi trường mạng. Sau buổi học, em hiểu rõ hơn những thông tin nào nên và không nên chia sẻ lên mạng xã hội, cũng như cách bảo vệ thông tin cá nhân và quyền riêng tư của mình,” Việt Anh, học sinh lớp 10, cho biết.
Gia đình - người đồng hành lâu dài của trẻ
Nếu lớp học là nơi trẻ được tiếp cận những kiến thức và kỹ năng ban đầu, thì gia đình lại là nơi những bài học ấy được nhắc lại, được giải thích và dần trở thành một phần trong cuộc sống hằng ngày.
Theo giảng viên Trần Hồng Điệp, Giám đốc Quỹ Vì Tầm Vóc Việt, mục tiêu của khóa tập huấn không phải giúp trẻ có thể tự giải quyết mọi tình huống chỉ sau hai ngày học. Điều chương trình hướng tới là tạo ra một điểm khởi đầu để trẻ biết nhận diện nguy cơ, biết lên tiếng và cảm thấy an toàn khi tìm đến những người lớn đáng tin cậy.
“Một khóa tập huấn chỉ có thể đồng hành cùng các em trong một khoảng thời gian ngắn, còn gia đình sẽ là người ở bên các em lâu dài. Khi cha mẹ và con sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ và cùng nhau tìm hiểu, việc bảo vệ trẻ sẽ trở nên hiệu quả hơn,” giảng viên Trần Hồng Điệp chia sẻ.
 |
| Giảng viên Trần Hồng Điệp nhấn mạnh tầm quan trọng của gia đình trong việc bảo vệ trẻ |
Sau hai ngày tập huấn, điều chị Ngân nhắc đến đầu tiên không phải là các con đã ghi nhớ được bao nhiêu kiến thức hay hoàn thành bao nhiêu hoạt động, mà là việc những chủ đề trước đây cả gia đình còn ngần ngại nhắc tới nay đã được các con chủ động mang về nhà.
“Con có chia sẻ với tôi về những điều đã học và nói rằng nhờ lớp tập huấn này, con hiểu được nhiều kiến thức mà trước đây chưa từng biết. Từ những kiến thức đó, bố mẹ có thể tiếp tục đồng hành và chủ động cùng con tìm hiểu những vấn đề liên quan dễ dàng hơn,” chị chia sẻ.
Anh Nguyễn Trọng Dũng, phụ huynh có con tham gia khóa tập huấn, cũng có chung cảm nhận. Theo anh, điều đáng quý nhất là việc khóa học đã tạo thêm cơ hội để cha mẹ và con cái cùng trò chuyện về những chủ đề vốn trước đây ít khi được nhắc tới.
“Sau khóa học, con về nhà rất hào hứng và chủ động kể với tôi về những điều đã học. Tôi thấy đây là điều ý nghĩa nhất, vì khóa tập huấn đã giúp gia đình có thêm một ‘ngôn ngữ chung’ để dễ chia sẻ hơn. Từ đó, cha mẹ có thể tiếp tục đồng hành cùng con, củng cố những kiến thức và kỹ năng mà con đã được trang bị,” anh cho biết.
 |
| Khoá tập huấn tạo không gian cởi mở, khuyến khích sự lên tiếng của trẻ |
Một khóa tập huấn kéo dài hai ngày khó có thể chuẩn bị cho trẻ trước mọi tình huống các em sẽ gặp trong cuộc sống. Giá trị của chương trình nằm ở việc tạo ra một điểm khởi đầu để trẻ hiểu bản thân hơn, mạnh dạn đặt câu hỏi và sẵn sàng chia sẻ với cha mẹ, thầy cô hay những người lớn đáng tin cậy. Khi những cuộc trò chuyện ấy tiếp tục sau cánh cửa lớp học, kiến thức mới có cơ hội trở thành kỹ năng và thói quen bảo vệ các em trong cuộc sống hằng ngày.
Khóa tập huấn là một hoạt động trong khuôn khổ dự án Cánh buồm đỏ thắm do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt và BAC A BANK phối hợp triển khai. Trong thời gian tới, dự án dự kiến tiếp tục tổ chức các khóa tập huấn với nội dung tương tự tại một số trường học trên địa bàn thành phố Hải Phòng, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận kiến thức và kỹ năng về giáo dục giới tính, tình dục toàn diện và bảo vệ trẻ em cho nhiều học sinh hơn.
